Σαντορίνη, μετά από 30 χρόνια

09/08/2020

Το νησί, που εδώ και πολλά χρόνια έχει απαγορευτικό κόστος για τον μέσο επισκέπτη, τώρα με την πανδημία βρήκε εν μέρει τον παλιό καλό εαυτό του, όχι μόνο από οικονομική άποψη αλλά και από άποψη πολυκοσμίας. Με εξαίρεση την Οία που για μένα τουλάχιστον ήταν ένας εφιάλτης συνωστισμού, κακού γούστου και υστερίας -μιαν Οία που τη θυμόμουν σαν μέρος μαγικό-, σε όλες τις άλλες παραμονές και εξορμήσεις η εμπειρία ήταν πολύ ωραία.

Η κορυφαία επίσκεψη ήταν στο αρχαιολογικό χώρο τού προϊστορικού οικισμού  του Ακρωτηρίου. Η επίσκεψη ήταν μια μαγεία: λόγω του μειωμένου τουρισμού απολαύσαμε έναν αρχαιολογικό χώρο χωρίς συνωστισμό, με γαλήνη και δυνατότητα για παρατήρηση και στοχασμό. Απαραίτητο συμπλήρωμα η επίσκεψη στο μουσείο στα Φηρά, όπου όμως δυστυχώς πολλά ευρήματα βρίσκονται στις αποθήκες! Ένα από αυτά είναι η υπέροχη τοιχογραφία -ζωφόρος με την υποδοχή των πλοίων.

Πρώτα ίχνη οικισμού κατά την Ύστερη Νεολιθική Εποχή (4η χιλιετία π.Χ.), ο οικισμός αναπτύσσεται κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (3η χιλ. π.Χ.) και κατά τη Μέση και την Πρώιμη Ύστερη Εποχή του Χαλκού (20ος-17ος αι. π.Χ.) επεκτείνεται και αναδεικνύεται σε ένα από τα σημαντικότερα αστικά κέντρα και λιμάνια του Αιγαίου. Σε αντίθεση με τους κατοίκους της Πομπηϊας, οι κάτοικοι του Ακρωτηρίου στάθηκαν τυχεροί, γιατί μια σειρά ισχυρών σεισμών τους προειδοποίησαν και τους ανάγκασαν να εγκαταλείψουν το νησί πριν την καταστροφική έκρηξη του ηφαιστείου το τελευταίο τέταρτο του 17ου π.Χ. αιώνα.

ΑΚΡΩΤΗΡΙ-2: ΤΟ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΟ ΣΤΕΓΑΣΤΡΟ
Σχεδόν εξίσου θαυμαστό με τον ίδιο τον Οικισμό της εποχής του Χαλκού είναι το στέγαστρο που τον προστατεύει. Πρόκειται για επίτευγμα παθητικής βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής, του οποίου την έμπνευση, τον σχεδιασμό, και την όλη εποπτεία κατασκευής είχε ο αρχιτέκτονας N. Φιντικάκης, και ήταν συνέχεια του βραβευθέντος Ερευνητικού Προγράμματος «ASPIRE» (Archaeological Sites Protection Implementing Renewable Energies), ως πρωτότυπη και καινοτόμος παρέμβαση στον αρχαιολογικό χώρο με χρήση ήπιων μορφών ενέργειας. Τα αρχικά 12 στρέμματα του οικισμού προστατεύονται με το βιοκλιματικό στέγαστρο διατηρώντας παράλληλα το εξωτερικό τοπίο ως εδαφική συνέχεια. Εξωτερικά φαίνεται σαν ένας φυσικός λόφος με ομαλές παρειές. Ο φέρων σκελετός είναι χαλύβδινος με υποστυλώματα ειδικής αντισεισμικής κατασκευής με πρόβλεψη για φορτίο 15 εκ. θηραϊκής γης, και πρόσθετο φορτίο εμποτισμού από όμβρια ύδατα. Η επικάλυψη αυτή με θηραϊκή γη είχε προβλεφθεί αφενός για την αποκατάσταση του τοπίου και αφετέρου για να εξασφαλιστεί με ήπια, οικολογικά μέσα η δημιουργία κατάλληλων συνθηκών του εσωτερικού περιβάλλοντος. Τα ειδικά διαμορφωμένα επιμήκη ανοίγματα βορρά – νότου της οροφής εξασφαλίζουν τη διαμπερή κίνηση του αέρα και τον φυσικό δροσισμό. Η θερμοκρασία στο εσωτερικό του χώρου κάτω από το στέγαστρο είναι αισθητά χαμηλότερη (εμπειρικά θα έλεγα περίπου 10 βαθμούς) πράγμα που κάνει την περιδιάβαση πολύ ευχάριστη. Τα ανοίγματα εξασφαλίζουν και τον φυσικό φωτισμό με ειδικό σχεδιασμό στην οροφή. Το αποτέλεσμα: μηδενική ενεργειακή κατανάλωση, που καθιστά το έργο παγκοσμίως ως μοναδικό εξοικονόμησης ενέργειας σε τόσο μεγάλη έκταση. Η μελέτη απέσπασε το 2ο βραβείο στον διεθνή διαγωνισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κατασκευή βιοκλιματικών έργων στην Ευρώπη. Το 2005 ένα τμήμα του στεγάστρου (5%) κατέρρευσε, δυστυχώς με έναν νεκρό, γιατί σύμφωνα με την έρευνα το στέγαστρο δέχθηκε χώμα πολύ μεγαλύτερου πάχους και βάρους από το προβλεπόμενο από την μελέτη εφαρμογής. και πραγματοποιήθηκε ανακατασκευή με ενίσχυση των υποστυλωμάτων. Το δικαστήριο που ακολούθησε έκρινε ένοχο τον υπεύθυνο εργοταξίου της κατασκευάστριας εταιρείας και αθώους τους επιστημονικούς συμβούλους και συνεργάτες της αρχαιολογικής εταιρείας που σχεδίασαν το έργο (Ν. Φυντικάκης, Πανδής, Παπαντωνίου και Καρύδης)
Ακρωτήρι-3
βίντεο στον αρχαιολογικό χώρο με αναπαράσταση τριώροφου σπιτιού με τοιχογραφίες. Το πιο ενδιαφέρον κατά τη γνώμη μου είναι το WC με το κοινοτικό (!) σύστημα αποχέτευσης. (Φαίνεται ότι οι κάτοικοι του 17ου αι.π.Χ. ήταν καλύτεροι στον υπολογισμό του φόρτου λυμάτων από τους σημερινούς των Φηρών που σκάβουν κάθε τόσο για να μεγαλώσουν τις σωλήνες, λόγω ανεπαρκούς πρόβλεψης!)

Aurélien Barrau: Για τα μέτρα προφύλαξης κατά της πανδημίας και την κοινωνική αλληλεγγύη

05/08/2020
Ο αστροφυσικός και φιλόσοφος Aurélien Barrau (https://fr.wikipedia.org/wiki/Aur%C3%A9lien_Barrau) έχει μήνυμα για τους αντι-μάσκες, και δεν μασάει τα λόγια του:
Από την ανάρτηση στη σελίδα fb Trente mille jours https://www.facebook.com/trentemillejours/?ref=page_internal
(μετάφραση Μ.Γ.)
«Η πολιτική ανυπακοή είναι μια σημαντική χειρονομία. Πρόσφατα, χιλιάδες επιστήμονες κάλεσαν σε πολιτική ανυπακοή ενόψει της οικολογικής καταστροφής που είναι παρούσα. Απ’ όσο ξέρω, κάτι τέτοιο δεν έχει προηγούμενο. Χωρίς αμφιβολία και άλλοι στόχοι πρωταρχικής σημασίας αξίζουν να ενισχυθούν με αυτή τη ριζοσπαστική μορφή αντίστασης. Υπάρχει τροφή για σκέψη και για δράση. Με σοβαρότητα.
Ωστόσο με λύπη διαπιστώνουμε ότι η άρνηση κάποιων βασικών υγειονομικών κανόνων – που δεν είναι παρά μια ελάχιστη προσπάθεια στοιχειώδους συλλογικής νοημοσύνης – από κάποιους εκλαμβάνεται σήμερα ως αντίσταση. Μου φαίνεται πως αυτή η εμμονή να θέτουμε σε κίνδυνο τη ζωή των άλλων, στην πραγματικότητα θυμίζει μάλλον την σχεδόν αισχρή συμπεριφορά ενός κακομαθημένου παρανοϊκού παιδιού που κάνει μούτρα γιατί δεν θέλει ποτέ να θυσιάσει τίποτα από την άνεσή του. Ακόμη και με κόστος να θέσει σκόπιμα τη ζωή των άλλων σε κίνδυνο.
Και, για τελευταία φορά, ως υπενθύμιση:
1) Η «απόκρυψη» του πληθυσμού κάτω από μάσκες δεν συμφέρει το κράτος: Μια κοινωνία ελέγχου τίποτα δεν φοβάται περισσότερο από τους μη αναγνωρίσιμους πολίτες!
2) Όταν υπήρχε έλλειψη από μάσκες τις απαιτούσαμε -και δικαίως. Η άρνηση να τις χρησιμοποιήσουμε σε κλειστούς χώρους, τώρα που είναι πια διαθέσιμες, δείχνει πλήρη ασυνέπεια.
3) Πολλοί καταγγέλλουν την εξουσία και τα οικονομικά ωφέλη των φαρμακευτικών εταιρειών. Ένας λόγος παραπάνω για να θέλουμε να περιοριστεί η επιδημία με χαμηλό κόστος και χωρίς φάρμακα! Ακόμα και οι πιο φανατικοί «συνωμοσιολόγοι» δεν μπορούν να αρνηθούν ότι η χρήση μάσκας δεν θα πλουτίσει καμία σκοτεινή εξουσία…
4) Το ότι ο ιός είναι μικρότερος σε μέγεθος από τους βρόχους του πλέγματος της μάσκας προφανώς δεν σημαίνει ότι αυτή είναι άχρηστη: σταματά τα σταγονίδια που μεταφέρουν ένα σημαντικό μέρος του παθογόνου φορτίου.
5) Ναι, υπάρχουν και άλλες σοβαρές ασθένειες σε δράση σήμερα στον κόσμο. Και λοιπόν; Το γεγονός ότι ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος είχε πιο πολλά θύματα από τον Πρώτο σημαίνει ότι ο Πρώτος ήταν ανώδινος;
6) Ναι, μπορεί να έχουμε πολλά παράπονα απέναντι σε αυτή την κυβέρνηση και την πολιτική της- κι εγώ είμαι ένας από αυτούς. Και λοιπόν ? Από που και ως που αυτό μας δίνει τη άδεια να θέσουμε σε κίνδυνο τις ζωές των πιο ευάλωτων; Το “αλληλοφάγωμα” θα κλόνιζε την καθεστικυία εξουσία;
7) Έχω διαβάσει συχνά τις τελευταίες ημέρες ότι «η καλή αναπνοή είναι απαραίτητη για την καλή υγεία». Σίγουρα. Το να πίνεις νερό επίσης. Ωστόσο, όταν το νερό της λίμνης είναι δηλητηριασμένο, δεν είναι καλύτερο να συγκρατηθείτε για λίγα λεπτά μέχρι να βρείτε μια καθαρή πηγή;
8) Δεν αποτελεί φοβερή αλαζονεία να θεωρεί κανείς ότι οι εμπειρογνώμονες δεν έχουν καταλάβει τίποτα, αλλά ότι προφανώς πρέπει να εμποστευόμαστε αναλύσεις που δεν βασίζονται σε κάποιες εξειδικευμένες γνώσεις; Λες και δεν πρόκειται παρά για ζήτημα δημοσκοπήσεων, προσωπικών απόψεων και προσωπικής επιλογής.
9) Η άρνηση της τυφλής υπακοής είναι αναμφίβολα μια ενδιαφέρουσα στάση. Υπάρχουν πολλοί νόμοι και καταπιεστικοί μηχανισμοί προς αμφισβήτηση…Γιατί το «θάρρος» να εκδηλώνεται ακριβώς απέναντι σε ένα στοιχειώδες μέλημα για την υγεία των άλλων; Πρόκειται για πλήρη παρερμηνεία.
10) Δεν προκύπτει από πουθενά ότι πρέπει να φοβόμαστε μια «νέα κανονικότητα ». Όπως ακριβώς ο εγκλεισμός στο σπίτι καταργήθηκε το συντομότερο δυνατό (η επιβράδυνση της οικονομίας ποτέ δεν συμφέρει κανένα κράτος), έτσι και η χρήση μάσκας (πάντα πηγή τρόμου για τις αστυνομικές δυνάμεις ) προφανώς δεν θα διαρκέσει. Η εμφάνιση μιας τρομακτικής κοινωνίας ελέγχου είναι πάντα μια πιθανότητα και πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να την καταπολεμήσουμε. Ωστόσο αυτό που συμβαίνει εδώ, είναι ακριβώς το αντίθετο!
11) Μερικοί άνθρωποι καυχιόνται ότι δεν φοβούνται. Έστω. Η ψυχολογική διάθεση του καθένα είναι απολύτως θεμιτή. Αλλά το να μην φοβόμαστε πχ. τα πυροβόλα όπλα δεν μας δίνει δικαιολογία για ν’ αρχίσουμε να πυροβολούμε κατά ριπάς! Όλα είναι εδώ.
12) Δεν υπάρχει τίποτα το επαναστατικό ή παραβατικό στην άρνηση της ιατρικής αλήθειας, άρνηση που εκφράζεται μέ έναν αυθαίρετο εγωισμό και με τη πιο οξεία μορφή του ατομικισμού που κυριαρχεί στον σύγχρονο κόσμο.
13) Και ακόμα και εάν, πράγμα εξαιρετικά απίθανο, η μάσκα αποδειχθεί ουσιαστικά άχρηστη, δεν αξίζει η δοκιμή να κάνουμε αυτόν τον ελάχιστο κόπο; Το να παραβάλεις αυτό το αμελητέο ξεβόλεμα (η Δύση συχνά ξεχνά τα πραγματικά δεινά της εποχής μας) δίπλα στην πιθανότητα να σωθεί μια ανθρώπινη ζωή, δεν λύνει αμέσως το δίλημμα;
14) Ειλικρινά, μπροστά στα δεινά των διασωληνωμένων ασθενών, μπροστά στους 600.000 νεκρούς – εδώ και αλλού -, δεν υπάρχει κάτι το ανάρμοστο στην άρνηση αυτής της ελάχιστης προσπάθειας; Φοβάμαι ότι είναι σύμπτωμα ότι η φροντίδα για το κοινό καλό αρχίζει να ξεχνιέται οριστικά.

Αντίο Κωνσταντινούπολη…

03/08/2020
αντιγράφω ανάρτηση του Παναγή Παναγιωτόπουλου
Η έννοια του μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς όταν αναφέρεται σε λατρευτικούς τόπους και ναούς δεν είναι είναι μια τυχαία θέσμιση του κοσμικού επί του θρησκευτικού. Είναι μια ήπια απο-ιεροποίηση του χώρου, η κατασκευή ενός πεδίου μεσολαβήσεων της πίστης και του πάθους της και ο εγκιβωτισμός των οντολογικών ερμηνειών της ζωής μέσα στην ιστορική αφήγηση. Είναι ένας νεωτερικός τρόπος συμμετοχής στο θρησκευτικό φαινόμενο εκείνο που έχει παρέλθει χωρίς λατρεία και χωρίς δέσμευση βιωματική. Καλύτερο παράδειγμα από την Αγιά Σοφιά δεν θα βρούμε εύκολα: χρήσεις ενεργών θρησκειών, πολλαπλές μεταφράσεις των ιστορικών και πολιτισμικών συγκρούσεων σε ένα ουδετερόφιλο «αρχιτεκτονικό» μνημείο που σε καλεί σε προσπωικές οικειοποιήσεις με νέες εγγραφές. Αν κάτι ήταν προοδευτκό σε επίπεδο πολιτισμικής συνύπαρξης ήταν η Αγιά Σοφιά ως οικουμενική και απο-ιεροποιημένη κληρονομιά. Μια τεχνητή μα συμβολικά ισχυρή συμφιλίωση αντιμαχομένων.
Η ισλαμοποίηση της και η λατρευτική της υφαρπαγή από την νέο αθωμανική Τουρκία δεν είμαι μόνο σκανδαλώδης αλλά και βαθιά φοβιστική σχετικά τους πολέμους των ταυτοτήτων που έρχονται.

Ορχάν Παμούκ:  Η μετατροπή της Αγίας Σοφίας είναι χτύπημα στην «κοσμική μας περηφάνια» (Hagia Sophia conversion blow to ‘secular pride’)

ISTANBUL — Turkey’s government should not convert the Hagia Sophia from museum back to a mosque, Orhan Pamuk, the country’s first Nobel Prize winner for literature told Nikkei.

«I am angry,» Pamuk said. «The Turkish nation is very proud to be the only secular Muslim nation and this was the biggest sign of it. Now they took away that pride from the nation.»

The historic structure, which dots the city’s iconic skyline with its domes and minarets, sent a message to the world when it was turned into a museum by Kemal Ataturk, modern Turkey’s secularist founding father, Pamuk said.

«It was the most important and deliberate decision by Kemal Ataturk to say rest of world: ‘We are secular, we are different than other Muslim countries, we are like Europeans and we are modern so please accept us among you. We want to be seen like this,’ he said.

Although polling shows broad support for converting the UNESCO World Heritage site, Pamuk says it would be a mistake.

«Secularism is [the] pride of every Turk, except 10% who are very religious. Even ruling AKP voters are also proud to be secular and this was the biggest sign,» Pamuk said, referring to the ruling Justice and Development Party.

On Friday, Turkey’s highest administrative court revoked a decision to turn Istanbul’s Hagia Sophia into a museum. President Recep Tayyip Erdogan immediately issued a decree ordering it to be turned into a mosque.

«It is Turkey’s sovereign right to decide for which purpose Hagia Sofia will be used,» Erdogan said in a televised speech that day.

He said entrance fees will be canceled and people of all faiths will be allowed entry.

«Like all our mosques, its doors will be open to everyone, Muslim or non-Muslim. As the world’s common heritage, Hagia Sophia with its new status will keep on embracing everyone in a more sincere way,» he said.

 


A Letter on Justice and Open Debate

03/08/2020

Harper’s Magazine  July 7, 2020

Δημόσια επιστολή υπέρ του ελεύθερου διαλόγου και της δικαιοσύνης και κατά του κλίματος λογοκρισίας και ομοιομορφίας της σκέψης απευθύνουν 150 διανοούμενοι, (κυρίως του ακαδημαϊκού χώρου και λογοτέχνες) διαφορετικών απόψεων, ηλικιών και φυλετικής καταγωγής, όπως ο Σαλμάν Ρασντί, ο Φρ. Φουκουγιάμα, ο Νόαμ Τσόμσκι, η Μάργκαρετ Άτγουντ, η Άνν Άππελμπαουμ, η Τζ.Ρόουλινγκ, ο Τζέφφρυ Ευγενίδης, ο Καμέλ Νταούντ, ο T. Chatterton Williams, ο Νικόλας Χριστάκης, ο τζαζίστας Γουϊντον Μαρσάλις κ.α.

Salman Rushdie | Biography, Books, & Facts | BritannicaFrancis Fukuyama - American AcademyThe future of the world after Coronavirus. An interview with Noam ...Margaret Atwood - Curtis BrownAnne Applebaum - The Washington PostJK Rowling announces new children's book, The Ickabog, to be ...

A Letter on Justice and Open Debate

The free exchange of information and ideas, the lifeblood of a liberal society, is daily becoming more constricted. While we have come to expect this on the radical right, censoriousness is also spreading more widely in our culture: an intolerance of opposing views, a vogue for public shaming and ostracism, and the tendency to dissolve complex policy issues in a blinding moral certainty. We uphold the value of robust and even caustic counter-speech from all quarters. But it is now all too common to hear calls for swift and severe retribution in response to perceived transgressions of speech and thought. More troubling still, institutional leaders, in a spirit of panicked damage control, are delivering hasty and disproportionate punishments instead of considered reforms. Editors are fired for running controversial pieces; books are withdrawn for alleged inauthenticity; journalists are barred from writing on certain topics; professors are investigated for quoting works of literature in class; a researcher is fired for circulating a peer-reviewed academic study; and the heads of organizations are ousted for what are sometimes just clumsy mistakes. Whatever the arguments around each particular incident, the result has been to steadily narrow the boundaries of what can be said without the threat of reprisal. We are already paying the price in greater risk aversion among writers, artists, and journalists who fear for their livelihoods if they depart from the consensus, or even lack sufficient zeal in agreement.

This stifling atmosphere will ultimately harm the most vital causes of our time. The restriction of debate, whether by a repressive government or an intolerant society, invariably hurts those who lack power and makes everyone less capable of democratic participation. The way to defeat bad ideas is by exposure, argument, and persuasion, not by trying to silence or wish them away. We refuse any false choice between justice and freedom, which cannot exist without each other. As writers we need a culture that leaves us room for experimentation, risk taking, and even mistakes. We need to preserve the possibility of good-faith disagreement without dire professional consequences. If we won’t defend the very thing on which our work depends, we shouldn’t expect the public or the state to defend it for us.

Elliot Ackerman
Saladin Ambar, Rutgers University
Martin Amis
Anne Applebaum
Marie Arana, author
Margaret Atwood
John Banville
Mia Bay, historian
Louis Begley, writer
Roger Berkowitz, Bard College
Paul Berman, writer
Sheri Berman, Barnard College
Reginald Dwayne Betts, poet
Neil Blair, agent
David W. Blight, Yale University
Jennifer Finney Boylan, author
David Bromwich
David Brooks, columnist
Ian Buruma, Bard College
Lea Carpenter
Noam Chomsky, MIT (emeritus)
Nicholas A. Christakis, Yale University
Roger Cohen, writer
Ambassador Frances D. Cook, ret.
Drucilla Cornell, Founder, uBuntu Project
Kamel Daoud
Meghan Daum, writer
Gerald Early, Washington University-St. Louis
Jeffrey Eugenides, writer
Dexter Filkins
Federico Finchelstein, The New School
Caitlin Flanagan
Richard T. Ford, Stanford Law School
Kmele Foster
David Frum, journalist
Francis Fukuyama, Stanford University
Atul Gawande, Harvard University
Todd Gitlin, Columbia University
Kim Ghattas
Malcolm Gladwell
Michelle Goldberg, columnist
Rebecca Goldstein, writer
Anthony Grafton, Princeton University
David Greenberg, Rutgers University
Linda Greenhouse
Rinne B. Groff, playwright
Sarah Haider, activist
Jonathan Haidt, NYU-Stern
Roya Hakakian, writer
Shadi Hamid, Brookings Institution
Jeet Heer, The Nation
Katie Herzog, podcast host
Susannah Heschel, Dartmouth College
Adam Hochschild, author
Arlie Russell Hochschild, author
Eva Hoffman, writer
Coleman Hughes, writer/Manhattan Institute
Hussein Ibish, Arab Gulf States Institute
Michael Ignatieff
Zaid Jilani, journalist
Bill T. Jones, New York Live Arts
Wendy Kaminer, writer
Matthew Karp, Princeton University
Garry Kasparov, Renew Democracy Initiative
Daniel Kehlmann, writer
Randall Kennedy
Khaled Khalifa, writer
Parag Khanna, author
Laura Kipnis, Northwestern University
Frances Kissling, Center for Health, Ethics, Social Policy
Enrique Krauze, historian
Anthony Kronman, Yale University
Joy Ladin, Yeshiva University
Nicholas Lemann, Columbia University
Mark Lilla, Columbia University
Susie Linfield, New York University
Damon Linker, writer
Dahlia Lithwick, Slate
Steven Lukes, New York University
John R. MacArthur, publisher, writer
Susan Madrak, writer
Phoebe Maltz Bovy
, writer
Greil Marcus
Wynton Marsalis, Jazz at Lincoln Center
Kati Marton, author
Debra Mashek, scholar
Deirdre McCloskey, University of Illinois at Chicago
John McWhorter, Columbia University
Uday Mehta, City University of New York
Andrew Moravcsik, Princeton University
Yascha Mounk, Persuasion
Samuel Moyn, Yale University
Meera Nanda, writer and teacher
Cary Nelson, University of Illinois at Urbana-Champaign
Olivia Nuzzi, New York Magazine
Mark Oppenheimer, Yale University
Dael Orlandersmith, writer/performer
George Packer
Nell Irvin Painter, Princeton University (emerita)
Greg Pardlo, Rutgers University – Camden
Orlando Patterson, Harvard University
Steven Pinker, Harvard University
Letty Cottin Pogrebin
Katha Pollitt
, writer
Claire Bond Potter, The New School
Taufiq Rahim
Zia Haider Rahman, writer
Jennifer Ratner-Rosenhagen, University of Wisconsin
Jonathan Rauch, Brookings Institution/The Atlantic
Neil Roberts, political theorist
Melvin Rogers, Brown University
Kat Rosenfield, writer
Loretta J. Ross, Smith College
J.K. Rowling
Salman Rushdie, New York University
Karim Sadjadpour, Carnegie Endowment
Daryl Michael Scott, Howard University
Diana Senechal, teacher and writer
Jennifer Senior, columnist
Judith Shulevitz, writer
Jesse Singal, journalist
Anne-Marie Slaughter
Andrew Solomon, writer
Deborah Solomon, critic and biographer
Allison Stanger, Middlebury College
Paul Starr, American Prospect/Princeton University
Wendell Steavenson, writer
Gloria Steinem, writer and activist
Nadine Strossen, New York Law School
Ronald S. Sullivan Jr., Harvard Law School
Kian Tajbakhsh, Columbia University
Zephyr Teachout, Fordham University
Cynthia Tucker, University of South Alabama
Adaner Usmani, Harvard University
Chloe Valdary
Helen Vendler, Harvard University
Judy B. Walzer
Michael Walzer
Eric K. Washington, historian
Caroline Weber, historian
Randi Weingarten, American Federation of Teachers
Bari Weiss
Sean Wilentz, Princeton University
Garry Wills
Thomas Chatterton Williams, writer
Robert F. Worth, journalist and author
Molly Worthen, University of North Carolina at Chapel Hill
Matthew Yglesias
Emily Yoffe, journalist
Cathy Young, journalist
Fareed Zakaria

Institutions are listed for identification purposes only.


Καμελ Νταούντ : « Η Δύση είναι ατελής, να την τελειοποιήσουμε, όχι να την καταστρέψουμε»

08/07/2020
Ποιό είναι το μέλλον του πολιτισμού μας; ‘Ενα ενδιαφέρον άρθρο του Αλγερινού συγγραφέα KAMEL DAOUD (https://en.wikipedia.org/wiki/Kamel_Daoud)    στη MONDE 22/6/20

«Η Δύση είναι ατελής, να την τελειοποιήσουμε, όχι να την καταστρέψουμε»

Ο αντιρατσισμός δεν πρέπει να γίνει «πράξη βανδαλισμού», γράφει ο συγγραφέας Καμέλ Νταούντ σε άρθρο του στην “MONDE”. “Με το να δικάζουμε Δύση ως ένοχη για τα πάντα, κινδυνεύουμε να φέρουμε στον κόσμο μια «βαρβαρότητα της εκδίκησης».

Πρέπει να καταστρέψουμε τη Δύση; Να της βάλουμε φωτιά και να την πνίξουμε στο αίμα για να την ξαναχτίσουμε καλύτερη ή για να ποδοπατήσουμε με μανία τα συντρίμμια της; Μπροστά μας εκτείνεται ένα φάσμα που πατάει τόσο στην ιστορία όσο και στο φαντασιακό, που δίνει στέγη στους αρνητές των πάντων, συμμερίζεται τις απόψεις τους και επιμερίζει τα φλογερά τους πάθη. Χωράει και εκείνους που φοβούνται το τέλος του κόσμου και εκείνους που το επιθυμούν, εκείνους που το απεργάζονται κι εκείνους που το τρέμουν. Θεωρητικοί της αναπόφευκτης κατάρρευσης (“collapsologues”), μεσσιανιστές οικολόγοι, ριζοσπαστικοί αντι-ρατσιστές, λαϊκιστές, νοσταλγοί του “τριτοκοσμισμού” και λαϊκιστές της θυματοποίησης, ζηλωτές της “καθαρόαιμης καταγωγής” και ρατσιστές από την ανάποδη: ένα πλήθος που όλο και περισσότερο μοιάζει με στρατό.

Όσο και αν προσπαθούμε να το αρνηθούμε και να το σχετικοποιήσουμε, ένα ένστικτο θανάτου πλανιέται ήδη στην ατμόσφαιρα της γενικευμένης επανάστασης, όπως την φαντάζεται ο καθένας. Αφού για κάποιους η Δύση είναι ένοχη εξ ορισμού, δεν ξααβρισκόμαστε διεκδικώντας την αλλαγή, αλλά, λίγο-λίγο προσχωρούμε στο στρατόπεδο της καταστροφής, στην παλινόρθωση μιας βαρβαρότητας εκδικητικής.

Ένας χώρος ελευθερίας

Οι λόγοι; Πολλοί και διάφοροι. Ο θυμός, βουβός για πολύν καιρό, το αίσθημα ενοχής των «καθαρόαιμων» δυτικών ελίτ, η λήξη μιας αόριστηςαναστολής” που είχε δοθεί στις παραδοσιακές δημοκρατίες, οι λυσσαλέοι λαϊκισμοί και επιπλέον τα κοινωνικά δίκτυα. Δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι το Διαδίκτυο αφύπνισε τα πλήθη, όπως είχε κάνει πριν από αιώνες η Τυπογραφία, ή ακόμα πιο παλιά ο πάπυρος. Δεν αλλάζουν τα μέσα εκτύπωσης και διανομής χωρίς να αλλάξει και ο τρόπος που γίνονται οι επαναστάσεις ή η αφύπνιση των μαζών. Μην ξεχνάμε, πρώτα μιλούν οι οθόνες και μετά μιλούν τα όπλα.

Στην πραγματικότητα, οι αγώνες δείχουν σαν να συγκλίνουν προς το καλύτερο τέλος ενός κόσμου: υπέρμαχοι της θυσίας, αντιρατσιστές, αλλά και μαζοχιστές διανοούμενοι, επαγγελματίες σκεπτικιστές, κυριαρχικοί μιλιταριστές, αλλά και εστέτ της ήττοπάθειας. Η επιθυμία να αλλάξει η Δύση έχει μολυνθεί σε βάθος από την επιθυμία πολλών να την δουν να πεθαίνει με φρικτές οδίνες. Και, μεσ’ την αναταραχή, διαγράφουμε το αυτοκτονικό επακόλουθο: ότι με τον θάνατο της Δύσης θα σκοτώσουμε τον ίδιο μας τον εαυτό. Θα σκοτώσουμε το όνειρο να ζήσουμε στη Δύση, να πάρουμε βάρκες και αεροπλάνα για να φτάσουμε εκεί. Θα σκοτώσουμε αυτόν ακριβώς τον μοναδικό χώρο, όπου μπορεί κανείς να κάνει το θυμό του ν’ ακουστεί δυνατά.

Άλλωστε, μέσα σε αυτόν τον νέο ταξικό και φυλετικό αγώνα, η ίδια η υπεράσπιση της Δύσης ως χώρου ελευθερίας – ασφαλώς με ελλατώματα και ατέλειες- θεωρείται βλασφημία. Απαγορεύεται να πούμε ότι η Δύση είναι επίσης ο τόπος όπου βρίσκουμε καταφύγιο, όταν θέλουμε να ξεφύγουμε από τις αδικίες της χώρας καταγωγής μας, από τις δικτατορίες, από τους πολέμους, από την πείνα ή απλά ακόμα και από την πλήξη. Είναι της μόδας να λέμε ότι η Δύση είναι ένοχη για τα πάντα, ώστε όλοι οι υπόλοιποι να βγαίνουν εντελώς αθώοι. Η Δύση λοιπόν θα σταυρωθεί για τη σωτηρία όλων μας, ένα σώμα λευκό ενωμένο με τους δύο ληστές εκ δεξιών και εξ αριστερών αυτού του γιγάντιου Χριστού, σε οριζόντια ομοούσια Τριάδα.

Λάθη και αυταπάτες με μεγάλο κόστος. Η Δύση είναι ταυτόχρονα και ένοχη και αθώα. Ωστόσο, η θανάτωση ενός ενόχου δεν σπάει την αλυσίδα του πόνου. Απλώς τα θύματα και οι δήμιοι αλλάζουν ρούχα μεταξύ τους. Αυτό το ξέρουμε όλοι, είναι μια κοινοτοπία χρήσιμη να την κρατάμε στη μνήμη μας.

Είναι επείγον να συνειδητοποιήσουμε, ότι ο θυμός που ξεσπάει σήμερα είναι μπολιασμένος με τόσο έντονο ριζοσπαστισμό, ώστε, αν εξακολουθούμε να δείχνουμε την ίδια τύφλωση, η βία θα είναι αναπόφευκτη. Το σύνθημα “κάψτε τη Δύση”, αυτό το τόσο εύκολο όνειρο, που οι στρατευμένοι ταραχοποιοί του Διαδικτύου το εμπορεύονται υπό την μορφή μας «νέας καθαρότητας» και νομιμότητας, είναι ένα λάθος που θα έχει βαριές συνέπειες. Σε μερικές δεκαετίες, θα ξανασυναντηθούμε σε αυτούς τους απογυμνωμένους τόπους, συναρμολογώντας τη βαρβαρότητα που νομίζαμε ότι είχαμε αποκηρύξει.

Να μην συγχέουμε τον αντιρατσισμό με τον βανδαλισμό

Αυτές οι δίκες κατά της Δύσης- δίκες σοβιετικού τύπου- είναι τόσο βολικές, τόσο εκ του ασφαλούς και δεν κοστίζουν τίποτα σε κάποιον που δεν ζεί σε δικτατορία αλλά έχει διαφύγει. Δίκες οργανωμένες από διάφορους διανοουμένους του Νότου, που ζουν σήμερα με όλη τους την άνεση αυτεξόριστοι στη Δύση, ή από κάποιους παραπλανημένους ντόπιους. Οι δίκες αυτές είναι αδιέξοδες, και γίνονται ή για φιγούρα ή από δειλία. Δεν δείχνουν ούτε θάρρος, ούτε ειλικρίνεια, ούτε ωφελούν σε τίποτα. Δεν χρειάζεται πια να ξαναδιαβάσουμε τις τρέλες κάποιου δημοσιογράφου που πριν από είκοσι χρόνια διέφυγε από τη χώρα του στο Μαγκρέμπ και σήμερα αρκείται να καταγγέλλει την «τοπική» δικτατορία, χωρίς να πατήσει εκεί το πόδι του, και περνάει τον καιρό του μαστιγώνοντας τις δημοκρατίες που τον υποδέχτηκαν. Πόσο πιο εύκολο είναι να ξηλωθεί το άγαλμα ενός τυράννου, στο Βορρά, μπρος τις οθόνες των smartphones, παρά να ξηλωθεί ένας πραγματικός τύραννος που ζει στο «Νότο». Και όταν λέτε αυτά τα ρεαλιστικά εοπιχειρήματα, είναι ανώφελο ν’ απαντάτε σε αυτούς που θα σας κατηγορήσουν για πνευματική δουλοπρέπεια.

Ικανή για τερατώδεις πράξεις όταν πεινάει, -κατά την έκφραση ενός σέρφερ του διαδικτύου- άδικη και με προϊστορία βανδαλισμών, όμορφη και γοητευτική μέσα στη νύχτα του κόσμου, με φωτοστέφανο στη φαντασία του μετανάστη, ενάρετη, με μια δημοκρατία ατελή, υποκριτική εξαιτίας της αρπαγής των πόρων της Γης και εξαιτίας ενός φονικού αποικιακού παρελθόντος, αμέριμνη και ευτυχής, η Δύση είναι αυτή που είναι: με ατέλειες αλλά και δυνατότητες για βελτίωση και τελειοποίηση. Δεν είναι για να καταστραφεί. Εκείνοι που ονειρεύονται κάτι τέτοιο δεν ξέρουν να πλάσουν ένα όνειρο καλύτερο από τη βαρβαρότητα της εκδίκησης, δεν ξέρουν πώς να ξεπεράσουν την ενδόμυχη μνησικακία τους.

Αυτά, κατά τη γνώμη μου, είναι που πρέπει να θυμόμαστε, για να αποφύγουμε ο δίκαιος θυμός να ξεσπάσει την ορμή του με πράξεις εύκολες όσο και απεχθείς. Ο αντιρατσισμός είναι ένας δίκαιος αγώνας. Δεν πρέπει να διοχετευτεί σε δράσεις πνευματικού βανδαλισμού ή ταραχές σε έναν κόσμο τόσο εύθραυστο. Ο στόχος του ας είναι ένα καλύτερο μέλλον, όχι ένα παρελθόν που τυφλώνει. Για όλους. Αυτή είναι η πεποίθησή μου.


ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΚΟΡΩΝΟΪΟΥ-8: κάτι αλλάζει στη ζωή μας;

15/06/2020

Ένα βίντεο και ένα άρθρο του Γ. Ν. Χαράρι, 2 άρθρα του Ν. Αλιβιζάτου , ένα άρθρο του Ν.Σεβαστάκη

Γιουβάλ Νώε Χαράρι: Πώς ο κορωνοϊός θα μπορούσε ν’αλλάξει τον κόσμο

 

Ν. Αλιβιζάτος: Ποια δημοκρατία μετά τον COVID-19;

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Για τους ανθρώπους της γενιάς μου, αυτούς δηλαδή που γεννηθήκαμε λίγο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (τους λεγόμενους baby boomers), η πανδημία του κορωνοϊού ενδέχεται να αποδειχθεί η μεγαλύτερη δοκιμασία της ζωής μας. Γιατί ο COVID-19 δεν πλήττει, όπως οι παλαιότεροι ιοί, τους νέους (τέτοιος ήταν ο ιός της ισπανικής γρίπης, το 1918-1919, ο οποίος, μόνο στη Γαλλία, προκάλεσε 240.000 θανάτους), αλλά προπάντων τους ηλικιωμένους. Δηλαδή, εμάς, τους «άτακτους παππούδες» της γενιάς του ’68. Λες και μας καλεί να πληρώσουμε αναδρομικά για τις «αμαρτίες» μιας ζωής. Τι να πρωτοθυμηθούν οι «επικριτές» μας; Τη σεξουαλική απελευθέρωση, το ροκ εντ ρολ, την αλαζονεία των «επιτυχημένων» ή τον ανάλγητο καταναλωτισμό;Oμως, δεν είναι μόνον οι αδιόρθωτοι ηθικολόγοι και οι πάσης φύσεως ζηλωτές του «ένδοξου» παρελθόντος που αναζητούν τα αίτια της πανδημίας στον εκσυγχρονισμό και στην παγκοσμιοποίηση. Σε αυτούς πρέπει να προστεθούν πολιτικοί και διανοούμενοι τόσο στο ένα όσο και στο άλλο άκρο του πολιτικού φάσματος. Eτσι, ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει να αποκαλεί τον κορωνοϊό «κινεζικό», ο δε Ματέο Σαλβίνι να αποδίδει τη διάδοσή του στην Ιταλία στους Αφρικανούς μετανάστες. Oσο για την άκρα Αριστερά, ο Ιταλός φιλόσοφος Τζόρτζιο Αγκάμπεν βλέπει στην πανδημία που πλήττει τη χώρα του την επιβεβαίωση της θεωρίας του για την «κατάσταση εξαίρεσης», στην οποία τάχατες οδηγεί όλες τις σύγχρονες δημοκρατίες ο καπιταλισμός. Είναι τόσο παλαβές οι απόψεις του εξ επαγγέλματος προκλητικού αυτού στοχαστή, ώστε ακόμη και ο Σλαβόι Ζίζεκ, ο γνωστός υποστηρικτής του ΣΥΡΙΖΑ το 2015, τον αποδοκίμασε δημοσίως. (Ξεχωριστή, βέβαια, κατηγορία από μόνη της αποτελεί η Εκκλησία της Ελλάδος. Δεν μιλώ, ασφαλώς, για την Ορθοδοξία, που την τιμή της έσωσε για μία ακόμη φορά ο Οικουμενικός Πατριάρχης, αλλά για τη ΔΙΣ και τους ελλαδικούς μητροπολίτες. Με αφορμή τη συζήτηση για τη Θεία Κοινωνία, έδωσαν ένα ακόμη δείγμα –μοναδικό παγκοσμίως, θα τολμούσα να πω– αρτηριοσκληρωτικής προσήλωσης στους τύπους εις βάρος της ουσίας, θέτοντας αυτή τη φορά σε κίνδυνο την ίδια τη ζωή χιλιάδων πιστών.)Για όσους επιμένουν να σκέπτονται ορθολογικά, δεν είναι βεβαίως της στιγμής να αναζητήσουν τα βαθύτερα αίτια της τρέχουσας πανδημίας. Oταν περάσει η μπόρα, ιατροί, βιολόγοι, περιβαλλοντολόγοι και κοινωνικοί επιστήμονες θα έχουν άπλετο χρόνο να εγκύψουν σε αυτά, με επιστημοσύνη και νηφαλιότητα. Προς το παρόν, δύο είναι τα ερωτήματα που λογικά θα πρέπει να μας απασχολήσουν. Πρώτα πρώτα, αν γίνεται ό,τι είναι δυνατό για να αποτραπεί η εξάπλωση του COVID-19 στη χώρα μας και γενικότερα. Και δεύτερον, ποιοι είναι οι καταλληλότεροι τρόποι για να αποτραπεί μια χειρότερη πανδημία αύριο, χωρίς να διακυβευθούν οι κατακτήσεις της νεοτερικότητας και του σύγχρονου συνταγματικού πολιτισμού.

Στο πρώτο ερώτημα, ως νομικός, δεν μπορώ να κρύψω την ικανοποίησή μου βλέποντας δίπλα όχι μόνον στον Eλληνα πρωθυπουργό, αλλά και στους Ευρωπαίους ομολόγους του, να στέκονται και να έχουν τον πρώτο λόγοι οι ειδικοί. Η «νίκη» του κ. Τσιόδρα δεν ανήκει μόνο στον ίδιο. Είναι νίκη του ορθολογισμού εις βάρος των σαλτιμπάγκων και των κάθε είδους λαϊκιστών. Από εκεί και πέρα, για εμένα τουλάχιστον, ευχάριστη έκπληξη αποτέλεσε η αποφασιστικότητα με την oποία ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ακολουθώντας τις υποδείξεις των ειδικών, αντέδρασε εγκαίρως και χωρίς να λογαριάζει το πολιτικό κόστος. Διαφοροποιούμενος σε ανύποπτο χρόνο από τον Μπόρις Τζόνσον, έδειξε πόσο αβάσιμες είναι οι επικρίσεις που εκτοξεύονται εναντίον του για νεοφιλελεύθερες τάχα πολιτικές. Τολμώντας εκεί όπου, σε θεωρητικά πιο προηγμένες χώρες, οι ομόλογοί του δίστασαν, φαίνεται να πρόλαβε τη γενίκευση του κακού.

Σε αυτό τον κ. Μητσοτάκη διευκόλυνε και το Σύνταγμα, που του επιτρέπει να νομοθετεί χωρίς χρονοτριβή. Με τη συνετή χρήση τους, παρά τα δρακόντεια μέτρα που επιβάλλουν, οι πράξεις νομοθετικού περιεχομένου σήμερα «δικαιώνονται». Πέρα όμως από τον ίδιο τον πρωθυπουργό, η επιτυχία –εάν και εφόσον επιβεβαιωθεί– θα ανήκει εξίσου και στη γενιά των πενηντάρηδων του στενότερου επιτελείου του, που έδωσαν σοβαρά δείγματα επαγγελματισμού και αυταπάρνησης. Θέλω να πιστεύω ότι ο πραγματισμός που επιδεικνύει αυτή την περίοδο και ο Αλέξης Τσίπρας θα βοηθήσει την Αριστερά να ξεπεράσει την αναχρονιστική προκατάληψή της εναντίον των «τεχνοκρατών».

Κοντολογίς, η Ελλάδα και –για να είμαστε ακριβοδίκαιοι– η Κεντροδεξιά των σημερινών 40άρηδων και 50άρηδων δείχνει να στέκεται στο ύψος των περιστάσεων.

Oσο για το αύριο, έχει υποστηριχθεί σοβαρά ότι, όπως έως τώρα μιλούσαμε για την μ.Χ. εποχή (σε αντιδιαστολή προς την π.Χ.), σε λίγο θα διακρίνουμε τη «μετά κορωνοϊό» περίοδο από την «προ κορωνοϊού». Δεν χρειάζεται να συμμερίζεται κανείς την απαισιόδοξη αυτή εκτίμηση για να σημάνει τον συναγερμό για τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Τα συστήματα εντοπισμού και παρακολούθησης που χώρες όπως η Νότια Κορέα, η Σιγκαπούρη και το Ισραήλ δοκιμάζουν αυτή την περίοδο για την ανίχνευση πιθανών φορέων, αν χρησιμοποιηθούν ασυλλόγιστα, θα καταφέρουν καίριο πλήγμα στην ιδιωτικότητά μας και άλλα θεμελιώδη δικαιώματα. Τα συστήματα υγείας, εξάλλου, θα πρέπει μοιραία να ξανασχεδιασθούν ενόψει της αρχής της πρόληψης, η οποία θα επιβάλλει δράσεις όπως ο καθολικός εμβολιασμός του πληθυσμού, τα υποχρεωτικά τεστ σε διάφορες φάσεις της ζωής μας και η δημιουργία εξειδικευμένων νοσηλευτικών μονάδων, που κανείς έως χθες δεν μπορούσε να φαντασθεί και που ακόμη και οι πιο ακραιφνείς επικριτές του κρατισμού θα αναγκασθούν να αποδεχθούν.

Σε επίπεδο δημοκρατικών θεσμών, εξάλλου, θα περιορισθούν δίχως άλλο οι συνεδριάσεις πολυμελών συλλογικών σωμάτων σε τοπικό, εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο. (Την προσεχή Πέμπτη, θυμίζω, η Σύνοδος Κορυφής της Ε.Ε. θα πραγματοποιηθεί για πρώτη φορά εξ αποστάσεως, με ηλεκτρονική επικοινωνία των συμμετεχόντων.) Διερωτάται, εντούτοις, κανείς αν το Skype μπορεί να διασφαλίσει την απρόσκοπτη και ειλικρινή διαβούλευση που μόνον η φυσική παρουσία των διαλεγομένων μπορεί να εγγυηθεί. Τέλος, σε επίπεδο καθημερινότητας, δεν είναι μόνο το ηλεκτρονικό εμπόριο που θα γενικευθεί. Είναι η εξ αποστάσεως εργασία, η εξ αποστάσεως διδασκαλία και η εξ αποστάσεως ψηφοφορία.

Πέρα όμως από τα ανωτέρω, στις πολιτικές για την αντιμετώπιση μιας νέας, ακόμη καταστρεπτικότερης πανδημίας ελλοχεύει ο ακόλουθος κίνδυνος, που είναι ακόμη πιο ύπουλος, καθότι δυσδιάκριτος: Με την επιβολή της απομόνωσης είναι πολύ πιθανό να ενισχυθεί η ατομικότητα και η νοοτροπία τού «ο καθένας για την πάρτη του».

Και τούτο εις βάρος της συλλογικότητας, πάνω στην οποία στηρίζεται η καθημερινότητα της δημοκρατίας αλλά και της κοινωνικής συμβίωσης γενικότερα. Διότι, παρά τη μοναξιά που ενδημεί ιδίως στις μεγάλες πόλεις, η ζωή μας έως σήμερα στηριζόταν στη ζεστασιά της φυσικής επικοινωνίας, είτε πρόκειται για τη διασκέδαση και τον αθλητισμό, είτε για τον έρωτα και την αγάπη, είτε ακόμη και για τη θρησκευτική λατρεία. Αν αυτή περιορισθεί, όπως πολλοί προβλέπουν ότι θα συμβεί για να αποτραπούν νέες πανδημίες, τότε πολύ φοβούμαι ότι την κοινωνική συνοχή μας, αν όχι και την ίδια τη δημοκρατία, θα απειλήσουν άλλοι, εξίσου αποτρόπαιοι κίνδυνοι.

Το ερώτημα, συνεπώς, που σήμερα θέτω απλώς για συζήτηση είναι το ακόλουθο: Μήπως θα πρέπει από τώρα να ενισχύσουμε τα υπάρχοντα και να δημιουργήσουμε τα νέα εκείνα εθελοντικά δίκτυα τα οποία, πολύ προτού χρειασθεί να παρέμβει το κράτος και το δημόσιο σύστημα υγείας, θα συνδράμουν τις ευάλωτες προπάντων ομάδες του πληθυσμού –πρώτα πρώτα τους ηλικιωμένους, τους ενδεείς και τους χρόνια νοσούντες– για να ξεπεράσουν τη μοναξιά και να αντιμετωπίσουν εγκαίρως τον επερχόμενο κίνδυνο;

Για να ενθαρρύνει τη δημιουργία τέτοιων δικτύων, το κράτος, εκτός από τους μηχανισμούς του και το ΕΣΥ, διαθέτει ένα «υπερόπλο», δυστυχώς λησμονημένο. Αναφέρομαι στην παράγραφο 4 του άρθρου 25 του Συντάγματος, που του δίνει τη δυνατότητα «να αξιώνει από τους πολίτες την εκπλήρωση του χρέους» όχι μόνον της «εθνικής», μα και της «κοινωνικής αλληλεγγύης».

Ας σκεφτούμε πόσο πολλές ενδιαφέρουσες πρωτοβουλίες μπορούν να στηριχθούν στη σπουδαία αυτή διάταξη. Και ας διερωτηθούμε μήπως και η κοινωνία των πολιτών πρέπει και αυτή να αναλάβει τις ευθύνες που της αναλογούν.

* Ο κ. Νίκος Κ. Αλιβιζάτος είναι ομότιμος καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Νίκος Αλιβιζάτος Τι απειλεί τη Δημοκρατία και το Κράτος Δικαίου

iefimerida.gr – 2/4/20

Πριν από λίγο ο κύριος Τσιόδρας αναφέρθηκε στην «πανδημία των πολλών αβεβαιοτήτων». Κατά τη γνώμη σας ποιες είναι οι κορυφαίες αβεβαιότητες που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε εν μέσω πανδημίας;

Δεν μπορεί παρά να ξεκινήσει κανείς από τις ιδιότητες του κορωνοϊού, που ακόμα τον μελετούν οι ειδικοί. Βαδίζουμε στο άγνωστο ελπίζοντας ότι με την ανακάλυψη του εμβολίου θα αποκτήσουμε βεβαιότητες.

Για εσάς τους νομικούς ποιος είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος που εγείρεται σε αυτή την συγκυρία;

Υπάρχει ο μείζων κίνδυνος να γίνει συνήθεια η νομοθέτηση δια διαταγμάτων, ή όπως συμβαίνει σε εμάς με πράξεις νομοθετικού περιεχομένου. Αυτό δεν είναι κάτι που μπορούμε να ανεχθούμε για μακρύ χρονικό διάστημα, γιατί σημαίνει κατάργηση της Δημοκρατίας.

Ποιο είναι το κριτήριο, το όριο που μπορεί να μπει στο ζήτημα αυτό, στις ρυθμίσεις νομοθετικού περιεχομένου, από τη στιγμή που υπάρχει πάνω από το κεφάλι μας η επίκληση του επείγοντος;

Σήμερα, μόνη εγγύηση -και αυτό πρέπει να αναδειχθεί- είναι η Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Θεωρώ πολύ σημαντικό το ότι στη θέση αυτή βρίσκεται η κυρία Σακελλαροπούλου, η οποία, όταν δει μια υπέρβαση, έχει τη δυνατότητα από το Σύνταγμα -και από εκεί και πέρα θα πρέπει και να το πιστεύει – να πει «όχι, αυτό δεν το υπογράφω».

Αρα η Προέδρος είναι επιφορτισμένη με κάτι που δεν είχε περάσει από το μυαλό της, από το μυαλό κανενός μας.

Ακριβώς. Θα σας πω εδώ κάτι τεχνικό: σύμφωνα με  την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου από το οποίο προέρχεται, δηλαδή του Συμβουλίου της Επικρατείας,  δεν μπορεί να ελέγξει το αν κάτι είναι κατεπείγον ή όχι. Αυτό τον  έλεγχο μπορεί να τον ασκήσει μόνον η  Βουλή. Μπορεί όμως να ελέγξει το περιεχόμενο. Να πει ότι το συγκεκριμένο μέτρο είναι υπερβολικό, αλλάξτε το αλλιώς δεν υπογράφω. Εκεί χρειάζεται και η ίδια εγρήγορση και καλή νομική συμβουλή. Και όχι μόνο νομική… Πάρτε για παράδειγμα τον κύριο Ορμπαν στην Ουγγαρία. Εχει Πρόεδρο της Δημοκρατίας της δικιάς του απόλυτης εμπιστοσύνης. Εκεί λείπει αυτό το αντίβαρο. Το γεγονός ότι ο κύριος Μητσοτάκης προέκρινε για την Προεδρία ένα πρόσωπο, το οποίο έχει όλες τις εγγυήσεις ότι θα λειτουργήσει ανεξάρτητα, είναι μια μεγάλη υπόθεση για τη χώρα μας, ειδικά στη συγκυρία που ζούμε.

Υπάρχει ο κίνδυνος να δούμε να έρχονται προς ψήφιση με αυτό τον ρυθμό νομοθετικές διατάξεις και εκτός πλαισίου πανδημίας λόγω συνήθειας και χαμηλότερων αντιστάσεων;

Η γενίκευση μέτρων που ήδη υπάρχουν στην καθημερινότητά μας είναι ο βασικός κίνδυνος. Ομως πρέπει ο καθένας να αναλάβει τις ευθύνες του. Μου ήρθε σήμερα η ανανέωση του ασφαλιστηρίου του αυτοκινήτου μου και μου προτείνουν να μπω σε ένα πρόγραμμα ώστε να ξέρει η ασφαλιστική εταιρεία ανά πάσα στιγμή που βρίσκομαι προκειμένου αν χρειαστώ βοήθεια να με εντοπίσει. Προσέξτε λίγο τη γενίκευση αυτού του μέτρου: η ασφαλιστική εταιρεία, αν έμενε  χωρίς έλεγχο, θα μπορούσε  να πουλήσει το σχετικό αρχείο προσωπικών δεδομένων στην αστυνομία ή σε οποιονδήποτε άλλο, ο οποίος ενδιαφέρεται να ξέρει  ανά πάσα στιγμή που βρίσκομαι. Αυτή είναι μια υποδόρια υπονόμευση της προσωπικής ελευθερίας μέσω της διάδοσης της συγκεκριμένης πληροφορίας.

Εχει το δικαίωμα η εταιρεία να θέσει αυτό το ζήτημα στην κρίση του πολίτη, ώστε  αυτός να πάρει με δική του ευθύνη τη σχετική απόφαση;

Εδώ θίγετε ένα μείζον νομικό και φιλοσοφικό ζήτημα: το περίφημο πρόβλημα της συναίνεσης. Αν εσύ ο ίδιος, για να αισθανθείς ήρεμος και ασφαλής,  συναινέσεις στον περιορισμό της ελευθερίας σου, μπορεί κάποιος να σε εμποδίσει; Πόσο μπορεί να παρέμβει το κράτος εκεί και να πει «φίλε το παρακάνεις, κινδυνεύει η ελευθερία σου», σαν ένας καλός πατερούλης που σε προστατεύει; Αυτό είναι φοβερά λεπτό και κρίσιμο ζήτημα, γιατί από τη μια μεριά συγκρούεται το δικαίωμα του καθένα να διαφεντεύει τις τύχες του και, από την άλλη, μια αξία –στη συγκεκριμένη περίπτωση το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή-  την οποία ενδέχεται το συγκεκριμένο άτομο να είναι έτοιμο να θυσιάσει. Θα τον αφήσουμε;

Η νέα έκτακτη συνθήκη της κυκλοφορίας με ταυτότητα, με δήλωση, της ανά πάσα στιγμή επιθεώρησης από την αστυνομία, δημιουργεί μια νέα συνθήκη που οι νομικοί πρέπει να μελετήσετε;

Ασφαλώς ναι, εφόσον περάσουμε την κρίσιμη περίοδο του κινδύνου κορύφωσης της πανδημίας. Αν αυτό συνεχιστεί για πολύ -και εκεί είναι το κρίσιμο μέγεθος- έχω την εντύπωση ότι νομικά πρέπει να ελεγχθεί. Από εκεί και πέρα έχουν λεχθεί πολλές ανοησίες στη χώρα μας, δυστυχώς και από συναδέλφους που κατείχαν και υπεύθυνες θέσεις στο πρόσφατο παρελθόν,  οι οποίοι ισχυρίζονται  ότι τα συγκεκριμένα μέτρα που έχουν παρθεί δεν είναι συνταγματικά, ότι δεν έχουν συνταγματικό έρεισμα, ότι αποφασίστηκαν από την εκτελεστική εξουσία και όχι από τη Βουλή. Κανένας σοβαρός νομικός δεν τα συμμερίζεται αυτά. Οι συνάδελφοι που τα λένε παρασύρονται ενδεχομένως από το συναίσθημα ή από ιδεοληψίες. Για να ξεκαθαρίσω τι εννοώ: Προς θεού δεν είναι κάθε μέτρο σωστό, πάντοτε κοιτάμε αν είναι πρόσφορα τα μέτρα για τον επιδιωκόμενο σκοπό και φυσικά πάντα εξετάζουμε τη διάρκεια της εφαρμογής τους. Αν για να αποφευχθούν μερικές χιλιάδες θάνατοι τα μέτρα είναι αναγκαία, ποιος τρελός μπορεί να αντιταχθεί σε αυτά; Αν δούμε την καμπύλη να πέφτει και μας διαβεβαιώσει  ο κύριος Τσιόδρας ότι μπορούμε να κυκλοφορούμε πιο άνετα, έχω την εντύπωση ότι η συνέχιση των μέτρων αυτών θα ήταν αδικαιολόγητη.

Σε αυτή την περίπτωση πώς μπορεί να θωρακιστεί ο πολίτης;

Η έννομη τάξη του δίνει μια σειρά από εργαλεία από πολιτικά – το σωματείο που θα οργανώσει μια διαδήλωση για παράδειγμα-  μέχρι και ένδικα βοηθήματα. Μπορεί να προσφύγει στα δικαστήρια και να δικαιωθεί πολύ γρήγορα γιατί προβλέπονται ασφαλιστικά μέτρα με γρήγορη εκδίκαση.

Λέμε ότι ο πολίτης αναλαμβάνει την προσωπική του ευθύνη αυτές τις μέρες. Συνειδητοποιεί εν τέλει και τη σχέση του με τον νόμο μέσα από όλο αυτό που ζούμε;

Εκεί είναι που έχει ενδιαφέρον η συνέντευξη του κυρίου Ράμφου, που αναρτήσατε προ ημερών. Η αλλαγή μάς κάνει να βλέπουμε το δημόσιο με διαφορετικό μάτι. Για πρώτη φορά η κρίση μας έβαλε ενώπιο ενωπίω. Θέλω να πιστεύω ότι έχει δίκιο αν και δεν είμαι πολύ σίγουρος. Φοβάμαι μήπως πολύ γρήγορα τα ξεχάσουμε όλα αυτά.  Για να δούμε…

Και από την άλλη διάβαζα σήμερα στους Νew York Times ένα άρθρο-έκκληση για να μην χρησιμοποιούν όπλα οι Αμερικανοί, γιατί τα θύματα από την οπλοχρησία είναι τόσο πολλά που δυσκολεύουν αυτές τις μέρες τη νοσηλεία των κρουσμάτων από τον κορωνοϊό.

Ναι είναι αδιανόητο. Ξέρετε, για λόγους Δημοκρατίας το Σύνταγμα των ΗΠΑ προέβλεψε ότι κάθε πολίτης έχει δικαίωμα να έχει όπλο. Αυτό ήταν το 1791, στη λογική να μην έχει μόνο το κράτος όπλα αλλά να μπορεί ο πολίτης με το δικό του όπλο να αντισταθεί στην αυθαιρεσία του κράτους.  Η αφετηρία του σχετικού ζητήματος ήταν αυτή. Στην πράξη, εν τούτοις το δικαίωμα οπλοφορίας  έχει εξελιχθεί σε μια από τις μάστιγες στην σύγχρονη ιστορία των ΗΠΑ.

Στις ΗΠΑ σκέφτονται να επιβάλλουν κανόνες που ισχύουν για την τρομοκρατία για όσους σκοπίμως μεταδίδουν τον κορωνοϊό. Ο Νετανιάχου ζήτησε από την Σιν Μπετ να εξετάσει την εφαρμογή της τεχνολογίας που χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό τρομοκρατών στην περίπτωση των φορέων του ιού…

Εκεί μια πραγματικά ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας Δεδομένων πρέπει να πει στοπ, αυτά δεν γίνονται. Και επειδή έχετε πέσει σε έναν θεσμολάγνο, θέλω να σας πω ότι έχουμε τέτοιους θεσμούς στην Ελλάδα, το θέμα είναι να δείξουν και οι άνθρωποι που τους στελεχώνουν  την αναγκαία ελευθεροφροσύνη και παρρησία.

Πάντως για να επανέλθω στο ζήτημα των πράξεων νομοθετικού περιεχομένου, είναι ένα μέτρο που έχει περάσει πολλές δοκιμασίες στην σύγχρονη πολιτική ζωή…

Είναι ένα μέτρο πολύ αδικημένο. Οταν άρχισε να εφαρμόζεται στην αρχή της οικονομικής κρίσης η Αριστερά ασκούσε έντονη κριτική στις κυβερνήσεις που το εφάρμοζαν λέγοντας ότι αναβιώνει η χούντα και η δικτατορία. Αφού εφάρμοσε και η ίδια τις πράξεις νομοθετικού περιεχομένου με το τρίτο μνημόνιο το 2015, τα πράγματα ηρέμησαν και τώρα ξαναεφαρμόζονται. Επαναλαμβάνω ότι, στο αρχικό, το χρονολογικά πρώτο στάδιο,  την μείζονα εγγύηση για αυτό το μέτρο τη δίνει η Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Επίσης να πω το εξής: τα έκτακτα μέτρα που θεσπίζονται λόγω κορωνοϊού αυτές τις μέρες από καθεστώτα αυταρχικά όπως στην Ουγγαρία, τη Ρωσία και την Πολωνία είναι πολύ επικίνδυνα. Για τις δικές μας χώρες που έχουν μια πείρα και κυρίως αντίβαρα δεν υπάρχει αυτός ο κίνδυνος, αλλά οπωσδήποτε πρέπει να υπάρχει εγρήγορση.

Αρα βγαίνοντας από την πανδημία θα έχουμε γενικότερα ασκηθεί στη γρήγορη λήψη αποφάσεων και στην εφαρμογή τους, όπως προέβλεψε και ο Χαράρι στο περιβόητο άρθρο του στους Financial Times.

Απλώς η ταχύτητα μερικές φορές οδηγεί στην επιπολαιότητα και στην προχειρότητα.

Σας ανησυχεί αυτή η εξ αποστάσεως διαβούλευση, διδασκαλία ή και συνεδρίαση που έχει επιβάλλει η πανδημία;

Δεν σας κρύβω ότι η εξ αποστάσεως διαβούλευση και συναπόφαση δεν παρέχει όλες τις εγγυήσεις που έχει το να είσαι κοντά στον άλλον. Αγαπητός φίλος μου έλεγε προχθές ότι άρχισαν οι δικαστικές διασκέψεις εξ αποστάσεως. Πολύ σημαντικό για την ταχύτητα στην απονομή της δικαιοσύνης,  να είναι τρεις δικαστές και από τα σπίτια τους που  να συναποφασίζουν. Για απλές υποθέσεις δεν είναι κακό, όμως για άλλες υποθέσεις που δεν έχεις καταλήξει, είναι άλλο να έχεις τον συνάδελφο απέναντί σου  και να προσπαθείς να τον μεταπείσεις και άλλο να το επιχειρείς μέσω μιας οθόνης. Δείτε και την περίπτωση των συνεδριάσεων της Βουλής: Είμαι της άποψης ότι ακόμα και στη δική μας πολωμένη Βουλή, με το σωστό επιχείρημα μπορείς να μεταπείσεις τον άλλο. Αυτό, σημειώστε, συμβαίνει στις κοινοβουλευτικές επιτροπές, όταν δεν υπάρχουν κάμερες. Να σας θυμίζω και του Συμβούλιο των πολιτικών αρχηγών, υπό τον κ. Παυλόπουλο, την επαύριο του δημοψηφίσματος του 2015; Έγινε ουσιαστικός διάλογος και πάρθηκε η κρίσιμη απόφαση, ότι δηλαδή επιθυμούμε να παραμείνουμε ως χώρα στην Ευρωζώνη, μόνον όταν έφυγαν οι πρακτικογράφοι.  Πάρτε, επίσης,  το μάθημα στα Πανεπιστήμια και στα  σχολεία. Μεγάλο  επίτευγμα των ημερών ότι μάθαμε να το κάνουμε μέσω skype αλλά προς θεού δεν είναι υποκατάστατο. Εκεί ίσως προκύψουν τα σημαντικά ζητήματα που θα κληθούμε να αντιμετωπίσουμε όταν περάσει η μπόρα.

Αποδυναμώνεται η έννοια του αμφιθεάτρου, της Αγοράς που αποτελεί και βάση της Δημοκρατίας;

Αυτό το φοβάμαι πολύ. Είναι ένα από τα ζητήματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε και οι οικονομολόγοι για το κόστος και οι νομικοί για τη νομική οργάνωση αλλά κυρίως οι γιατροί για να δούμε την φυσική επαφή, την φυσική επικοινωνία πώς θα εξασφαλίσουμε, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος διάδοσης νόσων.

Αυτές όμως δεν είναι αποφάσεις που μπορεί να πάρει μόνη της μια χώρα. Χρειάζεται συνεργασία, κοινή γραμμή μεταξύ των κρατών.

Μια σημαντική Γαλλίδα συνάδελφος είπε στη Monde προ λίγων ημερών ότι πρέπει να περάσουμε από τον όρο «εθνική κυριαρχία» στον όρο «κυριαρχία της αλληλεγγύης». Δεν νοούνται πλέον ανάδελφα έθνη. Μιλάμε για αλληλεξαρτήσεις σε πλανητικό επίπεδο. Δεν γίνεται αλλιώς.

Είναι η Ευρώπη σήμερα σε κατάσταση να αντιμετωπίσει συνολικά αυτή τη κατάσταση; Η Γερμανία έχει πεισμώσει, ο Μακρόν μιλά για μια Ευρώπη εγωιστική και διχασμένη.

Δεν είμαι βέβαιος ότι συμμερίζομαι την απαισιοδοξία σας για τη Γερμανία. Η Μέρκελ έχει δώσει δείγματα ηγετικών ικανοτήτων σε πολύ δύσκολες στιγμές. Αν λάβετε υπόψιν πόσο επείγον είναι να επανέλθουμε το ταχύτερο στην κανονικότητα,  οι οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης  θα είναι το θέμα που θα συζητάμε από τον Μάιο και πέρα. Οι χώρες θα κριθούν με βάση το κριτήριο αν διαλύθηκαν ή όχι οι εταιρείες, πόσο ανέβηκε η ανεργία, πόσο γρήγορα θα πάρει πάλι εμπρός η οικονομία. Δεν είναι μόνο ζήτημα ιδεολογίας εδώ. Ειναι σίγουρα και η ιδεολογία γιατί χώρες όπως η Γερμανία, η Αυστρία, η Φιλανδία μιλάνε πάντα εναντίον των ευρωομολόγων. Όμως αυτή η γυναίκα προσωπικά μου έχει εμπνεύσει εμπιστοσύνη. Δεν νομίζω ότι για αυτή την ιδεολογία η Μέρκελ είναι έτοιμη να θυσιάσει τα πάντα. Εχω την εντύπωση ότι ακούει και θα βρει πάλι την αναγκαία ισορροπία.

Και φυσικά έχουμε πάλι την ανάδυση μιας συνωμοσιολογίας, δεν ξέρω πόσο επικίνδυνη θα αποδειχθεί.

Η καλύτερη απάντηση είναι η τηλεθέαση της ΕΡΤ την ώρα που μιλάει ο κύριος Τσιόδρας. Αυτό είναι μεγάλη υπόθεση για τους καραγκιόζηδες που πουλάνε τέτοια πράγματα. Οχι ότι είναι οριστική η νίκη, αλλά είναι μεγάλη κατάκτηση.

Μιλάμε για πόλεμο, για κελιά, προκειμένου να περιγράψουμε αυτό που ζούμε. Τι λέτε για τη χρήση των λέξεων;  Είναι πραγματικός πόλεμος αυτό που ζούμε;

Ξέρετε το Σύνταγμα επέτρεψε στην Ελλάδα το 1911 να εφαρμοστεί η κατάσταση πολιορκίας, δηλαδή αναστολή των ελευθεριών και στρατοδικεία σε περίπτωση πολέμου. Ηταν αν θέλετε η προετοιμασία μας για τους Βαλκανικούς Πολέμους μετά την ήττα του 1897, όταν  έφτασαν οι Τούρκοι σχεδόν  ως τη Λαμία. Λόγω αυτού και παρά τις διαμαρτυρίες των αριστερών της εποχής, συγκεκριμένα του Αλ. Παπαναστασίου, θεσπίστηκε αυτό το μέτρο. Ε, έπρεπε να δείτε ότι στο τέλος του Μεσοπολέμου, καθώς πλησιάζουμε στο 1935-1936 πολλοί σοβαροί άνθρωποι είπαν «ως πόλεμο το Σύνταγμα εννοεί και τον Εμφύλιο». Υπάρχει δηλαδή ο κίνδυνος να επιδιώκεται με τη λέξη πόλεμος – όπως σε ένα άλλο επίπεδο με τη λέξη Επανάσταση- να εξωραϊστούν πράγματα που είναι τελείως διαφορετικά. Σε μια στιγμή πολιτικής έξαρσης θα το δικαιολογούσα να λεχθεί, όμως επιστημονικά με ενοχλεί.

Τι άλλο σας ενοχλεί επιστημονικά από αυτά που συμβαίνουν;

Με κίνδυνο να θεωρήσετε ότι έχω επιστημονική διαστροφή, θέλω να πω το εξής: Δεν έχουμε απαγόρευση κυκλοφορίας. Εχουμε περιορισμό της κυκλοφορίας. Με ενοχλεί η εύκολη και απρόσεκτη χρήση λέξεων. Το γνωστό έντυπο με τους λόγους για τους οποίους μπορούμε κατ’ εξαίρεση να κυκλοφορήσουμε είναι η κρίσιμη ασφαλιστική δικλείδα. Αυτό σώζει το μέτρο. Το να βλέπεις σοβαρούς νομικούς να μιλούν για απαγόρευση, να μιλούν για κελιά, ενοχλεί. Ενοχλεί η με λέξεις εκμετάλλευση του συναισθήματος και της αυθόρμητης αντίδρασης προς μια ανεύθυνη κατεύθυνση. Θα ακούσατε τον κύριο Χαρδαλιά να μιλά για πλήρη καραντίνα σε κάποια χωριά. Αυτή είναι η απαγόρευση. Επίσης με ενοχλεί πολύ η εμφάνιση ορισμένων βεντετών Ελλήνων πολιτικών  σε ξένα κανάλια που βρίσκουν αφορμή με αυτή την υπόθεση να χτυπήσουν την κυβέρνηση. Δεν μπορείς να εκθέτεις τη χώρα σου έτσι. Φυσικά έχουν κάθε δικαίωμα να το κάνουν, όμως και οι πολίτες έχουν κάθε δικαίωμα να κρίνουν.

Υπάρχει και αυτό το «μετά θα λογαριαστούμε»…

Ευτυχώς ο κύριος Τσίπρας δεν συμμερίζεται τέτοιες απόψεις. Θέλω να πιστεύω ότι θα δώσει τον τόνο για να μη συνεχιστεί αυτό το κλίμα.

Μετά από αυτή την περιπέτεια, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα βγει με το πολιτικό του προφίλ περισσότερο δυνατό από ποτέ;

Αν δεν υπήρχε το προηγούμενο του Τσόρτσιλ το 1945, όπου αποδοκιμάστηκε μετά τη νίκη επί των Γερμανών, θα σας έλεγα ότι ο Μητσοτάκης θα βγει ενισχυμένος. Ομως οι ψυχολογίες των λαών είναι τελείως αστάθμητος παράγων. Το παράδειγμα του Τσόρτσιλ ή του Βενιζέλου το 1920 είναι καταπληκτικό. Πραγματοποιήθηκε το όνειρο 100 ετών της Ελλάδας και ο Βενιζέλος αποδοκιμάστηκε στις κάλπες διότι ο κόσμος απλούστατα ήθελε να γυρίσει  στο σπίτι του. Υπ’ αυτή την έννοια, πραγματικά δεν ξέρω τι θα συμβεί με τον Μητσοτάκη.

Θα είναι ένας νέος κόσμος αυτός στον οποίο θα βγούμε;

Θέλω να πιστεύω ότι η επιστήμη θα βρει το εμβόλιο. Ομως η προετοιμασία της επόμενης μέρας απέναντι στον κίνδυνο να προκύψει  κάτι ακόμα φονικότερο θα προκαλέσει έντονες αλλαγές στην καθημερινότητά μας. Ξέρετε, υπάρχει στο Σύνταγμά μας ένα πολύ σημαντικό εργαλείο, παράγραφος 4 άρθρο 25: Μπορεί το κράτος να αξιώσει την εκπλήρωση του χρέους όχι μόνο της εθνικής αλλά και της  κοινωνικής αλληλεγγύης. Αυτό μπορεί να είναι επικίνδυνο αν σου πει το κράτος «όλοι υποχρεούστε να συμβάλετε, να προσφέρετε εργασία τόσες ώρες κλπ». Κάποιος σταλινικός σίγουρα θα σας έλεγε αυτό είναι το νόημα της διάταξης. Εγώ λέω ότι αν δεν υπάρχει ένας επαγγελματικός πυρήνας σε μια ΜΚΟ – δείτε πως δούλεψαν οι εθελοντές μας στους Ολυμπιακούς Αγώνες- υπάρχει πρόβλημα. Πρέπει να οργανωθεί –αν όχι από το κράτος, με τη βοήθεια του κράτους- ένας σοβαρός επαγγελματικός πυρήνας και από εκεί και πέρα να δράσουμε οι πολίτες  εθελοντικά. Δεν γίνεται να αφήσουμε στη νέα εποχή τους παπούδες, τις ευπαθείς ομάδες, τους χρόνια ασθενείς όσο μόνους τούς είχαμε αφήσει ως τώρα. Πάνω εκεί μπορούν να γίνουν θαύματα.

Τι διαβάζετε αυτή την εποχή;

Ιστορία πολύ. Ετοιμάζω ένα ραπόρτο για το Συμβούλιο της Ευρώπης που διατυπώνει πολλές επιφυλάξεις για το θεσμό του δημοψηφίσματος, σε αντιδιαστολή με την αντιπροσωπευτική δημοκρατία.  Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία έχει το πολύ μεγάλο πλεονέκτημα – που συχνά το ξεχνάμε- ότι δεν εκλέγουμε μόνο εκπροσώπους κομμάτων, αλλά και πρόσωπα με βάση την εντιμότητα, την εξυπνάδα τους. Εκλέγω κάποιον στην κρίση του οποίου βασίζομαι. Η ιδέα είναι ότι εκλέγοντας μια Βουλή θες να πιστεύεις ότι δεν θα υπάρχουν μόνον αντιπαραθέσεις. Θα γίνει και ειλικρινής διαβούλευση,  ότι κάτι θα προκύψει μέσα από ανοιχτό ντιπέιτ. Όπως προανέφερα,  εκεί που δεν υπάρχουν κάμερες, γίνεται πραγματική συζήτηση, διαβούλευση, υπάρχει βελτίωση. Πάνω σε αυτό το θέμα δουλεύω

Με το που θα αρθεί ο περιορισμός κυκλοφορίας που θέλετε να πάτε;

Σε ένα πάρτι φοβερό, στη θάλασσα, με μουσική ‘70s!

Νικόλας Σεβαστάκης: Μια ήττα του ανορθολογισμού

το ΒΗΜΑ -Νέες Εποχές 18/4/20

[Mε τους διάφορους όψιμους ‘αντιχουντικούς’ (κατά των μέτρων για τον covid-19) από δεξιά και αριστερά θα έχουμε ακόμα πολύ δρόμο..παρόλα αυτά μπορούμε να μιλάμε για μια ήττα του ανορθολογισμού]
Στο λεξιλόγιο ορισμένων φιλοσόφων και κριτικών του πολιτισμού συνηθίζεται εδώ και κάποιο καιρό ο όρος τεχνοεπιστήμη. Το νόημα που έχει δοθεί στη λέξη δεν είναι πάντοτε σαφές. Στην περίπτωση, για παράδειγμα, κάποιων από τους επιγόνους του Μάρτιν Χάιντεγκερ, η τεχνοεπιστήμη θα συσχετιστεί κυρίως με μια απεριόριστη βούληση για ισχύ σε μια εποχή πλανητικού μηδενισμού. Ας πούμε, απλουστεύοντας, πως οι τιμητές της είδαν στην τεχνοεπιστήμη ένα σύμπλεγμα λόγων και πρακτικών που συντονίζονται από μια στεγνή ‘υπολογιστική διάνοια’.
Παλαιότερες αφετηρίες αυτής της κριτικής βρίσκονται στην προσπάθεια να αντιμετωπιστούν οι αφελείς ιδεολογίες του δέκατου ένατου αιώνα και κυρίως η τότε επιχείρηση υποκατάστασης της παραδοσιακής θρησκείας από το νέο επιστημονικό πνεύμα. Μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο η καχυποψία για την τεχνοεπιστήμη θα αντλούσε υλικό από τις εικόνες των ναζί «βιολόγων» και «γιατρών», από τη συμμετοχή δηλαδή διαπρεπών τεχνικών και επιστημόνων στη χιτλερική μηχανή εξόντωσης. Σε τομείς της ανθρωπιστικής διανόησης –όχι μόνο αριστερούς ριζοσπάστες αλλά και σε συντηρητικούς ελιτιστές και αντιμοντέρνους λόγιους- θα ριζώσει μια τεράστια περιφρόνηση προς τον τεχνικισμό: ιδίως προς οτιδήποτε γεφυρώνει την καθαρή γνώση και έρευνα με εφαρμογές μεσιτευμένες από το ‘εμπόριο’. Το εφαρμοσμένο θα κατακυρωθεί στην ανόσια εμπορευματική σφαίρα και στις ιδιοτελείς στρατηγικές της αγοράς.
Η επίθεση στην τεχνοεπιστήμη έγινε τελικά μόδα. Απαραίτητο καρύκευμα για σχολικές εκθέσεις ιδεών, για λογοτεχνικές βραδιές, για σεμινάρια κριτικής θεωρίας, για ομιλίες Προέδρων Δημοκρατίας. Και βέβαια, κάποιες από τις επικρίσεις αυτές στηριζόταν σε γεγονότα και αδιάψευστες εμπειρίες. Όταν κατά καιρούς αποκαλυπτόταν η συμμετοχή ανθρώπων του επιστημονικού κόσμου σε απαράδεκτες κρατικές στρατηγικές, σε αμφίβολα στρατιωτικά προγράμματα ή σε κάποια από τα σκοτεινά πρότζεκτ του Ψυχρού Πολέμου.
Έρχεται όμως τώρα μια μεγάλη και παγκόσμια υγειονομική κρίση σαν αυτή του covid-19 και αμέσως διαισθανόμαστε πως η μεγάλη μας ελπίδα στηρίζεται στην τεχνοεπιστήμη. Έχουμε δηλαδή την προσδοκία πως αυτό το πλέγμα εφαρμοσμένης και πειραματικής γνώσης το συνδεδεμένο με εργαστήρια, με δημόσιες και ιδιωτικές υποδομές, θα δώσει κάποια λύση στο πρόβλημα κι αυτής της ασθένειας. Η πανδημία φαίνεται έτσι να εκθέτει τον ριζοσπαστικό αρνητισμό των κούφιων αφαιρέσεων. Συγχρόνως, βλέπουμε πως απογυμνώνει κάποιους ιδεολογικούς δογματισμούς, τη σύγχυση, για παράδειγμα μεταξύ φιλελευθερισμού και ενός ρηχού αντικρατισμού.
Ζούμε λοιπόν, μεταξύ άλλων, και μια ήττα του ανορθολογισμού. Στο βαθμό που όλη η ανθρωπότητα περιμένει αποτελεσματικά φάρμακα και προοπτικά ένα εμβόλιο, οι μαχητές των αντι-εμβολιαστικών και των άλλων ψευτο-αντισυστημικών ‘θεραπειών’ θα πρέπει αισθάνονται άσχημα. Η εύκολη καταδίκη της ‘συμβατικής επιστήμης’ θα γίνεται όλο και πιο αναξιόπιστη μετά από αυτή την συγκινητική κινητοποίηση των ανθρώπων με τις λευκές και πράσινες μπλούζες στα νοσοκομεία. Αλλά το ίδιο λαβωμένη βγαίνει και η ρητορική κατά των ‘ειδικών’, ρητορική που τα προηγούμενα χρόνια είχε σφετεριστεί τη δημοκρατική ευαισθησία.
Μια ήττα του ανορθολογισμού δεν σημαίνει φυσικά πως πρέπει να επιστρέψουμε σε εκείνον τον παρωχημένο θετικισμό που είχε τοποθετήσει τις επιστήμες στο βάθρο του Θεού. Σημαίνει μάλλον πως ασκούμε την τέχνη της διάκρισης αναγνωρίζοντας την απελευθερωτική δυναμική των τεχνολογικών και επιστημονικών κατακτήσεων χωρίς να προβάλλουμε πάνω τους το φάντασμα του ολοκληρωτισμού και της καταπιεστικής χειραγώγησης. Οι όποιες αυταρχικές εκτροπές μέσα σε αυτή την πανδημία (τύπου Ουγγαρίας) δεν έχουν σχέση με τα πρωτόκολλα της επιστημονικής αντιμετώπισης της κρίσης αλλά με πολιτικές επιλογές που προϋπήρχαν και βρήκαν απλώς ένα παράθυρο ευκαιρία να εμφανιστούν με τη λογική των έκτακτων μέτρων. Σε γενικές γραμμές, ο κόσμος μας φαίνεται πως κινδυνεύει από τους Τραμπ και όχι από τους Άντονι Φάουσι.
Η άλλη πλευρά της κρίσης του ανορθολογισμού αυτό τον καιρό παίχτηκε στη στάση κάποιων εκκλησιαστικών κύκλων. Όλη η συζήτηση για τη θεία κοινωνία, τη διάδοση του ιού και το άνοιγμα των ναών, έδωσε την εντύπωση πως έχουμε άλλο ένα επεισόδιο στη διαμάχη Εκκλησίας και Κράτους. Το ζήτημα όμως τελικά αφορούσε περισσότερο τη σύγκρουση μεταξύ των δημόσια συμφωνημένων σκοπών μέσα στην κρίση και κάποιων φανατικών και ευσεβιστικών ερμηνειών. Η εμπειρία της πανδημίας ξεγύμνωσε εντέλει τους εγωισμούς ταυτότητας μαζί με τη φτηνή πολιτική πολεμική.
Αύριο, την επόμενη μέρα, θα αναδυθούν καινούριες ποικιλίες ανορθολογισμού. Η αντίσταση στο ‘συμβατικό’ ντύνεται συχνά τη μορφή της αντιστασιακής πράξης και διαστρεβλώνει πλήρως την κουλτούρα της αμφιβολίας. Έχω όμως την εντύπωση πως σε αυτή την ασυνήθιστη και δύσκολη συλλογική εμπειρία κέρδισαν έδαφος ιδέες και συναισθήματα, δημόσια πρότυπα και χειρονομίες που αξίζει να μείνουν στο προσκήνιο: να μην χαθούν όταν ξαναπάρουν μπροστά οι κλασικές μηχανές του κομματικού ανταγωνισμού.

Γιουβάλ Νώε Χαράρι: πώς η επιστήμη απομυθοποιεί τις δοξασίες των θρησκειών για τον θάνατο

Guardian και iefimerida. 21/4/20

Ο σύγχρονος κόσμος έχει διαμορφωθεί από την πεποίθηση ότι οι άνθρωποι μπορούν να ξεγελάσουν και να νικήσουν τον θάνατο. Αυτή ήταν μια επαναστατική νέα στάση. Κατά τη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους της Iστορίας, οι άνθρωποι ήταν υποταγμένοι στον θάνατο. Μέχρι τα τέλη της σύγχρονης εποχής, οι περισσότερες θρησκείες και ιδεολογίες θεωρούσαν τον θάνατο όχι μόνο ως αναπόφευκτη μοίρα μας, αλλά και ως την κύρια πηγή νοήματος στη ζωή.

Τα πιο σημαντικά γεγονότα της ανθρώπινης ύπαρξης συνέβαιναν μετά την τελευταία πνοή. Μόνο τότε θα μάθαινε κάποιος τα αληθινά μυστικά της ζωής. Μόνο τότε θα κέρδιζε κάποιος την αιώνια σωτηρία ή θα υπέφερε από την αιώνια καταδίκη. Σε έναν κόσμο χωρίς θάνατο -και επομένως χωρίς παράδεισο, κόλαση ή μετενσάρκωση- θρησκείες όπως ο Χριστιανισμός, το Ισλάμ και ο Ινδουισμός δεν θα είχαν νόημα. Κατά τη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους της Ιστορίας, τα καλύτερα ανθρώπινα μυαλά ήταν απασχολημένα με το να ψάχνουν να δώσουν νόημα στον θάνατο, δεν προσπαθούσαν να τον νικήσουν.

Το Έπος του Γκιλγκαμές, ο μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης, η Βίβλος, το Κοράνι, οι Βέδες και αμέτρητα άλλα ιερά βιβλία και μύθοι εξηγούσαν υπομονετικά στους τεθλιμμένους ανθρώπους ότι πεθαίνουμε επειδή το θέλησε ο Θεός, ή ο Κόσμος, ή η Μητέρα Φύση, και ότι είναι καλύτερο να αποδεχόμαστε αυτό το πεπρωμένο με ταπεινότητα και χάρη. Ίσως κάποια μέρα ο Θεός να καταργήσει τον θάνατο μέσω μιας μεγάλης μεταφυσικής χειρονομίας όπως η Δευτέρα Παρουσία. Όμως, η ενορχήστρωση τέτοιων κατακλυσμών ήταν σαφώς κάτι πέρα και πάνω από τους ανθρώπους.

Στη συνέχεια ήρθε η επιστημονική επανάσταση. Για τους επιστήμονες, ο θάνατος δεν είναι θέλημα θεού -είναι απλώς ένα τεχνικό πρόβλημα. Οι άνθρωποι πεθαίνουν όχι επειδή το θέλησε ο Θεός, αλλά λόγω κάποιου τεχνικού σφάλματος. Η καρδιά σταματά να αντλεί αίμα. Ο καρκίνος έχει καταστρέψει το συκώτι. Οι ιοί πολλαπλασιάζονται στους πνεύμονες. Και τι είναι υπεύθυνο για όλα αυτά τα τεχνικά προβλήματα; Άλλα τεχνικά προβλήματα. Η καρδιά σταματά να αντλεί αίμα επειδή δεν φτάνει αρκετό οξυγόνο στον καρδιακό μυ. Τα καρκινικά κύτταρα εξαπλώνονται στο ήπαρ λόγω πιθανής γενετικής μετάλλαξης. Οι ιοί εγκαταστάθηκαν στους πνεύμονές μου επειδή κάποιος φτερνίστηκε στο λεωφορείο. Τίποτα μεταφυσικό για όλα αυτά.

Και η επιστήμη πιστεύει ότι κάθε τεχνικό πρόβλημα έχει μια τεχνική λύση. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού για να ξεπεράσουμε τον θάνατο. Μερικοί επιστήμονες σε ένα εργαστήριο μπορούν να το κάνουν. Ενώ παραδοσιακά ο θάνατος ήταν ειδικότητα των ιερέων και των θεολόγων με μαύρα ράσα, τώρα είναι δουλειά των ανθρώπων με τις λευκές στολές. Εάν η καρδιά έχει πρόβλημα, μπορούμε να τη διεγείρουμε με βηματοδότη ή ακόμα και να μεταμοσχεύσουμε μια νέα καρδιά. Εάν ο καρκίνος μαίνεται, μπορούμε να τον σκοτώσουμε με ακτινοβολία. Εάν οι ιοί πολλαπλασιάζονται στους πνεύμονες, μπορούμε να τους υποτάξουμε με κάποιο νέο φάρμακο.

Είναι αλήθεια ότι προς το παρόν δεν μπορούμε να λύσουμε όλα τα τεχνικά προβλήματα. Αλλά δουλεύουμε πάνω σε αυτά. Τα καλύτερα ανθρώπινα μυαλά δεν περνούν πλέον τον χρόνο τους προσπαθώντας να δώσουν νόημα στον θάνατο. Αντ’ αυτού, είναι απασχολημένοι στο να επεκτείνουν τη ζωή. Διερευνούν τα μικροβιολογικά, φυσιολογικά και γενετικά συστήματα που είναι υπεύθυνα για τις ασθένειες και τα γηρατειά, και αναπτύσσουν νέα φάρμακα και επαναστατικές θεραπείες.

Στον αγώνα τους για παράταση της ζωής, οι άνθρωποι ήταν εξαιρετικά πετυχημένοι. Κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων αιώνων, το μέσο προσδόκιμο ζωής αυξήθηκε από κάτω των 40 ετών στα 72 έτη σε ολόκληρο τον κόσμο και σε πάνω από 80 έτη σε ορισμένες ανεπτυγμένες χώρες. Ειδικότερα, τα παιδιά κατάφεραν να ξεφύγουν από τα «νύχια» του θανάτου. Μέχρι τον 20ό αιώνα, τουλάχιστον το 1/3 των παιδιών δεν έφτανε ποτέ στην ενηλικίωση. Οι νέοι υπέκυπταν συνήθως σε παιδικές παθήσεις όπως η δυσεντερία, η ιλαρά και η ευλογιά. Στην Αγγλία του 17ου αιώνα, περίπου 150 στα 1.000 νεογέννητα πέθαιναν κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της ζωής τους και μόνο περίπου 700 κατάφερναν να φτάσουν στην ηλικία των 15 ετών. Σήμερα, μόνο 5 στα 1.000 παιδιά στην Αγγλία πεθαίνουν κατά το πρώτο έτος της ζωής τους και 993 γιορτάζουν τα 15α γενέθλιά τους. Σε ολόκληρο τον κόσμο η παιδική θνησιμότητα είναι κάτω από 5%.

Οι άνθρωποι ήμασταν τόσο πετυχημένοι στην προσπάθειά μας να διαφυλάξουμε και να παρατείνουμε τη ζωή, που η κοσμοθεωρία μας άλλαξε με βαθύ τρόπο. Ενώ οι παραδοσιακές θρησκείες θεώρησαν τη μετά θάνατον ζωή ως την κύρια πηγή νοήματος, από τον 18ο αιώνα οι ιδεολογίες όπως ο φιλελευθερισμός, ο σοσιαλισμός και ο φεμινισμός έχασαν όλο το ενδιαφέρον τους για τη μεταθανάτια ζωή. Τι ακριβώς συμβαίνει σε έναν κομμουνιστή αφού πεθάνει; Τι συμβαίνει σε έναν καπιταλιστή; Τι συμβαίνει σε μια φεμινίστρια; Είναι άσκοπο να αναζητήσετε την απάντηση στα γραπτά των Καλρ Μαρξ, Άνταμ Σμιθ ή Σιμόν ντε Μποβουάρ.

Η μόνη σύγχρονη ιδεολογία που εξακολουθεί να απονέμει στον θάνατο κεντρικό ρόλο είναι ο εθνικισμός. Στις πιο ποιητικές στιγμές και σε εκείνες της απελπισίας, ο εθνικισμός υπόσχεται πως όποιος πεθάνει για το έθνος θα ζήσει για πάντα στη συλλογική μνήμη. Ωστόσο, αυτή η υπόσχεση είναι τόσο ασαφής που ακόμη και οι περισσότεροι εθνικιστές δεν ξέρουν πραγματικά τι να… το κάνουν (σσ. να ζουν στη συλλογική μνήμη). Πώς «ζει» κανείς στη μνήμη; Οταν είσαι νεκρός πώς μπορείς να ξέρεις αν θα σε θυμούνται ή όχι; Ο Γούντι Άλεν ρωτήθηκε κάποτε εάν ήλπιζε να ζήσει για πάντα στη μνήμη των θεατών και απάντησε: «Θα προτιμούσα να μένω στο διαμέρισμά μου». Ακόμη και πολλές παραδοσιακές θρησκείες έχουν αλλάξει άποψη. Αντί να υπόσχονται κάποιον παράδεισο στη μετά θάνατον ζωή, έχουν αρχίσει να δίνουν πολύ μεγαλύτερη έμφαση στο τι μπορούν να κάνουν για εσάς σε αυτή τη ζωή.

Η σημερινή πανδημία θα αλλάξει την ανθρώπινη στάση απέναντι στον θάνατο; Πιθανώς όχι. Ακριβώς το αντίθετο. Ο κορωνοϊός πιθανότατα θα μας κάνει να διπλασιάσουμε τις προσπάθειές μας για την προστασία των ανθρώπινων ζωών. Η κυρίαρχη πολιτισμική αντίδραση στον κορωνοϊό δεν είναι η παραίτηση -είναι ένα μείγμα οργής και ελπίδας.

Όταν ξεσπούσε μια επιδημία σε μια προ-σύγχρονη κοινωνία, όπως στη μεσαιωνική Ευρώπη, οι άνθρωποι φυσικά φοβούνταν για τη ζωή τους και ήταν συντετριμμένοι από τον θάνατο των αγαπημένων τους, αλλά η κύρια πολιτισμική αντίδραση ήταν η παραίτηση. Οι ψυχολόγοι πιθανότατα να το αποκαλούσαν «μάθηση της αδυναμίας». Οι άνθρωποι έλεγαν στον εαυτό τους πως ήταν θέλημα Θεού -ή ίσως θεϊκή τιμωρία για τις αμαρτίες της ανθρωπότητας. «Ο Θεός ξέρει καλύτερα. Εμείς οι κακοί άνθρωποι το αξίζουμε. Και θα δείτε, όλα γίνονται για το καλό. Μην ανησυχείτε, οι καλοί άνθρωποι θα ανταμειφθούν στον ουρανό. Και μη χάνετε χρόνο ψάχνοντας για φάρμακο. Αυτή η ασθένεια εστάλη από τον Θεό για να μας τιμωρήσει. Εκείνοι που πιστεύουν ότι οι άνθρωποι μπορούν να ξεπεράσουν αυτή την επιδημία με τη δική τους εφευρετικότητα, προσθέτουν απλώς την αμαρτία της ματαιοδοξίας στα άλλα εγκλήματά τους. Ποιοι είμαστε εμείς που θα αποτρέψουμε τα σχέδια του Θεού;».

Η σημερινή στάση είναι το ακριβώς αντίθετο. Κάθε φορά που κάποια καταστροφή σκοτώνει πολλούς ανθρώπους -τροχαίο δυστύχημα, πυρκαγιά, ακόμη και τυφώνας- τείνουμε να το θεωρούμε ως αποτρέψιμη ανθρώπινη αποτυχία παρά ως θεϊκή τιμωρία ή αναπόφευκτη φυσική καταστροφή. Εάν η σιδηροδρομική εταιρεία δεν ήταν σφιχτή στον προϋπολογισμό ασφαλείας της, εάν ο δήμος είχε υιοθετήσει καλύτερους κανονισμούς σχετικά με κάποια πυρκαγιά και εάν η κυβέρνηση είχε στείλει βοήθεια πιο γρήγορα, αυτοί οι άνθρωποι θα μπορούσαν να σωθούν. Τον 21ο αιώνα, ο μαζικός θάνατος έχει γίνει ένας αυτόματος λόγος για αγωγές και έρευνες.

Αυτή είναι και η στάση μας απέναντι στους λοιμούς. Ενώ ορισμένοι θρησκευτικοί ιεροκήρυκες βιάστηκαν να περιγράψουν το AIDS ως τιμωρία του Θεού για τους ομοφυλόφιλους, η σύγχρονη κοινωνία υποχώρησε ευγενικά απέναντι σε τέτοιες απόψεις, και αυτές τις ημέρες γενικά βλέπουμε την εξάπλωση του ΑIDS, του Έμπολα και άλλων πρόσφατων επιδημιών ως οργανωτικές αποτυχίες. Υποθέτουμε ότι η ανθρωπότητα διαθέτει τις απαραίτητες γνώσεις και εργαλεία για να περιορίσει αυτές τις πληγές και αν μια μολυσματική ασθένεια ξεπεράσει τον έλεγχο, οφείλεται στην ανθρώπινη ανικανότητα και όχι στον θείο θυμό. Ο κορωνοϊός δεν αποτελεί εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. Η κρίση έχει τελειώσει, αλλά το παιχνίδι κατηγοριών έχει ήδη ξεκινήσει. Διαφορετικές χώρες κατηγορούν η μία την άλλη. Οι πολιτικοί αντίπαλοι ρίχνουν την ευθύνη ο ένας στον άλλον σαν χειροβομβίδα χωρίς περόνη.

Παράλληλα όμως με την οργή, υπάρχει επίσης τεράστια ελπίδα. Οι ήρωές μας δεν είναι οι ιερείς που θάβουν τους νεκρούς και δικαιολογούν την καταστροφή -οι ήρωές μας είναι οι γιατροί που σώζουν ζωές. Και οι σούπερ ήρωές μας είναι εκείνοι οι επιστήμονες στα εργαστήρια. Ακριβώς όπως οι θεατές του κινηματογράφου γνωρίζουν πως οι Spiderman και Wonder Woman θα νικήσουν τελικά τους κακούς και θα σώσουν τον κόσμο, έτσι είμαστε σίγουροι ότι μέσα σε λίγους μήνες, ίσως έναν χρόνο, οι άνθρωποι στα εργαστήρια θα βρουν αποτελεσματικότερες θεραπείες για την Covid-19, ακόμη και ένα εμβόλιο. Τότε θα δείξουμε σε αυτόν τον άσχημο κορωνοϊό ποιος είναι ο Κυρίαρχος οργανισμός σε αυτόν τον πλανήτη! Η ερώτηση στα χείλη όλων, από τον Λευκό Οίκο, τη Wall Street, μέχρι τα μπαλκόνια της Ιταλίας, είναι: «Πότε θα είναι έτοιμο το εμβόλιο;». Πότε. Όχι «αν».

Όταν το εμβόλιο είναι όντως έτοιμο και η πανδημία θα έχει τελειώσει, ποιο θα είναι το συμπέρασμα της ανθρωπότητας; Κατά πάσα πιθανότητα, θα πρέπει να επενδύσουμε ακόμη περισσότερες προσπάθειες για την προστασία των ανθρώπινων ζωών. Πρέπει να έχουμε περισσότερα νοσοκομεία, περισσότερους γιατρούς, περισσότερες νοσοκόμες. Πρέπει να στοκάρουμε περισσότερα αναπνευστικά μηχανήματα, περισσότερο προστατευτικό εξοπλισμό, περισσότερα τεστ. Πρέπει να επενδύσουμε περισσότερα χρήματα για την έρευνα άγνωστων παθογόνων ιών και την ανάπτυξη νέων θεραπειών. Δεν πρέπει να πιαστούμε ξανά στον ύπνο.

Κάποιοι μπορεί να υποστηρίξουν ότι αυτό είναι το λάθος μάθημα και ότι η κρίση πρέπει να μας διδάξει την ταπεινότητα. Δεν θα πρέπει να είμαστε τόσο σίγουροι για την ικανότητά μας να υποτάσσουμε τις δυνάμεις της φύσης. Πολλοί από αυτούς τους επικριτές είναι μεσαιωνικοί αρνητές, οι οποίοι κηρύττουν την ταπεινότητα ενώ είναι 100% σίγουροι ότι γνωρίζουν όλες τις σωστές απαντήσεις. Ορισμένοι μισαλλόδοξοι δεν μπορούν να βοηθήσουν τον εαυτό τους -ένας πάστορας που ηγείται της εβδομαδιαίας μελέτης της Βίβλου για το υπουργικό συμβούλιο του Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίστηκε ότι αυτή η επιδημία είναι επίσης θεϊκή τιμωρία για την ομοφυλοφιλία. Αλλά ακόμη και οι περισσότεροι προασπιστές της παράδοσης σήμερα εμπιστεύονται την επιστήμη και όχι τις Γραφές.

Η Καθολική Εκκλησία έδωσε εντολή στους πιστούς να μείνουν μακριά από τις εκκλησίες. Το Ισραήλ έκλεισε τις συναγωγές του. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν αποθαρρύνει τους ανθρώπους να επισκεφθούν τα τζαμιά. Οι ναοί και οι αιρέσεις όλων των ειδών έχουν αναστείλει τις δημόσιες τελετές. Και όλα αυτά επειδή οι επιστήμονες έχουν κάνει τους υπολογισμούς τους και συνέστησαν να κλείσουν αυτά τα ιερά μέρη.

Φυσικά, δεν είναι μεσαιωνιστές όλοι όσοι μας προειδοποιούν ότι τα ανθρώπινα όνειρα συνιστούν ύβρη.

Ακόμα και οι επιστήμονες θα συμφωνούσαν ότι πρέπει να είμαστε ρεαλιστές στις προσδοκίες μας και ότι δεν πρέπει να αναπτύξουμε τυφλή πίστη στη δύναμη των γιατρών να μας προστατεύουν από όλες τις καταστροφές της ζωής. Ενώ η ανθρωπότητα στο σύνολό της γίνεται όλο και πιο ισχυρή, οι μεμονωμένοι άνθρωποι πρέπει ακόμη να αντιμετωπίσουν την ευθραυστότητά τους. Ίσως σε έναν ή δύο αιώνες η επιστήμη να επεκτείνει την ανθρώπινη ζωή επ’ αόριστον, αλλά όχι ακόμα. Με την πιθανή εξαίρεση μιας χούφτας δισεκατομμυριούχων, όλοι εμείς που ζούμε σήμερα θα πεθάνουμε μια μέρα και όλοι μας θα χάσουμε τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Πρέπει να ανταποκριθούμε στην προσωρινή μας κατάσταση.

Για αιώνες, οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν τη θρησκεία ως μηχανισμό άμυνας, πιστεύοντας ότι θα υπάρχουν για πάντα στη μεταθανάτια ζωή. Τώρα, οι άνθρωποι μερικές φορές στρέφονται στην επιστήμη ως εναλλακτικό αμυντικό μηχανισμό, πιστεύοντας ότι οι γιατροί θα τους σώζουν πάντα και ότι θα ζουν για πάντα στο διαμέρισμά τους. Χρειαζόμαστε μια ισορροπημένη προσέγγιση εδώ. Πρέπει να εμπιστευόμαστε την επιστήμη για να αντιμετωπίσουμε τις επιδημίες, αλλά πρέπει ακόμα να επωμιστούμε το βάρος της αντιμετώπισης της ατομικής μας θνησιμότητας και παροδικότητας.

Η παρούσα κρίση μπορεί πράγματι να κάνει πολλούς να αντιληφθούν την παροδικότητα της ανθρώπινης ζωής και των ανθρώπινων επιτευγμάτων.

Ωστόσο, ο σύγχρονος πολιτισμός μας στο σύνολό του πιθανότατα θα πάει στην αντίθετη κατεύθυνση. Καθώς θα του υπενθυμίζεται η εύθραστη φύση του, θα αντιδρά δημιουργώντας ισχυρότερες άμυνες. Όταν τελειώσει η παρούσα κρίση, δεν περιμένω να αυξηθούν οι προϋπολογισμοί στα τμήματα φιλοσοφίας. Αλλά στοιχηματίζω ότι θα δούμε μια τεράστια αύξηση στους προϋπολογισμούς των ιατρικών σχολών και των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης.

Και ίσως αυτό είναι το καλύτερο που μπορούμε να περιμένουμε. Οι κυβερνήσεις δεν είναι πολύ καλές στη φιλοσοφία. Δεν είναι ο τομέας τους. Οι κυβερνήσεις πρέπει πραγματικά να επικεντρωθούν στην οικοδόμηση καλύτερης υγειονομικής περίθαλψης. Εναπόκειται στον καθένα μας να το φιλοσοφήσει περισσότερο. Οι γιατροί δεν μπορούν να λύσουν το αίνιγμα της ύπαρξης για εμάς. Αλλά μπορούν να μας αγοράσουν λίγο περισσότερο χρόνο για να το σκεφτούμε. Αυτό που θα κάνουμε εμείς με αυτόν τον (επιπλέον) χρόνο εξαρτάται από εμάς».

Επιμέλεια μετάφρασης: Γεωργία Αρσενίου

 


ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΚΟΡΩΝΟΪΟΥ-7: παρενέργειες και θεωρίες συνομωσίας

15/06/2020

27/2/20

Μια επιδημία, και μάλιστα μεταδοτική δίνει πάντα τροφή σε θεωρίες συνομωσίας. Το θανατικό που ξεκλήρισε το 1/3 του πληθυσμού της Ευρώπης, η πανούκλα, αποδόθηκε στη θεϊκή οργή για τα αμαρτήματά μας. Και στην πρώτη γραμμή των αμαρτωλών ήταν βέβαια οι γυναίκες που είχαν πάρε-δώσε με τον ίδιο τον Οξαποδώ, οι μάγισσες. Και μαζί με τις μάγισσες εξολοθρεύτηκαν και τα κατοικίδιά τους, οι γατούλες, που κατά τραγική ειρωνεία ήταν τα πλάσματα που θα μπορούσαν να μας σώσουν τρώγοντας τα ποντίκια και τους ψύλλους τους που ήταν οι ξενιστές του βάκιλλου. Σήμερα που είμαστε πιο εξελιγμένοι (τρομάρα μας!) στα πρώτα χρόνια του AIDS εύκολα συνδέθηκε η ασθένεια με τον «ανήθικο» τρόπο σεξουαλικής συμπεριφοράς. Επίσης στην εποχή μας, ελλείψει μεταφυσικού δαίμονα, δαιμονοποιούνται τα ισχυρά κράτη και ιδίως οι ΗΠΑ και πολλοί αβασάνιστα πιστεύουν ότι επιδημίες, όπως o Embola,το ΑIDS κ.α.δημιουργήθηκαν σε μυστικά στρατιωτικά εργαστήρια απ’ όπου ξέφυγαν είτε κατά λάθος είτε και επίτηδες πχ. για να ερημώσουν την Αφρική από τους κατοίκους της για οικονομικό όφελος! Υπάρχουν πάμπολλες ταινίες, μερικές με αξιώσεις, όπως το OUTBREAK (Ντάστιν Χόφμαν) με τέτοια σενάρια. Ο πανέξυπνος Sapiens, η κορωνίδα της Δημιουργίας και κύριος του πλανήτη δεν μπορεί να πιστέψει στο τυχαίο, ούτε να παραδεχτεί ότι ένα απειροελάχιστα μικρό πλάσμα, ιός ή βακτήριο μπορεί να τον νικήσει. Ευτυχώς αυτή η αλαζονεία μας έχει και το θετικό ότι δεν το βάζουμε κάτω και αργά ή γρήγορα (όλο και πιο γρήγορα) βρίσκουμε το εμβόλιο.

Για τον κορωνοϊό έχουν ακουστεί ότι: 1.Δεν υπάρχει καν ιός και όλα είναι μια παγκόσμια, κολοσσιαία σκηνοθεσία  2.Κατασκευάστηκε στα εργαστήρια με σκοτεινούς σκοπούς 3. Κατασκευάστηκε στα εργαστήρια και ξέφυγε κατά λάθος. 4. Όλα γίνονται για να πουληθούν εμβόλια. 5. Όταν βγουν εμβόλια θα κάνουν χειρότερο κακό από τον ιό.  6. Για όλα φταίει ο Μπιλλ Γκέϊντς. 7. Για όλα φταίει ο Σόρος. 8. Αρχή του τέλους της παγκοσμιοποίησης. 6. Αρχή του τέλους του καπιταλισμού. Και άλλα με εξωγήινους, θεϊκές τιμωρίες και δεν συμμαζεύεται. Η πιο δημοφιλής θεωρία στην αριστερά: Μέσω των μέτρων εναντίον του ιού οι κυβερνήσεις θα ελέγχουν τα προσωπικά δεδομένα όλου του κόσμου.

Η εικόνα ίσως περιέχει: κείμενο που λέει "o καπιταλισμός προχωρά στην ανακατάκτηση του κόσμου, κηρύσσοντας τον πόλεμο ενάντια σε κάθε μορφής ζωή. Η καπιταλιστική μηχανή νια να ικανοποιήσει την ακόρεστη δίψα της νια κέρση επιδιώκει μέσω αναπτυξιακών προγραμμάτων (πράσινων ή όποιου άλλου χρώματος), αναπλάσεων, εξευνενισμών μετατρέψει σε εμπόρευμα τη νη, τον αέρα, τα βουνά, τα νερά, την ελευΘερία, την ίδια τη ζωή, αφήνοντας στο διάβα της ως κληρονομία και αποτύπωμα, άνονη νη, καταστροφή και Θάνατο. Ήρθε η ώρα να βάλουμε T που μας επιβάλλουν"Η εικόνα ίσως περιέχει: υπαίθριες δραστηριότητες

Η εικόνα ίσως περιέχει: νύχτα και κείμενο

Η εικόνα ίσως περιέχει: 9 άτομα, άτομα που χαμογελούν

Και η δική μου θεωρία συνωμοσίας: emoi & Similar Hashtags on PicsArtΟ κορωνοιός είναι μια διεθνής συνωμοσία οργανωμένη από το NETFLIX! και το HBO!

Mia παρενέργεια που δυστυχώς είναι ήδη εδώ : Με τον εγκλεισμό, ανησυχητική η αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας. Όπως πάντα κυρίως εναντίον γυναικών, αλλά και παιδιών και γερόντων.  

8/4/20 : O ANTONIO ΓΚΟΥΤΙΕΡΕΣ, Γ.Γ. ΤΟΥ ΟΗΕ ΕΠΙΣΗΜΑΊΝΕΙ ΤΗΝ ΤΡΟΜΕΡΗ ΑΥΞΗΣΗ ΕΝΔΟΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΒΙΑΣ, ΙΔΙΑΙΤΕΡΩΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ, ΛΟΓΩ ΤOY ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ, ΕΞ ΑΙΤΙΑΣ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ

και εύλογες ανησυχίες για το μέλλον:

Ετοιμαστείτε για επικοινωνιακό πόλεμο γύρω από τα εμβόλια!    Get Ready for a Vaccine Information War

H δημοσιογράφος Katerina Oikonomakou διαβάζει στους The New York Times
«Και τι γίνεται αν γίνει κάποια στιγμή διαθέσιμο ένα αξιόπιστο εμβόλιο κατά του Covid-19, αλλά ο μισός πληθυσμός αρνείται να εμβολιαστεί;» αναρωτιέται ανήσυχος ο αρθρογράφος των ΝΥΤ.
Το ερώτημα δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ, καθώς η παραπληροφόρηση και οι θεωρίες συνωμοσίας είναι πολύ δημοφιλείς και στην Ευρώπη.

  • The other night, midway through watching a clip from “Plandemic” — a documentary that went viral on social media last week, spreading baseless lies and debunked nonsense about the coronavirus to millions of Americans overnight — I had a terrifying thought:

What if we get a Covid-19 vaccine and half the country refuses to take it?

It occurred to me that all the misinformation we’ve seen so far — the false rumors that 5G cellphone towers fuel the coronavirus, that drinking bleach or injecting UV rays can cure it, that Dr. Anthony Fauci is part of an anti-Trump conspiracy — may be just the warm-up act for a much bigger information war when an effective vaccine becomes available to the public. This war could pit public health officials and politicians against an anti-vaccination movement that floods social media with misinformation, conspiracy theories and propaganda aimed at convincing people that the vaccine is a menace rather than a lifesaving, economy-rescuing miracle.

Scariest of all? It could actually work.

I’ve been following the anti-vaccine community on and off for years, watching its members operate in private Facebook groups and Instagram accounts, and have found that they are much more organized and strategic than many of their critics believe. They are savvy media manipulators, effective communicators and experienced at exploiting the weaknesses of social media platforms. (Just one example: Shortly after Facebook and YouTube began taking down copies of “Plandemic” for violating their rules, I saw people in anti-vaccine groups editing it in subtle ways to evade the platforms’ automated enforcement software and reposting it.)

In short, the anti-vaxxers have been practicing for this. And I’m worried that they will be unusually effective in sowing doubts about a Covid-19 vaccine for several reasons.

First, because of the pandemic’s urgency, any promising Covid-19 vaccine is likely to be fast-tracked through the testing and approval process. It may not go through years of clinical trials and careful studies of possible long-term side effects, the way other drugs do. That could create an opening for anti-vaccine activists to claim that it is untested and dangerous, and to spin reasonable concerns about the vaccine into widespread, unfounded fears about its safety.

Second, if a vaccine does emerge, there is a good chance that leading health organizations like the Bill and Melinda Gates Foundation or the World Health Organization will have a hand in producing or distributing it. If that’s the case, anti-vaccine activists, who have been crusading against these groups for years, will have plenty of material stockpiled to try to discredit them. They are already taking aim at Mr. Gates with baseless conspiracy theories claiming that he created and is trying to profit from the virus. These theories will be amplified, and the attempts to discredit leading virus research efforts will intensify as the vaccine nears.

Mandatory vaccination has been an especially potent talking point for anti-vaccine activists, some of whom have rebranded themselves “pro-choice” when it comes to vaccines. And years of battling states and school districts over mandatory vaccine policies have given them a playbook for creating a tangle of legal roadblocks and damaging publicity campaigns.

I wanted to understand if my fears about a vaccine-related information war were valid, so I reached out to Neil Johnson and Rhys Leahy, two researchers at George Washington University. On Wednesday, their study of the online anti-vaccine movement was published in the science journal Nature.

The study, which mapped the vaccine conversation on Facebook during the 2019 measles outbreak, found that there were nearly three times as many active anti-vaccination communities as pro-vaccination communities. In addition, they found that while pro-vaccine pages tended to have more followers, anti-vaccine pages were faster-growing.

“We expected to find a strong core of ‘vanilla’ science — people saying that vaccines are good for you — but that’s not what we found at all,” Mr. Johnson told me. “We found a real struggle online, where the public health establishment and its supporters are almost fighting in the wrong place.”

The researchers found that Facebook pages pushing accurate pro-vaccine information were mostly clustered in an insular group, while the anti-vaccine pages treated vaccine resistance as a kind of political campaign, and used different messages to reach different types of undecided “voters.” A page promoting holistic health remedies might start seeding doubts about vaccines among liberal yoga moms, while a page promoting resistance to government-mandated vaccines might appeal to conservatives and libertarians.

“Public health advocacy groups tend to be monolithic, sending one message” that vaccines are safe and effective, Ms. Leahy said. “The anti-vax movement is really diverse.”

There is some reason for hope. Recent surveys have suggested that most Americans would take a Covid-19 vaccine if one were available today. Even politicians who have expressed skepticism about vaccines in the past, including President Trump, are rooting for one that can prevent the disease. And some public health experts I spoke to said public pressure to end the pandemic and return to normal life might overpower anti-vaccine activism.

“People are seeing the toll of Covid-19 all around,” said Kasisomayajula Viswanath, a professor of health communication at the Harvard School of Public Health. “My guess is that if there is a successful vaccine, especially in the absence of treatment, people may discount the anti-vaccine groups.”

But public acceptance of a Covid-19 vaccine is far from a sure thing. And seeing platforms like Facebook and YouTube struggle to contain the spread of videos like “Plandemic” makes me worry that when the time comes to persuade billions of people to take a critical coronavirus vaccine, our public health officials and social media companies will be outgunned by a well-oiled anti-vaccine movement that has already polluted the air with misinformation and conspiracy theories.

We can prevent that, but only if we start laying the groundwork before it’s too late. Organizations like the Centers for Disease Control and Prevention and the W.H.O. need to understand the dynamics of online anti-vaccination communities and start waging a hearts-and-minds campaign to restore faith in the medical establishment while a vaccine is being developed. Social media companies need to take the threat of vaccine-related misinformation seriously and devote tremendous resources to stopping its spread. And those of us who believe in vaccines need to realize that we may not be in the majority for long and do everything we can to reach the people in our lives who might be susceptible to anti-vaccine propaganda.

To recover from this pandemic, we need to mobilize a pro-vaccine movement that is as devoted, as internet-savvy and as compelling as the anti-vaccine movement is for its adherents. We need to do it quickly, with all the creativity and urgency of the scientists who are developing the vaccine itself. Millions of lives and trillions of dollars in economic activity may depend not just on producing a vaccine, but on persuading people to accept it.


ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΚΟΡΩΝΟΪΟΥ- 6: πανδημία και λογοτεχνία

15/06/2020

H πανούκλα μας έδωσε το «Δεκαήμερο» του Βοκάκιου, η φυματίωση το «Μαγικό Βουνό» του Τόμας Μαν. Το AIDS μας έδωσε μερικές πολύ καλές ταινίες (Philadelphia story, Dallas buyers club κ.α.). Ελπίζω ο κορωνοϊός να μην προλάβει να μας χαρίσει κανένα έργο τέχνης.

Ο ΒΟΚΑΚΙΟΣ ΔΕΝ ΕΙΧΕ ΙΝΤΕΡΝΕΤ

Ωστόσο η παρέα του «Δεκαήμερου», που μπήκε σε εθελοντική καραντίνα σε μια έπαυλη στα περίχωρα της Φλωρεντίας για να ξεφύγει από την επιδημία του Μαύρου Θανάτου, δεν υστερούσε σε ψυχαγωγία. Απέναντι στον ζόφο, η κατάφαση της ζωής. Και τί εκφράζει περισσότερο την κατάφαση της ζωής από την απόλαυση της σάρκας και το χωρατό- κατά προτίμηση πιπεράτο και βέβηλο!

Δεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τη φωτογραφία.

ο καλόγερος και η καλογριά- εικονογράφηση σε μεσαιωνικό χειρόγραφο

Δεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τη φωτογραφία.

γκραβούρα: ο γιατρός της πανούκλας

Ο Άντυ Σέρκις διαβάζει το Χόμπιτ

Η τιμωρία για το σπάσιμο της καραντίνας τα χρόνια τα παλιά:
Ανδρέα Καρκαβίτσα- από τα «ΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΛΩΡΗΣ» : ΤΟ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟ
Γερομπασμένος ὁ βασιλιᾶς τοῦ Λιβόρνου δὲν ἔχει ὄρεξη γιὰ τιμές, δὲν ἔχει χέρι γιὰ σκῆπτρο. Σάρακας τὰ χρόνια τὸν ρίξανε στὰ γηρατειά· τὰ γηρατειὰ σαπίλα τοῦ νέκρωσαν τὶς φιλοδοξίες. Χιόνι ρίχνει στὸν Ὄλυμπο! Ἄσπρα κατάσπρα τὰ μαλλιά, τρεμάμενα τὰ πόδια, στεῖρα ταφόπλακα ἡ καρδιά. Ἡ νέα ζωὴ πολυθόρυβη, μεγαλοφάνταστη, ἀντρειωμένη σκορπᾷ τριγύρω του, φεύγει καὶ χάνεται σὰν γάργαρο νερό, ποῦ τρέχει κάτω ἀπὸ ρουπάκι κατάξερο. Πῶς νὰ τὴν αἰσθανθῇ καὶ ποῦ νὰ τὴν ἀκολουθήσῃ; Ἀδύνατο! Κράζει τὸ γιό του, μονάκριβο βλαστό, παρακαλεῖ καὶ λέγει του μὲ σβυμένη φωνή, μὲ θολωμένα μάτια:
— Καλέ μου καὶ χρυσέ μου, ἔλα καὶ πάρε τα. Ντύσου χλαμύδα τὸ σιδεροπουκάμισο· βάλε τὸ Στέμμα στεφάνι ἀγκαθερό· κράτει τὸ Σκῆπτρο κεντρὶ τοῦ ἔθνους σου, δέσποζε καὶ κυβέρνα. Κυβέρνα σὰν πατέρας καὶ σὰ βασιλιᾶς.
Τὸ βασιλόπουλο πεισματικὰ τοῦ ἀπαντᾷ:
— Πατέρα σὲ ὀνομάζω καὶ βασιλιᾶ σὲ προσκυνῶ. Δὲ θέλω τίποτα· δὲν πιάνω τίποτα. Κακότροπη Γοργόνα στέκεται δίπλα σου. Βασίλειο δὲν ὁρίζεις· λαὸ δὲν κυβερνᾷς. Ἢ τὴ Γοργόνα διώχνω ἢ ἐγὼ χάνομαι.
Καὶ παίρνει μιὰ μπρατσέρα μὲ κόκκινο πανί, καλὰ τὴν ἀρματώνει, βγαίνει στὸ πέλαγο. Δὲν ἔχει χάρη μόνο τὴν παλληκαριά, μὰ σμίγει καὶ τὴ γνώσῃ τὸ βασιλόπουλο. Δὲν παίρνει μόνον ἄρματα φονικά, δοξάρια καὶ σαγίτες, σπαθιὰ καὶ ἀπελατίκια· μὰ καὶ τροφές βρώση καὶ πόση γιὰ ξεγέλασμα. Παίρνει κρέατα – βόδια ὁλάκερα· παίρνει ψωμιὰ – φούρνους ἀδαπάνητους· παίρνει κρασιὰ – βαρέλια χιλιοστέφανα. Καὶ βάνει πλώρη ἴσα γιὰ τὸ νησί.
— Ἢ σώνω τὸ λαό μου ἢ ἐγὼ χάνομαι· λέει ἀποφασιστικά.
Γοργόνα τὴ λένε οἱ ναῦτες, ἀλλὰ μοιάζει μὲ σαλαμάντρα· σαλαμάντρα κυματιστή, ὁλογάλαζη, πέτρινο ξερονῆσι ἀνάμεσα στὰ διάφανα νερὰ τοῦ Λιβόρνου. Ἐκεῖ πάνω φώλιαζαν οἱ ἀράπηδες, τέσσεροι ἀράπηδες αἱμοβόροι καὶ ἀπάνθρωποι, στοιχειὰ τοῦ κόσμου, τρόμος τῶν θαλασσινῶν. Ἕνας πατέρας ἦταν, δυό του παιδιὰ κ’ ἕνας ἀνηψιός. Σκληρὸς ὁ πατέρας, ἄκαρδα τὰ παιδιά, ὁ ἀνηψιὸς θεριόψυχος. Οὔτε νόμο ξέραν, οὔτε Θεό. Μόνον μιὰ τράτα εἶχαν καλαρματωμένη καὶ γοργοκίνητη. Φωλιασμένοι ἐκεῖ παραμόνευαν νυχτόημερα τὰ πέλαγα. Καὶ μόλις ἔβλεπαν κακότυχο πλεούμενο, ἀπάνω του! Ποιὸς μποροῦσε νὰ γλυτώσῃ; Ποιὸς τολμοῦσε ν’ ἀντισταθῇ; Κούρσευαν τὸ πρᾶμα, ἔτρωγαν τοὺς ἀνθρώπους, βύθιζαν τὰ πλεούμενα. Λάμιες τῆς θάλασσας κακόγνωμες.
Πολλὰ παλληκάρια κίνησαν καὶ πῆγαν νὰ τοὺς πολεμήσουν· πολλὰ βασιλόπουλα ἠθέλησαν νὰ δοξασθοῦν μὲ τὸ θάνατό τους. Μὰ ὅσοι κι’ ἂν πῆγαν κανεὶς δὲν πρόφθασε νὰ μετανιώσῃ γιὰ τὸ κίνημά του. Τὸ ἄχαρο νησί, σὰν νὰ ἦταν δασοφυτρωμένο μὲ λησμοβότανο, τοὺς κοίμιζε παντοτινά, ἔδειχνε στὸ λιοπύρι βωμοὺς τὰ κόκκαλα. Καὶ οἱ ἀράπηδες θεριακωμένοι, πάντα πικροὶ κι’ ἀδάμαστοι, κάθονταν ἐκεῖ φοβέρα τοῦ ναυτόκοσμου.
Μὰ τοῦ Λιβόρνου τὸ βασιλόπουλο τρέχει γοργὰ τόρα, ἐλπιδοφορτωμένο καὶ πολυκάτεχο. Ἡ εὐχή τοῦ λαοῦ γίνεται ἀέρι καὶ φουσκώνει τὸ κόκκινο πανί· τῶν θαλασσινῶν τὰ δάκρυα σμίγουν μὲ τὸ γαλάζιο κῦμα καὶ λαχτίζουν ἐμπρὸς τὸ σκαφίδι του. Ἔφτασε νύχτα στῶν κακούργων τὴ μονιά· ἔβγαλε τὶς προμήθιες ὅλες. Βγάζει τὰ κρέατα – βόδια ὁλάκερα· βγάζει τὰ καρβέλια – φούρνους ἀδαπάνητους· βγάζει τὸ κρασὶ – βαρέλια χιλιοστέφανα. Βγάζει καὶ τ’ ἁπλώνει ὅλα στὴν ἀκρογιαλιὰ καὶ κεῖνο κρύβεται μὲ τὴ μπρατσέρα σ’ ἕνα ἀπόσκεπο λιμανάκι. Τάχα θὰ χορτάσουν τ’ ἀχόρταγα στοιχειὰ μὲ τὶς προμήθειες του;
Τὴν αὐγὴ μὲ τὸ σύθαμπο κατεβαίνουν οἱ ἀράπηδες στὴν ἀκρογιαλιά, βλέπουν τὰ κρέατα καὶ τὰ ψωμιά. Τὰ βλέπουν καὶ ρωτᾶν ποιὸς τάχα νὰ τἄστειλε; Βέβαια κάποιος ποῦ τρομάζει τ’ ὄνομά τους, τρέμει στὸν ἴσκιο τους. Μὰ τὰ ρέγονται περισσότερο παρὰ ν’ ἀποροῦν. Κάθονται, τρῶνε καὶ παραχορταίνουν. Βλέπουν καὶ τὸ κρασί· τὸ μυρίζονται. Περισσότερο διψοῦν παρὰ ξαφνίζονται. Ρίχνονται καὶ ρουφοῦν· πάσχουν νὰ ξεδιψάσουν.
— Μὴν τὸ πίνουμε τὸ δόλιο, μπάρμπα, καὶ δὲν ξέρουμε τὸ τί μᾶς βρίσκει· λέει μιὰ στιγμὴ ὁ ἀνηψιὸς στὸ θεῖο του.
Χασονούσης ἐκεῖνος, δίνει του μιὰ μπάτσα καὶ στραβώνει τὴ σαγῶνά του. Καὶ ρίχνεται πάλι στὸ κρασὶ ὁ γέρος· ρίχνονται τὰ δυὸ παιδιά· ρίχνεται κι’ ὁ ἀνηψιός γιὰ νὰ ξεχάσῃ τὸν πόνο του. Ροῦφα-ροῦφα τ’ ἀδειάζουν τὰ βαγένια. Ἀδειάζουν τὰ βαγένια, τυλώνουν τὰ στομάχια τους, σκοτίζουν τὸ νοῦ τους. Ἀρχίζουν τὰ τραγούδια· πιάνουν τὸ χορό. Χορεύουν καὶ χορεύουν ὥς ποῦ ξαπλώνονται στὸν ἄμμο ἀναίσθητα κορμιά. Πάγανα τόρα οἱ μαῦροι δαίμονες!
Τότε ἀφίνει τὸν κρυψῶνά του τὸ βασιλόπουλο· κοιτάζει ἄφοβα τοὺς ἀράπηδες καὶ χαμογελᾷ. Δὲ χάνει καιρό, δένει τους καλά, μὲ βαριὲς ἁλυσίδες τοὺς φορτώνει, σαβοῦρα ρίχνει στὴ μπρατσέρα· φτάνει γοργὰ στὸ Λιβόρνο.
— Ὁ λαός μου σώθηκε· συλλογιέται πασίχαρος σὲ ὅλο τὸ ταξεῖδι.
Ὁ γέροντας βασιλιᾶς ἀπάνω στὸν ὀλόχρυσο θρόνο του παραλυμένος κοίτεται ἀπὸ φόβο καὶ ἀπελπισία. Ἐρημιὰ τριγύρω καὶ θλίψη μέσα του. Ἡ Δωδεκάδα τὸν παραστέκει χλωμὴ καὶ τ’ ἄρματα λαμπρὰ προστατεύουν τὴν ἀκριβὴ ζωή του. Μὰ ἐκεῖνος ἀνήσυχος ἕνα ἄρμα προσμένει κ’ ἕνα σύμβουλο· τὸ παιδί του. Ἐμπρὸς τὸ ἄψεγο κρύσταλλο τοῦ παραθυριοῦ, δείχνει του κάτω λιμάνι πολυθόρυβο· πανιὰ καὶ ἄρμενα πλῆθος, ἀπέραντη θάλασσα ποῦ ὀργόνεται ἀπὸ σκαφίδια χίλια. Τὰ σκαφίδια ὅμως δὲν ἔχουν γλῶσσα γι’ αὐτόν· οἱ βίγλες δὲν τοῦ δίνουν τὸ ποθητὸ σημάδι· Ἡ Γοργόνα, λέει, τοῦ κράτησε τὸν ἀκριβογιό· ἔρημος θὰ μείνῃ καὶ ἄβλαστος ὁ δοξασμένος θρόνος του στὸν αἰῶνα!
Ἄξαφνα διάπλατη ἀνοίγει ἡ πόρτα καὶ ξανθὴ ἀχτῖνα μπαίνει μέσα τὸ βασιλόπουλο.
— Πατέρα σὲ ὀνομάζω καὶ βασιλιᾶ σὲ προσκυνῶ, λέει γονατίζοντας. Ὅλα τὰ παίρνω τόρα καὶ σ’ ἀλαφρώνω τὴ ζωή. Ντύνομαι τὴ χλαμύδα, τὸ σιδεροπουκάμισο· βάνω τὸ Στέμμα, στεφάνι ἀγκαθερό· παίρνω τὸ Σκῆπτρο, κεντρὶ τοῦ ἔθνους μου. Κυβερνῶ σὰν πατέρας καὶ σὰ βασιλιᾶς.
Δὲν πρόφτασε ν’ ἀγκαλιάσῃ τὸ παιδί του ὁ γέροντας κ’ ἔξω ἀκούστηκε φωνὴ τρανολάλητη, ἄγρια καὶ κακή, λὲς καὶ τὸ ξερονῆσι κοσμοχαλαστὴς κύκλωσε τὸ παλάτι.
— Ἐκδίκηση!… ἐκδίκηση!… διπλοτριπλώνει στὰ μεσούρανα ἡ φωνή.
Ὁ λαὸς ξαρματώνει τοὺς φρουρούς, ἀνοίγει μὲ τὰ τσεκούρια τὶς πόρτες. ἀνεβαίνει τὶς ταπητοστρωμένες σκάλες, σχίζει κουρέλια τὶς μεταξωτὲς κουρτῖνες, συντρίβει τὰ βάζα, φτάνει ἀγριόθυμος ἐμπρὸς στὸ βασιλιᾶ.
— Νὰ σὲ ρωτήσω, πατέρα μου, δικαιοκρίτη· τοῦ λέει. Μὲ τὶ πληρώνει ἐκεῖνος ποῦ πατάει τὴν καραντίνα;
— Μὲ θάνατο.
— Ὑπόγραψε.
Πατάει πρόθυμα τὴ χρυσῆ βούλα του ὁ βασιλιᾶς στὴ θανατικὴ ἀπόφαση. Τότε τοῦ διηγῆται ὁ λαὸς τὸ κάμωμα τοῦ βασιλόπουλου. Κακὴ χολέρα θέριζε τὰ περίχωρα καὶ εἶχε καραντίνα ἡ πόλη. Ὅμως τὸ βασιλόπουλο, δὲν πρόσμενε πρῶτα νὰ καθαρισθῇ· ἦρθε γραμμὴ στὸ παλάτι. Μπορεῖ νὰ ἤφερε τὴν ἀρρώστια καὶ μέσα στὰ σπίτια του.
— Εὐχαριστῶ! λέει ὁ βασιλιᾶς δακρύζοντας. Παιδὶ μου τὸ βασιλόπουλο, παιδί μου κι’ ὁ νόμος. Τὸ βασιλόπουλο ἀδίκησε τὸ νόμο· ἐκεῖνος θὰ χάσῃ τὸ βασιλόπουλο.
Πῆραν τὸ μονάκριβο βλαστό, στ’ ἄνθη τὸν ἔντυσαν καὶ τὸ ἄσπλαχνο λεπίδι τοῦ λαοῦ ἔκοψε τὸ βασιλικὸ δεντρὶ ἀπὸ τὴ ρίζα του.
Τόρα καταμεσὶς τοῦ Λιβόρνου οἱ ἀράπηδες στέκουν μαρμαρωμένοι, μὲ τὶς ἁλυσίδες στὸ λαιμὸ βαριές. Ὁ γέροντας πρῶτος, ἁπλωμένος προύμυτα στὴν πλάκα, τὰ χοντρὰ χείλη του ἀνοίγει φάραγγας, δείχνει τὰ δόντια του σὰν νὰ θέλῃ νὰ χάψῃ τὰ πέλαγα. Τὰ δύο του παιδιὰ ἀνασκελωμένα σηκώνουν τὰ μάτια μὲ πόνο στὸν ουρανό, λὲς καὶ γυρεύουν τὸ ἔλεος. Δίπλα ὁ ἀνηψιὸς μὲ τὴ σαγῶνα ξεκλειδωμένη, μορφάζει ἀπαίσια σὰν νὰ νιώθει ἀκόμη τὸν πόνο του. Κ’ ἐπάνω ἀπ’ ὅλους ὀλόρθο τὸ βασιλόπουλο, ὁ νικητὴς καὶ μάρτυρας, δείχνει χαρὰ καὶ λύπη στὸ ἀγένειο πρόσωπό του.
Τὸ τρισεύγενο θῦμα ἔχει κακούργους γιὰ θρόνο του. Ἡ νέα ζωὴ πολυθόρυβη, μεγαλοφάνταστη, ἀντρειωμένη σκορπᾷ τριγύρω του ἀκόμη, φεύγει καὶ χάνεται σὰν γάργαρο νερό, ποῦ τρέχει κάτω ἀπὸ ρουπάκι κατάξερο. Καὶ κάπου-κάπου φωνὴ τρεμάμενη, τοῦ λαοῦ ἴσως, ἴσως τοῦ γεροντομπασμένου βασιλιᾶ, θρῆνος γίνεται καὶ κράζει τὸ βασιλόπουλο:
— Καλέ μου καὶ χρυσέ μου, ἔλα καὶ πάρε τα. Ντύσου χλαμύδα τὸ σιδεροπουκάμισο· βάλε τὸ Στέμμα στεφάνι ἀγκαθερό· κράτει τὸ Σκῆπτρο κεντρὶ τοῦ ἔθνους σου· δέσποζε καὶ κυβέρνα. Κυβέρνα σὰν πατέρας καὶ σὰ βασιλιᾶς!…

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΚΟΡΩΝΟΪΟΥ- 3: Μέτρα και εγκλεισμός (lock down)

13/06/2020
Η εικόνα ίσως περιέχει: ένα ή περισσότερα άτομα, ουρανός και υπαίθριες δραστηριότητες

Βρυξέλλες, η Grande Place (φωτογραφία @alessio.perboni από ανάρτηση Η. Μόσιαλου)

Η εικόνα ίσως περιέχει: κείμενο

Σταδιακά: Σχολαστικό πλύσιμο χεριών, χρήση αντισηπτικών, κοινωνική απόσταση 1-2 μέτρων, απαγόρευση συνωστισμών (μεγάλα καταστήματα, εκκλησίες-τζαμιά, διαδηλώσεις, ποδοσφαιρικοί αγώνες με φυσική παρουσία θεατών, πανηγυρισμοί και εορτασμοί κάθε είδους) κλείσιμο σχολείων και καταστημάτων, απαγόρευση κυκλοφορίας χωρίς άδεια. Ιδιαίτερη προσοχή σε ευπαθείς ομάδες, καμπάνια ΜΕΙΝΕΤΕ ΣΠΙΤΙ, έκρηξη εργασίας από το σπίτι- ψηφιακό άλμα. Η πολύ καλή επίδοση της Ελλάδας.

Τραγωδία σε Βόρεια Ιταλία και Ισπανία, όπου η πανδημία ξέφυγε. Σημαντικό πρόβλημα -αλλά πιο ελεγχόμενο και σε Γαλλία, Βέλγιο. Παγκόσμια καμπάνια lock down και λήψης μέτρων. Θλιβερές εξαιρέσεις λόγω λανθασμένης απόφασης της πολιτικής ηγεσίας: Κίνα (καθυστέρηση), ΗΠΑ (αλλοπρόσαλλος Τραμπ), Βραζιλία (εγκληματική αδιαφορία Μπολσονάρο), Βρετανία, Ολλανδία, Σουηδία (λάθος εκτίμηση περί ανοσίας αγέλης- όταν συνειδητοποίησαν το σφάλμα ήταν αργά). Ολοφάνερη η σχέση ολοκληρωτικών καθεστώτων και ενδιαφέροντος για την υγεία του κόσμου και υπεύθυνης πληροφόρησης. Αναξιόπιστα τα στοιχεία από Ιράν, Ρωσσία, Τουρκία. Αλλά και τα δημοκρατικά καθεστώτα με ιδεοληψίες είχαν κακά αποτελέσματα. Υπάρχει επίσης το αυταρχικό καθεστώς του Ορμπάν που κατακρίνεται διεθνώς ότι εκμεταλλεύτηκε τα υγειονομικά μέτρα για να επιβάλλει λογοκρισία και άλλες αντιδημοκρατικές πρακτικές.  Sign the Petition

Το Φίλιον (το ιστορικό Ντόλτσε) κλειστό

 


ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΚΟΡΩΝΟΪΟΥ- 2: O AΓΩΝΑΣ ΑΡΧΙΣΕ

12/06/2020

15 Μαστίου 2020
Μερικά αισιόδοξα δεδομένα: το 1979 επίσημα κηρύχθηκε η οριστική ήττα της εβλογιάς και σταμάτησε ο εμβολιασμός. (ακόμα έχω το σημάδι από το «μπόλι») Η φυματίωση, ο τύφος και η σύφιλη που ήταν μάστιγες της ανθρωπότητας από την αρχαιότητα, σήμερα θεραπεύονται χάρη στα αντιβιοτικά (και το εμβόλιο της φυματίωσης). Αλλά η επιστήμη συσσωρεύει όλο και περισσότερο γνώσεις και εμπειρία και οι θεραπείες και τα εμβόλια ανακαλύπτονται όλο και πιο γρήγορα. Στα παιδικά μου χρόνια ο τρόμος που απειλούσε τα παιδιά ήταν η πολυομυελίτιδα. Χάρη στον Δρ Σώλκ, το εμβόλιο έκανε αυτή τη μάστιγα παρελθόν μέσα σε μια γενιά. Το SARS (2002-3), η γρίππη των πτηνών (2005), η γρίππη των χοίρων (2009) και ο Έμπολα (2014) υπήρξε φόβος ότι θα εξελίσσονταν σε νέα πανώλη, αλλά χάρη στην επιστήμη είχαν πολύ λιγώτερα θύματα απ’ όσο είχαμε φοβηθεί (και καμία σύγκριση με την ισπανική γρίππη μόλις πριν περίπου 100χρόνια). Ο Έμπολα κατανικήθηκε σε περίπου 1μισυ χρόνο (Σεπτέμβρης’14 – αρχές ’16). Είναι αλήθεια ότι το AIDS από το ξέσπασμά του στις αρχές της δεκαετίας του ’80 σκότωσε 30 εκατομμύρια, (ή μάλλον η επίπτωσή του στο ανοσοποιητικό), ωστόσο, παρά τα ύπουλα χαρακτηριστικά του, οι επιστήμονες χρειάστηκαν μόλις δύο χρόνια για να τον ταυτοποιήσουν και μέσα σε δέκα χρόνια από θανατηφόρος έγινε μια χρόνια ασθένεια. Venceremos! (πηγή: κυρίως Γιουβάλ Χαράρι «Homo Deus»)
Μερικοί από τους νέους ήρωες και ηρωϊδες. ( από ανάρτηση της χειρούργου Καλλιόπης Αθανασιάδη- ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ)
ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΨΙΝΗ ΓΕΝΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΑ… ΘΕΡΜΗ ΕΚΚΛΗΣΗ ΑΠΟ ΟΛΟΥΣ ΕΜΑΣ, ΤΟΥΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ..ΜΕΙΝΕΤΕ ΣΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΣΑΣ, ΤΗΡΕΙΣΤΕ ΤΙΣ ΟΔΗΓΙΕΣ! ΜΟΝΟ ΕΤΣΙ ΘΑ ΚΑΤΑΦΕΡΟΥΜΕ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΜΕ, ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ!
Και τα νέα πρόσωπα που μας δίνουν καθημερινή πληροφόρηση για την πορεία της πανδημίας και τα μέτρα που πρέπει να παίρνουμε
Κορονοϊός: Τσιόδρας και Χαρδαλιάς έστειλαν μήνυμα με ένα ...Σωτήρης Τσιόδρας, λοιμωξιολόγος, καθηγητής Παθολογίας – Λοιμωξιολογίας (ΕΚΠΑ) επικεφαλής της ομάδας για την αντιμετώπιση της πανδημίας νέου κορωνοϊού στη χώρα  και εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας, και Νίκος Χαρδαλιάς, υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας.
11 Απριλίου 2020
Τώρα με την πανδημία, και με την παρουσία, την επιστημονική κατάρτιση και το ήθος, όχι μόνο του Τσιόδρα, αλλά και των άλλων επιστημόνων που βγαίνουν στα κανάλια, αρχίσαμε σιγά σιγά να συνηθίζουμε σε έναν δημόσιο λόγο χαμηλών τόνων, ορθολογικό, επεξηγηματικό, πληροφοριακό, με σεβασμό προς το ακροατήριο, δηλαδή κάποιους ανθρώπους που μιλάνε σαν ΑΝΘΡΩΠΟΙ. Δεν είναι δυνατό να ξαναγυρίσουμε και να ανεχτούμε πάλι τον ξύλινο λόγο, τις κούφιες κορώνες, τις φιοριτούρες που κρύβουν το κενό νοήματος. Ήδη οι πολιτικοί, ακόμα και οι τηλεπαρουσιαστές/τριες έχουν βελτιωθεί