Σημειώσεις από ένα ταξίδι: Παρίσι 2018

04/06/2018

ΛΕΣ ΚΑΙ ΗΤΑΝ ΧΘΕΣ! Παρίσι, 50 χρόνια μετά τον Μάη του 68. Κατ’ αρχήν το ίδιο το γεγονός είναι απίστευτο! 50 χρόνια! Όταν ήμουν μικρό παιδί οι αφηγήσεις που άκουγα από την οικογένεια και τους δασκάλους μου για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την κατοχή απείχαν μόλις καμιά δεκαριά χρόνια από τα γεγονότα και όμως στο μυαλουδάκι μου φάνταζαν αρχαία ιστορία! Σήμερα κοιτώντας γύρω μου, παλιούς φίλους και σημερινές φωτογραφίες μερικών από τους τότε πρωταγωνιστές, αλλά πρώτα πρώτα τον ίδιο μου τον καθρέφτη, δεν πιστεύω στα μάτια μου!

Ντ. Κον-Μπεντίτ-τότε

τώρα

Αλαίν Ζεσμάρ-τότε

τώρα

Ζακ Σοβαζό-τότε

2017 λίγο πριν τον θάνατό του

Ρομαίν Γκουπίλ -τότε

τώρα

 

Δεν έζησα τα γεγονότα του Μάη από πρώτο χέρι, αλλά όταν έφτασα στο Παρίσι ως «πολιτιστικός πρόσφυγας» στα μαύρα χρόνια χρόνια της χούντας, πήρα μια γερή γεύση από τα μετέπειτα του Μάη, τις αριστερίστικες οργανώσεις, τους ευφάνταστους τρόπους αγώνα για την επανάσταση που όπως στα σοβαρά πιστεύαμε τότε, όπου νά’ναι έστριβε τη γωνία και έφτανε ακάθεκτη!

Το Παρίσι γιορτάζει τον Μάη με πολλές εκθέσεις σε δημόσιους χώρους, πανεπιστήμια, μουσεία και ινστιτούτα, τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά αφιερώματα. To χρονικό, τα αρχεία,ο τύπος, οι εικόνες, η κληρονομιά. (βλ. και προηγούμενο άρθρο για την αρχιτεκτονική ). Ακόμα και η Prefecture de Paris, η Διεύθυνση της Αστυνομίας, παρουσίασε έκθεση με τίτλο Derrière les boucliers – Mai 68, (πίσω από τις ασπίδες), όπου η αστυνομία διεκτραγωδεί τις δύσκολες μέρες που πέρασε τότε και επιχειρεί να συγκρίνει τους διαδηλωτές του Μάη με το σημερινό black block. 

Κεντρικός εορτασμός δεν έγινε. Εικάζω ότι σε αυτό έπαιξε ρόλο ο Κον-Μπεντίτ, που σιχαίνεται τα μουσειακά. Πάντως ο Ντανύ έκανε μαζί με άλλον έναν βετεράνο του Μάη, αλλά πάντοτε ενεργό, τον φίλο του σκηνοθέτη Ρομαίν Γκουπίλ («Πεθαίνοντας στα ’30»), το τηλεοπτικό φιλμ La Traversée, όπου ο Ντανύ συναντά και συζητά σημερινά προβλήματα με ομάδες πολιτών, αγρότες, εργάτες, δεξιούς, αριστερούς ακόμα και ακροδεξιούς- προσπαθώντας να καταλάβει και πώς σκέπτονται- τοπικούς άρχοντες, μέλη ΜΚΟ – και τον Μακρόν.

ΛΕΣ ΚΑΙ ΗΤΑΝ ΧΘΕΣ! Κατά τα άλλα οι συνδικαλιστικές οργανώσεις μαζί με την Gauche de la Gauche του Μελανσόν και των άλλων ακροαριστερών, χωρίς να το ομολογούν, δείχνουν να αναπολούν τον «παλιό καλό Μάη» για να κάνουν «αντίσταση» στον Μακρόν, αποσιωπώντας πόσο λυσσαλέα αντίθετοι ήταν οι προκάτοχοί τους (ΚΚΓ και επίσημος συνδικαλισμός) εκείνα τα χρόνια προς το κίνημα του ’68.

Ρεπορτάζ από τη διαδήλωση της 26ης Μαϊου :
Η διαδήλωση κατά των μεταρρυθμίσεων του Μακρόν με τ’ όνομα «Λαϊκή Πλημμυρίδα» ήταν λαϊκή αλλά όχι και πλημμυρίδα. Αν πάρει κανείς υπόψη του ότι την κάλεσαν τα δύο μεγαλύτερα συνδικάτα (CGT, CFDT) και καμιά 60αριά κόμματα και ομάδες της άκρας αριστεράς και διάφορες ΜΚΟ, το αποτέλεσμα δεν το λες και τρελλή επιτυχία: 33000 σύμφωνα με ανεξάρτητους καταμετρητές- 80000 μου είπε κάποιος της CGT. Αλλά πέρα από αριθμούς, τα συνθήματα «καταλήψεις παντού» («ZAD PARTOUT» αναφορά στην κατάληψη στην Notre Dame de Landes εναντίον του νέου αεροδρομίου , το οποίο έτσι και αλλιώς ματαιώθηκε από πέρσι!), «συμπαράσταση στους σιδηροδρομικούς», «ελεύθερη Γάζα», «Σύνταγμα από τους πολίτες», πολλές παλαιστινιακές σημαίες, πανώ με τον Τσε Γκεβάρα, και παντού τα φορτηγά της CGT να διαλαλούν τη «Διεθνή».

Τόσα χρόνια έχουν περάσει, δεν έχουν καταλάβει τίποτα! Άκριτος λαϊκισμός. Βέβαια τα οικονομικά αιτήματα κυριαρχούσαν, υπάρχει ένα εύλογο αίσθημα αδικίας λόγω των σημαντικών παραχωρήσεων που έχει κάνει ο Μακρόν προς την εργοδοσία. Αλλά και αυτά εκφράζονταν με λαϊκίστικο πνεύμα.(Μακρόν κλέφτη , δώσε μου πίσω τη σύνταξή μου!»). Ευτυχώς η Γαλλία δεν είναι ούτε Ιταλία, ούτε Ελλάδα. Πάντως δεν έλλειπε το κέφι και η γνωστή γαλλική πρωτοτυπία. Και μια υποσημείωση: Δυό μέρες μετά, η Γαλλική Φοιτητική Ένωση (UNEF) εξέλεξε επικεφαλής μια μουσουλμάνα με μαντήλα! (φωτο) Θρίαμβος του αριστερού politically correct!  Αυτό και αν είναι πρόοδος! Αυτό και αν είναι φόρος τιμής στο αίτημα σεξουαλικής χειραφέτηση; του Μάη του ’68! 

 

 

Περπατώντας στο Παρίσι: Μετά το τελευταίο μου ταξίδι πριν 4 χρόνια, περίμενα να δώ πολύ περισσότερες μαντήλες να κυκλοφορούν. Δεν παρατήρησα κάτι τέτοιο, τουλάχιστον στο ευρύτερο κέντρο. Αντίθετα αυτό που χτύπαγε στο μάτι ήταν η κοσμοπλημμύρα ανθρώπων της κίτρινης φυλής! Εκτός από τους Γάλλους κινεζικής και βιετναμικής καταγωγής, το Παρίσι ήταν γεμάτο Κινέζους και Γιαπωνέζους τουρίστες και άλλους επισκέπτες. Μιλάμε 3 στους 10! Οι Γιαπωνέζες κατά κανόνα πολύ design chic. Σε πολλές γραμμές του μετρό οι οδηγίες προς τους τουρίστες δίνονταν και στα κινέζικα. Το ίδιο και στην είσοδο του Λούβρου.

Παρίσι αγαπημένο, όλοι στους δρόμους και στα café λόγω του εξαιρετικού καιρού, η rue Mouffetard, η αγορά του Σαιν-Ζερμαίν, τα μαγαζιά του Μαραί, το κανάλι της Βιλέτ, οι ωραίες εκθέσεις στα μουσεία, τα νέα έργα σύγχρονης αρχιτεκτονικής με την υπογραφή των Ζαν Νουβέλ, Ρένζο Πιάνο, Φρανκ Γκέρυ, Ντομινικ Περρώ. Αλλά και αρκετά αντίσκηνα αστέγων. Το παραδοσιακό και το καινούργιο, μια πόλη που προσφέρει σε κατοίκους και επισκέπτες μια αέναη φαντασμαγορία. PARIS JE T’ AIME!

Advertisements

PARIS JE T’ AIME 5: μια έκθεση με έργα του αρχιτέκτονα JUNYA ISHIGAMI

03/06/2018

«για την απελευθέρωση της αρχιτεκτονικής»

Στο Ίδρυμα Cartier

42 ετών ο Junya Ishigami ανήκει στη νέα γενιά των Ιαπώνων αρχιτεκτόνων του 2000.  Στην Μπιενάλλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας του 2010 κέρδισε το βραβείο του Χρυσού Λέοντα. Αρχιτεκτονική που επιστρατεύει όπου χρειάζεται την ελαφρότητα του σύννεφου, τη στερεότητα του βράχου, τη συνέχεια εσωτερικού – εξωτερικού χώρου, την πιο τολμηρή καινοτομία, τον δεσμό με την παράδοση- αρχιτεκτονική με χίλια πρόσωπα αλλά κοινό όραμα, την πλήρη ελευθερία στην υπηρεσία του στόχου του συγκεκριμένου έργου.

Το Παρεκκλήσιο της Κοιλάδας για μια θρησκεία οικουμενική, Shandong, Kίνα.

Αποτέλεσμα εικόνας για ishigami chapel of the valley

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Νηπιαγωγείο-Δάσος , Shandong, Kίνα.

φωτο Laurian Ghinitoiu- Arch Daily

 

HOUSE OF PEACE λιμάνι Κοπεγχάγης

Ishigami+associates σε συνεργασία με Svendborg Architects

Τοπόσημο του λιμανιού, σύμβολο ειρήνης, χώρος για στοχασμό και meditation, προσεγγίσιμος με βάρκες.

γενική άποψη 

η μακέτα όπου φαίνεται η στήριξη στον βυθό

κάτοψη

ΕΣΤΙΑ ΓΙΑ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ.Χρήση παλαιών παραδοσιακών σπιτιών υπό κατεδάφιση και μεταφορά τους ώστε να δημιουργηθεί μια εστία-γειτονιά.

 

 

 

 

 

 

 

 


PARIS JE T’ AIME 4: σύγχρονη αρχιτεκτονική στο Παρίσι

30/05/2018

3. Ζαν Νουβέλ: Ίδρυμα Cartier Σύγχρονης Τέχνης, 261 Boulevard Raspail, 1994

 


PARIS JE T’ AIME 3: σύγχρονη αρχιτεκτονική στο Παρίσι

30/05/2018

2. Ρένζο Πιάνο: Ίδρυμα J.Seydoux-Pathé, 73 avenue des Gobelins, 2014

Πίσω από την πρόσοψη ενός από τους παλαιότερους κινηματογράφους του Παρισιού, διακοσμημένης με ανάγλυφα του Ροντέν, ο Ρένζο Πιάνο δημιούργησε ένα κέλυφος 5 ορόφων, γυάλινο θόλο καλυμμένο με 5000 διάτρητα ελάσματα αλουμινίου που τον προστατεύουν από τον ήλιο. Το κτίριο είναι ερευνητικό κέντρο και χώρος διατήρησης των αρχείων και των συλλογών της ιστορικής κινηματογραφικής εταιρείας Pathé. Οι παλιότεροι θυμόμαστε τα «γαλλικά επίκαιρα» που κάποτε έπαιζαν οι κινηματογράφοι, με χαρακτηριστικό σήμα τη φωνή του κόκκορα.

 


PARIS JE T’ AIME 2: σύγχρονη αρχιτεκτονική στο Παρίσι

30/05/2018

1. Φρανκ Γκέρι: Η γαλλική ταινιοθήκη 51 Rue de Bercy, 2005

 


PARIS JE T’ AIME 1: η έκθεση «ΜAI 68 L’ARCHITECTURE AUSSI!»

29/05/2018

η αρχιτεκτονική τον Μάη του 68 και των δεκαετιών ’60 & ’70

CITE DE L’ ARCHITECTURE & DU PATRIMOINE, 1 place du Trocadéro 

15 χρόνια (1962-1977) που σηματοδοτούν την ανανέωση των αρχιτεκτονικών σπουδών και κατά συνέπεια την ανανέωση της αρχιτεκτονικής και της πολεοδομίας. Τα πρώτα γεγονότα ξεσπούν το ’66: οι φοιτητές της αρχιτεκτονικής απαιτούν σπουδές λιγότερο ακαδημαϊκές, πιο κοντά στην πρακτική του επαγγέλματος, καθώς περισσότερα υλικά μέσα. Κυριάρχησε ένας θεωρητικός προβληματισμός, συνδεδεμένος με τις κοινωνικές επιστήμες και την αριστερή πολιτική. Οι αρχές υποστήριξαν ένα μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα, που όμως το σάρωσε η ορμή του Μάη. Με το διάταγμα του Δεκεμβρίου του ’68, η διδασκαλία της αρχιτεκτονικής επανεφευρέθηκε και ιδρύθηκαν οι αυτόνομες Παιδαγωγικές Ενότητες (UP) απεξαρτημένες από τη Σχολή Καλών Τεχνών (Beaux Arts). Αρχιτεκτονική και πολεοδομία ως θεωρία και ως πράξη ήταν πλέον αντιληπτές «διαφορετικά». Κατηγορηματική απόρριψη της παράδοσης, καινοτομία στη μορφή και στο περιεχόμενο της διδασκαλίας, κοινωνική δέσμευση, επιθυμία για μιαν άλλη κοινωνική οργάνωση. Ο νόμος του 1977 σημάδεψε την μετάβαση από την έμφαση στην ποσότηταπου κυριαρχούσε μετά τον Β’ Παγκ. Πόλεμο, προς την ποιότητα.

Μακέτα διπλωματικής εργασίας του Jean-Pierre Péneau, («»demeure philosophale»), μία από τις πρώτες εργασίες που χρησιμοποίησαν την πληροφορική ως αρχιτεκτονικό εργαλείο. 1967

Ο Γιώργος Κανδύλης, καθηγητής στην Ανώτατη Εθνική Σχολή Καλών Τεχνών από το 1965, έως και μετά τα γεγονότα του Μάη του 1968, στο ατελιέ του με τον συνεργάτη του Αlexis Josic.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η απόρριψη της παράδοσης από ίσως τους πιο ενεργούς φοιτητές σήμαινε καταγγελία της ακαδημαϊκής αισθητικής και της αντίληψης του ωραίου με βάση ένας σύστημα προτύπων που περιόριζε το αρχιτεκτονικό έργο σε άκαμπτους κανόνες, καθώς και καταγγελία μιας παραδοσιακής ιεραρχίας στον ακαδημαϊκό και επαγγελματικό χώρο. Γενικώτερα οι φοιτητές της αρχιτεκτονικής προβληματίζονταν για την ίδια την ουσία και την κοινωνική διάσταση της αρχιτεκτονικής.

Τον Μάη του ’68 όλα ήταν πολιτική, και η αρχιτεκτονική επίσης! Τα αιτήματα κυριαρχούνταν από το τρίπτυχο «γενίκευση- πολιτικοποίηση-ριζοσπαστισμός»! Οι φοιτητές θεωρούσαν τους αρχιτέκτονες και πολεοδόμους που εξασκούσαν το επάγγελμα ως «πράκτορες της κοινωνικής ειρήνης» και απέρριπταν όσους συμμετείχαν στην λειτουργία του μηχανισμού εξουσίας. Σημείο τομής η κατάληψη της Σχολής Καλών Τεχνών τον Μάϊο και Ιούνιο του ’68 – ωστόσο οι κινητοποιήσεις κράτησαν έως το 1970.

Γενική Συνέλευση στη Σχολή Καλών Τεχνών: απόφαση για κατάληψη.

Κονδύλια για την αρχι(τεκτονική σχολή)

Όχι στις παραγκουπόλεις! Όχι στις ψεύτικες πόλεις ! Η πολεοδομία είναι πολιτική πράξη στην υπηρεσία του λαού.

για μια πολεοδομία…

Υπάρχει αρχιτεκτονική πρακτική της εργατικής τάξης;

 

μετά την εκκένωση της σχολής από την αστυνομία, το περίφημο Atelier Populaire της Beaux Arts συνεχίζει να παράγει αφίσες:

 

 

 

 

επανάσταση και βαρβαρότητα: Καταστροφές στα γλυπτά από τους φοιτητές Πλαστικών Τεχνών της Παιδαγωγικής Ενότητας 6 .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Τον Δεκέμβρη του ’68, ο Μαλρώ, υπουργός πολιτισμού, αναδιοργανώνει τις σπουδές αρχιτεκτονικής / πολεοδομίας σε αυτόνομες «Παιδαγωγικές Ενότητες» που βαθμιαία θ’ αναπτύξουν τη δική τους αρχιτεκτονική «σχολή», η κάθε μιά τους με τις δικές της δυναμικές και ευαισθησίες σε παιδαγωγικό, μεθοδολογικό, θεωρητικό, πολιτικό και αισθητικό επίπεδο. Αν και η Σχολή της Beaux Arts υπήρξε εμβληματική για τον Μάη του ’68, δεν γέννησε ένα αρχιτεκτονικό στυλ που ενσάρκωνε τον Μάη. Η σημασία της ωστόσο βρίσκεται στον βαθύ προβληματισμό γύρω από τον ρόλο και την αυτονομία του αρχιτέκτονα και γενικώτερα του δημιουργού και την αμφισβήτηση των στεγανών μεταξύ των επιστημονικών πεδίων. Δεν υπήρξε «αισθητική του Μάη» πέρα από την έμφαση στο στιγμιαίο, στο αυθόρμητο, όπου ο ίδιες ο καλλιτέχνης εξαφανίζεται. Όλα αυτά εμπλούτισαν στα επόμενα χρόνια τις σχέσεις και συγκρούσεις μεταξύ σχολών και μεταξύ σπουδής και παραγωγής αρχιτεκτονικού και πολεοδομικού έργου που αποδείχτηκαν πολύ γόνιμες.

(τα κείμενα είναι ελεύθερα αποσπάσματα από κείμενα της έκθεσης)

 

 

 


Τα Σκόπια από την άποψη της κοινωνιολογίας και της ιστορίας της αρχιτεκτονικής και πολεοδομίας…

30/04/2017

και όχι μόνο. Η ιστορικός της αρχιτεκτονικής Καλλιόπη Αμυγδάλου συνομιλεί με τον καθηγητή Θάνο Βερέμη στην εκπομπή του 9.84 «Η Σχολή των Αθηνών», 30/4/2017  για την Republica Makedonija και την πρωτεύουσά της τα Σκόπια. Μια εκπομπή που μας βοηθά να καταλάβουμε τους γείτονές μας, τα ζητήματα ταυτότητας, εθνικισμού και πολιτισμού, αλλά και πολύ χρήσιμη  για να κατανοήσουμε σε αντιστοιχία και τα δικά μας ανάλογα ζητήματα.

http://www.athina984.gr/2015/10/12/h-sxolh-twn-athhnwn/

Μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1963, το κράτος (Τίτο) κάλεσε τον μεγάλο Ιάπωνα αρχιτέκτονα Κένζο Τάνγκε να επανασχεδιάσει το κέντρο της πόλης. Τότε ανεγέρθηκαν πολλά κτίρια του στυλ modernist brutalism, που ποτέ δεν έγιναν πολύ δημοφιλή. Ως αντίδραση στα πλαίσια της αναζήτησης αρχαίων ελληνιστικών ριζών, το εθνικιστικό κόμμα που είναι σήμερα στην εξουσία (VMRO), σκαρφίστηκε το Project ’14 που μετέτρεψε το κέντρο της πόλης σε ένα απέραντο κλασικίζον κιτς- και εκτός των άλλων πανάκριβο γι αυτή τη φτωχή χώρα. Πολλά κτίρια μοντέρνας αρχιτεκτονικής ντύθηκαν με πρόσθετες αρχαιοπρεπείς ψευδο-προσόψεις!! Πολλοί μακεδόνες αρχιτέκτονες αλλά και ακτιβιστές διαμαρτυρήθηκαν γι αυτή την Ντίσνεϋλαντ.  Ας ελπίσουμε ότι η αισθητική θα είναι το μόνο θύμα του εθνικισμού και δεν θα δούμε χειρότερα.

 


ΤΑ ΖΟΜΠΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΧΟΡΤΟΦΑΓΑ!

16/02/2017

Τσικνοπέμπτη στη γειτονιά- Διασταύρωση Σπύρου Τρικούπη και Καλλιδρομίου.

Όπως κάθε χρόνο, το κρεοπωλείο του Παναγιώτη Μέλλου (τζάμπα διαφήμηση!) προσφέρει στους γείτονες κοψίδια, λουκάνικα και σουβλάκια και κρασί, ένα γλέντι στο πεζοδρόμιο με μουσική από τα παραδοσιακά αθυρόστομα αποκριάτικα που τραγούδησε η Μπέλλου έως τον Καζαντζίδη και τα λάτιν του Χιώτη. Η  Γιούλα και τα άλλα παιδιά του κρεοπωλείου, γείτονες και γειτόνισσες, κάποιες με τα παιδάκια τους, ο κύριος με τα είδη υγιεινής, μερικές γιαγιάδες, κάποιοι αναρχικοί από το υπόγειο στέκι της Καλλιδρομίου, η κυρία από τα ψιλικά απέναντι, ντόποιοι και μετανάστες. Και του χρόνου με υγεία- ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΕΥΡΩ!

dscn0094

dscn0084

dscn0093dscn0082dscn0086dscn0090dscn0091dscn0095dscn0085dscn0080

 

 


TO ΜΕΓΑΡΟ ΤΗΣ ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗΣ ΤΟΥ ΕΛΒΑ

19/01/2017

 

e54689c32466e067

Το νέο αρχιτεκτονικό κόσμημα του Αμβούργου ακούει στο όνομα ELBPHILHARMONIE. To συγκρότημα, δημιουργία του αρχιτεκτονικού γραφείου HERZOG & DE MEURON και του μάγου της ακουστικής  Yasuhisa Toyota, εκτός από την αίθουσα συναυλιών, περιλαμβάνει και δεύτερη αίθουσα μουσικής, ένα ξενοδοχείο, εστιατόριο και διαμερίσματα. Χτίστηκε πάνω σε νησάκι του ποταμού Έλβα, πάνω από μια παλιά αποθήκη. Στην κυρίως αίθουσα η πλατεία και τα θεωρεία είναι διαμορφωμένα γύρω από τον χώρο της ορχήστρας, η οποία βρίσκεται στο κέντρο. Έτσι, δεν υπάρχουν καλές και λιγώτερο καλές θέσεις- όλες οι θέσεις είναι ισάξιες. Το θαύμα ακουστικής δημιουργήθηκε χάρις στην ειδική κυψελωτή επένδυση των τοίχων. Τα εγκαίνια έγιναν στις 11 Ιανουαρίου.elbphilharmonie-weisse-hautimageselbphilharmonie-hamburg4

2a3500db45e2d289c69588d21f3398e7

elbphilharmonie-hamburg-architecture-_dezeen_2364_col_0-852x568arc-4-2040-sec-ee-101123

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

herzog-de-meuron

Jacques Herzog & Pierre de Meuron

2629605

Yasuhisa Toyota


Άλλη μια επίσκεψη στην Ακρόπολη και στο Μουσείο

18/12/2016
dscn9898

Το μέσα καθρεφτίζεται στο έξω: Τα μαρμάρινα εκθέματα από τις μετώπες και τις ζωφόρους διεισδύουν μέσα στον βράχο με τον Παρθενώνα.

Χειμωνιάτικο πρωϊνό στην Ακρόπολη. Ήλιος με δόντια.

dscn9875dscn9880

dscn9851dscn9866

dscn9868

 

 

 

 

 

 

 

dscn9870

 

 

 

 

 

 

Καταπληκτική η έκθεση «Δωδώνη, το μαντείο των ήχων». Έχουμε μείνει με την εντύπωση ότι στα μαντεία πήγαιναν κυρίως ηγέτες με «μεγάλα» ερωτήματα, όπως για ειρήνη ή πόλεμο, διαδοχή του θρόνου κλπ. Αλλά στη Δωδώνη έχουν βρεθεί πλήθος σημειωματάκια απλών ανθρώπων πάνω σε κομματάκια μολύβδου με ερωτήματα προς το μαντείο: «Θα με ελευθερώσει ο αφέντης μου, όπως μου υποσχέθηκε;» – «Μήπως πρέπει να πάρω άλλον άντρα για να μπορέσω να κάνω παιδιά;»- «Τί με συμφέρει καλύτερα, να αποπληρώσω τώρα το δάνειό μου ή να το αφήσω γι αργότερα;» (!!). Οι άνθρωποι δεν αλλάζουν!