Νόμπελ Οικονομίας 2018: στους Νορντχάους και Ρόμερ

11/10/2018

Πριν από 20 χρόνια θα θεωρούνταν εκκεντρικοί !

Οι Αμερικανοί Ουίλιαμ Νορντχάους (Yale University) και Πολ Ρόμερ (NYU Stern School of Business) τιμήθηκαν με το βραβείο Νόμπελ Οικονομίας  2018,  o πρώτος «γιατί ενσωμάτωσε την κλιματική αλλαγή στην μακροοικονομική ανάλυση» και ο δεύτερος «γιατί ενσωμάτωσε τις τεχνολογικές καινοτομίες στην μακροοικονομική ανάλυση» 

 

«Σχεδίασαν μεθόδους με σκοπό να αντιμετωπίσουν μερικά από τα πιο βασικά και πιο επείγοντα προβλήματα του καιρού μας, σχετικά με το πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε μακροπρόθεσμα βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη. (…) Διεύρυναν σημαντικά το πεδίο της οικονομικής ανάλυσης με την κατασκευή μοντέλων που εξηγούν πώς η οικονομία της αγοράς αλληλεπιδρά με τη φύση και τη γνώση. (…) Οι εργασίες των Paul Romer και William Nordhaus είναι μεθοδικές και μας τροφοδοτούν με βασικές ιδέες, για τα αίτια και τις επιπτώσεις της τεχνολογικής καινοτομίας και της κλιματικής αλλαγής (…) »

περισσότερα στο The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2018

Advertisements

FRANÇOIS DE RUGY, ο νέος υπουργός περιβάλλοντος της Γαλλίας.

07/09/2018

Αποτέλεσμα εικόνας για FRANÇOIS DE RUGY,Επειδή κρίνω ότι αφορά όχι μόνο τη Γαλλία αλλά και την Ευρώπη: Ο FRANÇOIS DE RUGY, μέχρι χτες πρόεδρος της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης, αυτοπροσδιορίζεται ως «σοβαρός οικολόγος». Μέλος της κίνησης Génération écologie στη δεκαετία του ’90, εξελέγη πρώτη φορά βουλευτής το 2012 με την Εurope Ecologie-Les Verts. Έχει ως στόχο την έξοδο από την πυρηνική ενέργεια και την παραγωγή κατά 100% της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές έως το 2050.
Το 2015 έγραψε το βιβλίο «Οικολογία ή αριστερισμός- πρέπει να διαλέξουμε». Υποστηρίζει: » Η πολιτική οικολογία, εγκλωβιζόμενη συνεχώς μέσα σε θέσεις πάντα αρνητικές, ξεστρατίζοντας προς την άκρα αριστερά, προδίδει το DNA της και οδηγείται στα βράχια» Ο DE RUGY ήταν ένας από αυτούς που πρότεινε ο Κον-Μπεντίτ για διάδοχο του Υλό.


Παραιτήθηκε ο Γάλλος υπουργός Οικολογικής Αλλαγής, ο σημαντικός υπέρμαχος της οικολογίας Νicolas Hulot.

29/08/2018

Ένα δυσάρεστο νέο για την οικολογία, τη Γαλλία, την Ευρώπη

«Δεν μπορώ πια να λέω άλλα ψέματα, δεν θέλω να καλλιεργώ την ψευδαίσθηση ότι η παρουσία μου στην κυβέρνηση σημαίνει ότι στεκόμαστε στο ύψος όσων διακυβεύονται. Παίρνω λοιπόν την απόφαση να εγκαταλείψω σήμερα την κυβέρνηση.»

Η αντίδραση του Εμμανουέλ Μακρόν

και η αντίδραση του Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ (στο ραδιόφωνο EUROPE 1)

http://www.europe1.fr/politique/cohn-bendit-hulot-sest-decourage-un-peu-vite-3742256

«Δεν έχει άδικο επί της ουσίας. Νομίζω ότι έκανε καλή δουλειά. Είμαι από αυτούς που τον υπερασπίζονται.
Το πρόβλημα που σαφώς αισθάνθηκε ο Νικολά Υλό δεν είναι μόνο ότι ήταν απομονωμένος μέσα στην κυβέρνηση, αλλά το γεγονός ότι μέσα στην κοινωνία η οικολογία είναι μειοψηφική. (…) Ο κόσμος θέλει μια οικολογία που δεν κοστίζει τίποτα. Αν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε την κλιματική υποβάθμιση, πρέπει να αλλάξουμε τρόπο ζωής. (…) (Ο Ν.Υλό.) είχε αρχίσει να προωθεί μια αλλαγή προτύπων (paradigme). Αλλά έχασε το κουράγιο του κάπως γρήγορα – αυτό όμως είναι εύκολο να το λες έξω από το χορό.
(…) (σε σχέση με τον ρόλο που έπαιξαν τα λόμπυ στην παραίτηση:) «Τα λόμπυ δεν νομοθετούν! Οι πολιτικοί είναι που δέχονται τα επιχειρήματά των λόμπυ, ωστόσο έχουν την επιλογή να πράξουν διαφορετικά. (…)
Δεν μετανοιώνω καθόλου μα καθόλου που υποστηρίζω τον Εμμανουέλ Μακρόν. Μπορεί να μην συμφωνώ μαζί του σε όλα, για το προσφυγικό πχ ή για τον προϋπολογισμό βλέπω τα πράγματα λίγο διαφορετικά. Αλλά μέσα στον πολιτικό στίβο οι προτάσεις του Μακρόν είναι οι μόνες που έχουν μια πλειοψηφική δυναμική. Όχι δεν έχω αλλάξει καθόλου γνώμη.
(…) Ο Νικολά Υλό εξηγεί πολύ καλά ότι έχει την αίσθηση της οικολογίας, αλλά ότι δεν είναι φτιαγμένος για υπουργός. Το να είσαι υπουργός είναι μια δουλειά. Δύσκολη. Ούτε εγώ είμαι φτιαγμένος γι αυτή τη δουλειά. Ο Μανουέλ Μακρόν και ο Εντουάρ Φιλίπ θα έχουν την ευφυϊα να μην ορίσουν κάποιο πρόσωπο που θα τους βάζει τόσα προβλήματα.(…). Αυτό δεν έχει να κάνει με πολιτική συμφωνία ή διαφωνία.

 


Η εθνική καταστροφή 23 Ιουλίου 2018 – Στη μνήμη των ανθρώπων που βρήκαν τόσο αποτρόπαιο θάνατο, στη θλίψη για τα ζώα που χάθηκαν, για τα δέντρα που κάηκαν, για τα νοικοκυριά που καταστράφηκαν, για το απέραντο πένθος.

06/08/2018

Αντί για άλλο απολογισμό ευθυνών, θυμήθηκα ένα κομβικό σημείο από την «Αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι» (1984) του Μίλαν Κούντερα. Παραθέτω το σχετικό απόσπασμα (εκδ.ΕΣΤΙΑ μετ. Κατερίνας Δασκαλάκη)

Όσοι φαντάζονται ότι τα κομμουνιστικά καθεστώτα της Κεντρικής Ευρώπης είναι αποκλειστικά δημιουργήματα εγκληματιών, συσκοτίζουν μια θεμελιακή αλήθεια: τα εγκληματικά καθεστώτα δεν έχουν εγκαθιδρυθεί από εγκληματίες, αλλά από ενθουσιώδεις που είχαν πιστέψει ότι ανακάλυψαν το μοναδικό δρόμο του παραδείσου. Και υπερασπίζονταν με γενναιότητα το δρόμο αυτό, εκτελώντας για τούτο πολλούς ανθρώπους. Αργότερα, ήταν φως φανάρι ότι ο παράδεισος δεν υπήρχε και ότι οι ενθουσιώδεις αυτοί, ήσαν απλώς δολοφόνοι. Τότε, όλοι τα έβαλαν με τους κομμουνιστές: Είσαστε υπεύθυνοι για τις δυστυχίες της χώρας (έγινε φτωχή και ερειπωμένη), για το χάσιμο της ανεξαρτησίας της (έπεσε στα χέρια της Ρωσίας), για τις δικαστικές δολοφονίες! Εκείνοι που δέχονταν τις κατηγορίες, απαντούσαν: δεν ξέραμε! Μας εξαπάτησαν! Πιστεύαμε! Κατά βάθος, είμαστε αθώοι!

Η διαμάχη, λοιπόν, οδηγούσε σ’ αυτή την ερώτηση: Ήταν αλήθεια ότι δεν ήξεραν; Ή έκαναν μόνον σαν να μην ήξεραν, Ο Τόμας (όπως και δέκα εκατομμύρια Τσέχων) παρακολουθούσε τη διαμάχη αυτή κι έλεγε μέσα του ότι οπωσδήποτε, ανάμεσα στους κομμουνιστές, υπήρχαν και άνθρωποι που δεν είχαν πια τόσο τέλεια μεσάνυχτα (θα έπρεπε τέλος πάντων να είχαν ακούσει για τις φρικαλεότητες που είχαν γίνει και που εξακολουθούσαν να γίνονται στην μετεπαναστατική Ρωσία). Ήταν όμως πιθανό ότι οι περισσότεροι πραγματικά δεν γνώριζαν τίποτα. Και έλεγε με το νου του ότι η βασική ερώτηση δεν ήταν: Ήξεραν ή δεν ήξεραν; Αλλά: Είναι κανείς αθώος επειδή δεν γνωρίζει; Ένας ηλίθιος καθισμένος πάνω στο θρόνο είναι απαλλαγμένος από κάθε ευθύνη, από μόνο το γεγονός ότι είναι ηλίθιος; Ας παραδεχτούμε ότι ο Τσέχος εισαγγελέας που ζητούσε, στην αρχή της δεκαετίας του πενήντα, την ποινή του θανάτου για κάποιον αθώο, είχε εξαπατηθεί από τη ρώσικη μυστική αστυνομία και από την κυβέρνηση της χώρας του. Τώρα όμως που είναι γνωστό πως οι κατηγορίες ήσαν παράλογες και οι καταδικασμένοι ήσαν αθώοι, πώς είναι δυνατόν ο ίδιος ο εισαγγελέας να υπεραμύνεται της καθαρότητας της ψυχής του και να χτυπάει το στέρνο του: η συνείδηση μου είναι ακηλίδωτη, δεν ήξερα, νόμιζα! Ακριβώς σ’ αυτό το «Δεν ήξερα! Νόμιζα!» δεν βρίσκεται το ανεπανόρθωτο λάθος του;

Τότε, ο Τόμας θυμήθηκε την ιστορία του Οιδίποδα. Ο Οιδίποδας δεν ήξερε ότι πλάγιαζε με την ίδια τη μητέρα του, μολαταύτα, όταν κατάλαβε τι είχε συμβεί, δεν ένιωσε αθώος. Δεν μπόρεσε να υποφέρει το θέαμα της δυστυχίας που είχε προξενήσει με την άγνοια του, ξερίζωσε τα μάτια του και, τυφλός για πάντα, έφυγε απ’ τη Θήβα. Ο Τόμας άκουγε τα ουρλιαχτά των κομμουνιστών που υπεραμύνονταν της καθαρότητας της ψυχής τους, και έλεγε με το νου του: Εξαιτίας της δικής σας ασυνειδησίας, αυτός ο τόπος έχει ίσως για αιώνες χάσει την ελευθερία του και σεις φωνάζετε πως νιώθετε αθώοι; Πώς μπορείτε ακόμα να κοιτάζετε γύρω σας; Πώς δεν είσαστε τρομοκρατημένοι; Είσαστε ικανοί να βλέπετε; Αν είχατε μάτια, θα έπρεπε να τα ξεριζώσετε και να φύγετε απ’ τη Θήβα!


FORGET MAY ’68

15/05/2018

Το άρθρο μου στην ATHENS VOICE

Ξεχάστε τον Μάη του ’68

Αντιγράφεις το σχέδιο (πρωτότυπο ή από φωτoγραφία) σε χαρτί μεγέθους αφίσας, με τις επιφάνειες σε έντονο ασπρόμαυρο κοντράστ. Βάζεις από πάνω ένα τελάρο αντίστοιχου μεγέθους όπου είναι τεντωμένη μια οθόνη από λεπτό μετάξι. Ξεπατικώνεις το σχέδιο πάνω στην οθόνη με κόλλα που φράζει τους πόρους του υφάσματος στα τμήματα που αντιστοιχούν με τις άσπρες επιφάνειες της εικόνας. Βάζεις κάτω από το τελάρο ένα πάκο χαρτιά. Ρίχνεις τη μπογιά -κατά προτίμηση κόκκινη, μαύρη, αλλά και μωβ ή πορτοκαλί- και την περνάς με ένα ξύλο στο τελάρο, οπότε βάφονται μόνο τα μέρη που δεν έχουν κόλλα. Βγάζεις το πρώτο χαρτί και το επαναλαμβάνεις όσες φορές θέλεις. Έτσι γεννιέται μια αφίσα του Μάη΄68. Στο περίφημο Atelier populaire.

Ε, λοιπόν, όση σχέση έχει αυτή η πρόχειρη μεταξοτυπία με την σημερινή ψηφιακή εικόνα, όση σχέση έχει ένα σύνθημα γραμμένο στον τοίχο με ένα tweet, άλλη τόση σχέση είχαν τα προβλήματα και οι καταστάσεις της άνοιξης του 1968 με τα σημερινά. Στην παιδεία, στην κοινωνία στον πολιτισμό, στην πολιτική. Ένας από τους πρωταγωνιστές του Μάη, ο μόνος ίσως από τους γνωστούς που ούτε αποσύρθηκε, ούτε έμεινε κολλημένος αλλά προχώρησε πολιτικά, ο Ντανύ Κον-Μπεντίτ, πριν από μερικά χρόνια έγραψε FORGET ’68*. Με την έννοια ότι δεν έχει νόημα να μένουμε καθηλωμένοι και να μηρυκάζουμε παλιές δόξες ή παλιά σφάλματα, αλλά να πηγαίνουμε μπροστά. Και ήταν φυσική εξέλιξη η πολιτική πορεία του Ντανύ επί χρόνια στο Ευρωκοινοβούλιο με το Ευρωπαϊκό Πράσινο Κόμμα, το οποίο πρώτο υποστήριξε ”δεν είμαστε ούτε αριστερά, ούτε δεξιά. Είμαστε μπροστά”. Πολύ πριν πεί το ίδιο ο Μακρόν. Και ούτε είναι τυχαίο ότι ο Κον-Μπεντίτ σήμερα υποστηρίζει τον Μακρόν.

Ας δούμε ένα επίκαιρο, όσο και σημαντικό παράδειγμα:Πρόσφατα έγιναν διαδηλώσεις και καταλήψεις κάποιων πανεπιστημίων από φοιτητές και “αλληλέγγυες” πολιτικές ομάδες που αντιδρούν στο μεταρρυθμιστικό σχέδιο του Μακρόν για επιλογή στα πανεπιστήμια. Πολλοί νοσταλγοί στη χώρα μας νόμισαν ότι οι σημερινές καταλήψεις πανεπιστημίων και οι απεργίες ορισμένων κλάδων μοιάζουν με τους αγώνες του Μάη. Καμιά σχέση. Η πραγματικότητα είναι ότι στα γαλλικά Πανεπιστήμια εισάγονται όλοι οι κάτοχοι μπακαλορεά, οι οποίοι με την πάροδο των χρόνων αυξάνονται κατά γεωμετρική πρόοδο και η επιλογή έχει γίνει συγκριτικά ευκολώτερη. Έτσι η λειτουργία των σχολών δυσχεραίνεται, λόγω του μεγάλου αριθμού, και επιπλέον στο τέλος του πρώτου έτους τουλάχιστον οι μισοί εισαχθέντες εγκαταλείπουν. Με αποτέλεσμα αρνητικές επιπτώσεις στη ζωή των ίδιων, αλλά και στρέβλωση της αγοράς εργασίας. Πολλά πανεπιστήμια για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα δέχονται φοιτητές με κλήρο. Σε αυτό το σημείο επεμβαίνει το ξεδιάλεγμα της μεταρρύθμισης Μακρόν με βαθμολογικά κριτήρια, θεραπεύοντας την παραπλανητική “ισότητα” της κλήρωσης. Φυσικά πολλές σχολές με κύρος πάντα έκαναν επιλογή με διάφορους τρόπους και κυρίως οι Μεγάλες Σχολές (Grandes Ecoles) έτσι κι αλλιώς συνεχίζουν να είναι όπως πάντα η ελίτ των ελίτ μετά από αυστηρότατη επιλογή. Γι αυτό και όταν καταλήφθηκε για λίγες μέρες και η περίφημη Ecole Normale Superière, ο πρωθυπουργός Εντουάρ Φιλίπ δεν παρέλειψε να επισημάνει με χιούμορ το οξύμωρο του πράγματος. Η μεταρρύθμιση εντάσσεται σε ευρύτερη στρατηγική για ν’ ανταποκριθούν τα γαλλικά ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα στον ανταγωνισμό με τα αντίστοιχα άλλων χωρών, κυρίως εκτός Ευρώπης. Και θα ήταν ενδιαφέρον να έβαζε κανείς το ερώτημα σε αυτούς που δε θέλουν τις μεταρρυθμίσεις, αν προτιμούν την πρωτοκαθεδρία της έρευνας, της τεχνολογίας, της επιστήμης να την έχει το αυταρχικό, αντιδημοκρατικό κράτος της Κίνας.

Η διαμάχη για τη μεταρρύθμιση στα πανεπιστήμια είναι ένα μόνο από τα πολλά παραδείγματα που αγγίζουν τον πυρήνα του θέματος. Ο κόσμος που ζούμε σήμερα είναι ένας πολύ διαφορετικός κόσμος από τα sixties του 20ού. Η παγκοσμιοποίηση, αναπόφευκτη για τον μικρό μας πλανήτη, που γίνεται ολοένα μικρότερος χάρις στις νέες τεχνολογίες, έκανε μια μερική αναδιανομή του πλούτου από τον Πρώτο Κόσμο προς τον Τρίτο Κόσμο. Στην Ευρώπη, αν και εξακολουθούμε να έχουμε την μεγαλύτερη ευημερία, την καλύτερη κοινωνική προστασία, την καλύτερη προστασία του περιβάλλοντος και την περισσότερη πολιτιστική καλλιέργεια, μετράμε απώλειες. Αυτή είναι και μια σημαντική αιτία για την κρίση της σοσιαλδημοκρατίας, που τον 20ό αιώνα είχε οικοδομήσει την πολιτική της πάνω στο κράτος προνοίας και τις εργασιακές κατακτήσεις. Σήμερα ζητούμενο είναι η δημιουργία πλούτου δηλαδή η οικονομική μεγέθυνση (growth) αλλά και ο χαρακτήρας της ανάπτυξης που είναι άρρηκτα δεμένη με την κλιματική αλλαγή, το δημογραφικό, το μεταναστευτικό/προσφυγικό, το κράτος προνοίας και την επελαύνουσα επανάσταση των εργασιακών σχέσεων λόγω της ρομποτικής. Οι πολιτικές που αφορούν αυτά τα ζητήματα πρέπει να επαναπροσδιοριστούν.

Αποτέλεσμα εικόνας για artificial intelligence

Η εξέγερση του Μάη- και όχι μόνο του γαλλικού- βρήκε μιαν Ευρώπη που ανθούσε οικονομικά και πολιτιστικά αλλά είχε πολιτικές ηγεσίες που κουβαλούσαν ακόμα αναντίστοιχους αυταρχισμούς και αναχρονισμούς. Τα προτάγματα του Μάη, παρά τις υπερβολές και τις ανοησίες, ήταν οι ψηφίδες μιας μεγάλης πολιτιστικής επανάστασης που νίκησε. Τίποτα δεν θα ήταν πια όπως πριν. Η κοινωνία έγινε μια καλύτερη κοινωνία σε πολλά ζητήματα που σήμερα τα θεωρούμε αυτονόητα. Ωστόσο πιθανόν σήμερα να είμαστε στο κατώφλι μιας νέας πολιτιστικής επανάστασης, όπου δεν χωράνε οι ταμπέλες του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα. Μπροστά μας – και κυρίως μπροστά στα παιδιά και στα εγγόνια μας- ανοίγονται προκλήσεις που ίσως δεν μπορούμε ακόμα να τις φανταστούμε. Οι αλλαγές είναι ιλιγγιώδεις. Προλαβαίνουμε;

* τίτλος βιβλίου των D.Cohn-Bendit, Stephane Paoli & Jean Viard, ed. l‘aube, 2009

 

 


ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ: συνέντευξη του διευθύν. συμβούλου της «Lamda Development» Οδυσσέα Αθανασίου

01/12/2017

Action24-evening report 23.11.2017

 


Η έρευνα της «διαΝΕΟσις» για τις προστατευόμενες περιοχές NATURA

01/12/2017

 

https://www.dianeosis.org/2017/11/natura_2000/

Προστατευόμενες Περιοχές Natura 2000: Μια Χαμένη Ευκαιρία

Σχεδόν το 1/3 της έκτασης της Ελλάδας είναι περιοχές ενταγμένες στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000. Στην πλειοψηφία τους, όμως, παραμένουν παραμελημένες και ανεκμετάλλευτες. Η έρευνα της διαΝΕΟσις αποδεικνύει ότι αυτές οι περιοχές θα μπορούσαν και να προστατεύονται πιο αποτελεσματικά, αλλά και να συνεισφέρουν σχεδόν 1% του ΑΕΠ ετησίως στην ελληνική οικονομία. 

 | Νοέμβριος 2017


ΗΛΙΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΣ: Η κλιματική αλλαγή, η καταστροφή της Μάνδρας, το «Πράσινο Ταμείο», οι ΑΠΕ

01/12/2017

Συνέντευξη του Ηλία Ευθυμιόπουλου* στον Αντώνη Τριφύλλη (Μεταρρύθμιση) : ο οικολόγος, πρώην υφυπουργός Περιβάλλοντος αναφέρεται στην κλιματική αλλαγή, στις καταστροφές  από τα ακραία καιρικά φαινόμενα, καθώς και το «Πράσινο Ταμείο», το οποίο έχει συγκροτηθεί εδώ και πολλά χρόνια, για τις αποζημιώσεις από τις φυσικές καταστροφές.

Και ολόκληρο το βιβλίο του Ευθυμιόπουλου διαδικτυακά δωρεάν:

»ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΤΗΣ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑΣ» από τις εκδόσεις της ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ. ( ΔΕΝ διατίθεται στο Εμπόριο)

*Ο Ηλίας Ευθυμιόπουλος γεννήθηκε το 1946 και σπούδασε φυσικές επιστήμες. Το 1981 εκδίδει μαζί με άλλους το περιοδικό Νέα Οικολογία. 1990-1999 υπήρξε ο πρώτος διευθυντής της Greenpeace στην Ελλάδα, τα έτη 2000-2001 διετέλεσε υφυπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων.  Από το 1998 διευθύνει το Διεπιστημονικό Ινστιτούτο Περιβαλλοντικών Ερευνών (ΔΙΠΕ) και το «Θερινό Οικολογικό Πανεπιστήμιο». Σήμερα είναι διευθυντής του Ενεργειακού Γραφείου Αιγαίου και συντονιστής του Δικτύου Αειφόρων Νήσων ΔΑΦΝΗ. Αρθρογραφεί στα Νέα και έχει συγγράψει βιβλία και κείμενα δοκιμιακού χαρακτήρα.

 


Ποιος έχασε την ανάπτυξη;

24/11/2017
του Κίμωνα Χατζημπίρου
Η σχεδιαζόμενη από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Σχεδιασμού για τις ΑΠΕ μεθοδεύει τον αποκλεισμό, δήθεν για περιβαλλοντικούς λόγους, των αιολικών πάρκων από το ένα τρίτο της χώρας. Προωθείται η παραπλανητική εντύπωση ότι το οικολογικό δίκτυο Natura 2000 ισοδυναμεί με απαγορεύσεις. Ως περιβαλλοντική πολιτική νοείται πλέον η παρεμπόδιση κάθε μεγάλης «καπιταλιστικής» επένδυσης, ενώ παράλληλα επιδεικνύεται προκλητική επιείκεια προς «λαϊκούς» παρανομούντες και καταπατητές.
Οι επί χάρτου δογματικές απαγορεύσεις καταφέρνουν και την ανάπτυξη να εμποδίσουν και την προστασία του περιβάλλοντος να υπονομεύσουν. Η όλη ιδέα ενός κανονιστικού χωροταξικού σχεδιασμού που αφ’ υψηλού καθορίζει οριζόντια μέτρα προστασίας περιοχών αντανακλά τη δογματική αντίληψη κάποιων επαγγελματιών ή ακτιβιστών. Αντ’ αυτού, σύγχρονα θεσµικά εργαλεία όπως Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση κ.λπ. μπορούν ευέλικτα να διαχειριστούν τα πολύπλοκα αναπτυξιακά και περιβαλλοντικά ζητήματα στην πράξη περιορίζοντας ανεφάρμοστους σχεδιασμούς, χρόνιες καθυστερήσεις και δικαστικές περιπέτειες. Ακολουθώντας την πεπατημένη, ο Ειδικός Σχεδιασμός του 2008 για τις ΑΠΕ έβλαψε την ανάπτυξη των αιολικών. Εθετε λανθασμένους οριζόντιους περιορισμούς για τις εγκαταστάσεις σε Natura, όπως η απαγόρευση σε οικοτόπους προτεραιότητας ή η επιβολή ελάχιστων αποστάσεων των ανεμογεννητριών μεταξύ τους ή από τα προστατευτέα αντικείμενα. Ο νέος σχεδιασμός αναμένεται χειρότερος, τείνει να συντονισθεί με έναν συγκρουσιακό ριζοσπαστικό λαϊκισμό διαμαρτυρίας όπου κάθε τοπικιστική, συχνά ιδιοτελής, αντίρρηση «αγανακτισμένων» βαφτίζεται «οικολογική».
Εξάλλου, καμία οριζόντια απαγόρευση σε περιοχές Natura δεν χρειάζεται. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες παροτρύνουν στην κατά περίπτωση αντικειμενική εξέταση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων ώστε να εφαρμοσθούν συγκεκριμένοι περιορισμοί που προστατεύουν συγκεκριμένες αξίες. Τα οικολογικά μέτρα απαιτείται να είναι αυστηρά αλλά εξειδικευμένα σε κάθε περιοχή ανάλογα με τις ανάγκες των διαφόρων ειδών χλωρίδας ή πανίδας, των οικοσυστημάτων, των τοπίων και των μνημείων. Η επιτυχία μιας περιβαλλοντικής πολιτικής μετριέται με το αν ενσωματώνει ικανοποιητική οικολογική διάσταση στις αναπτυξιακές δράσεις. Πέρα από τις απαγορεύσεις, η αναζωογόνηση της υπαίθρου, μέσα ή έξω από προστατευόμενες περιοχές, απαιτεί εποικοδομητική συνεργασία αγροτικών δραστηριοτήτων, ενέργειας, τουρισμού κ.λπ. με έμπρακτη περιβαλλοντική προστασία. Είναι αναγκαία η δημιουργία σχέσεων εμπιστοσύνης των τοπικών κοινωνιών με τις τεχνολογικές δυνατότητες, ενώ για την κάμψη των αρνήσεων χρειάζονται κατάλληλα αντισταθμιστικά οφέλη σε συνδυασμό με αυστηρή τήρηση του νόμου. Δυστυχώς, όμως, η περιβαλλοντική νομοθεσία έχει από χρόνια φορτωθεί με υπερβολικές και ανόητες διατάξεις που αποπνέουν δογματισμό και ημιμάθεια.
Ο Κίμων Χατζημπίρος είναι καθηγητής ΕΜΠ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ 4: ΦΡΑΟΥΛΕΣ ΚΑΙ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ

30/09/2017

του Ηλία Ευθυμιόπουλου                  ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 29/9/17

Τον Απρίλιο του 1986, μερικές μέρες αφότου έσκασε το Τσερνομπίλ, ο τότε πρόεδρος του Δημόκριτου ονόματι Παπαθανασόπουλος, βγήκε στην τηλεόραση τρώγοντας επιδεικτικά ακτινοβολημένες φράουλες και παραμένοντας – ώ του θαύματος – ζωντανός . Έτσι, καθησύχασε το καταπτοημένο κοινό και παρήχε μια διατεταγμένη υπηρεσία στην κυβέρνηση η οποία δεν ήταν διατεθειμένη να πάρει μέτρα (π.χ καταστροφή των κηπευτικών και των κτηνοτροφικών προϊόντων, όπως έκαναν αλλού στην πολιτισμένη Ευρώπη). Βοηθούσης και της βροχής, όλο το Καίσιο και τα λοιπά ραδιενεργά κατέληξαν στην τροφική αλυσίδα.  Το αποτέλεσμα ήταν, ότι μεταξύ θανάτων, καρκίνων, τερατογενέσεων κ.α αυξήθηκαν εκθετικά και οι ασθένειες του θυροειδούς στα άτομα που τότε ήταν νήπια και που με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο εκτέθηκαν στη ρύπανση (www.who.int/ionizing_radiation/chernobyl).  Μεταξύ αυτών και το δικό μου το παιδί. Το αδίκημα της ηθικής αυτουργίας σε έγκλημα εναντίον του περιβάλλοντος και της ανθρωπότητας δεν διερευνήθηκε ποτέ.

Τηρουμένων των αναλογιών, ο βουλευτής που έκανε το μπάνιο του λίγο μετά το πρόσφατο συμβάν με το πετρέλαιο στο Σαρωνικό, όπως και όσοι εκ των κυβερνητικώνν διατείνονται ότι η αποκατάσταση είναι θέμα 25 ημερών(!) ενεργούν παραπλανητικά για να μειώσουν το μέγεθος της καταστροφής και επομένως το ποσοστό της καταλογιστέας ευθύνης. Τι λέει το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών – ΕΛΚΕΘΕ (δυστυχώς δια του συνδικαλιστικού οργάνου των επιστημόνων που εργάζονται σ’αυτό και όχι δια της διοικήσεως): Είναι φανερό πως οι διαστάσεις του ατυχήματος ήταν αρκετά μεγαλύτερες από αυτές που παρουσιάστηκαν αρχικά και το πλήγμα για το θαλάσσιο περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής είναι πλέον ανυπολόγιστο.Το αφήγημα του «ένας μήνας αρκεί μέχρι την πλήρη αποκατάσταση» είναι στην καλύτερη περίπτωση υπεραπλουστευμένο και αφελές. Η καταβύθιση των πετρελαιοειδών και η εναπόθεσή τους στα ιζήματα θα ρυπάνουν το θαλάσσιο πυθμένα για πολλά χρόνια…

Και διευκρινίζει η περιβαλλοντική επιστήμη: από τη στιγμή που το πετρέλαιο θα βρεθεί στη θάλασσα, ένα μέρος (τα πτητικά συστατικά) εξατμίζεται, ένα μέρος υφίσταται οξείδωση και εν τέλει διάσπαση από μικροοργανισμούς και ένα άλλο (η υδρόφοβη πίσσα και το υδρόφιλο γαλάκτωμα)  καθιζάνουν στο βυθό όπου και παραμένει για μήνες ή και χρόνια, ανάλογα με την γεωγραφία και τις ωκεανογραφικές συνθήκες. Τέλος, τα κατακόρυφα θαλάσσια ρεύματα, επαναφέρουν κατά καιρούς τη ρύπανση στην επιφάνεια, μια ρύπανση την οποία η πονηρή φύση και οι ασκούντες εξουσία πολιτικοί είχαν επιμελώς προσπαθήσει να κρύψουν κάτω από το χαλί (ότι δεν είναι ορατό δεν υπάρχει) ή να υποβαθμίσουν τη σημασία της (περασμένα – ξεχασμένα).

Αφελείς και παραπλανητικές είναι επίσης οι “αυστηρές” διαβεβαιώσεις ότι οι ένοχοι θα αποκαλυφθούν και θα πληρώσουν, αφού αυτό είναι άλλου παππά ευαγγέλιο (της δικαιοσύνης). Η οποία δικαιοσύνη, με τον χαρακτηριστικό ζήλο που διακρίνει τα όργανά της όταν πρόκειται για περιπτώσεις ήσσονος σημασίας όπως είναι η προσβολή του φυσικού περιβάλλοντος, θα ακολουθήσει την πεπατημένη και μάλιστα αυτήν την οποία έχει υποδείξει η επισπεύδουσα ανακριτική αρχή (το Λιμενικό) που είναι ταυτόχρονα κριτής και υπόλογος. Στο τέλος αυτής της διαδικασίας, που μπορεί να κρατήσει χρόνια, η βαριεστημάρα είναι μεγαλύτερη από τη θέληση για την απόδοση δικαιοσύνης.

Και όμως: για την παράκαμψη της λεγόμενης δαιδαλώδους, αποσπασματικής και ακατάλληλης νομοθεσίας πάνω στην οποία αναπαύονται οι παλιομοδίτικες δικαστικές δομές (και εξουσίες) υπήρξαν δύο φωτεινές εξαιρέσεις. Η πρώτη είναι ο Ν. 1650/86 και η δεύτερη το Π.Δ 148/2009 σε εφαρμογή Κοινοτικής Οδηγίας. Η ουσία των δύο αυτών ρυθμίσεων που δεν εφαρμόσθηκαν ποτέ, είναι ότι στις περιπτώσεις κατάδηλης ζημιάς  στο περιβάλλον – όπως είναι η πετρελαϊκή ρύπανση – ενεργοποείται αυτομάτως η έννοια της αντικειμενικής ευθύνης η οποία διαφέρει από τις άλλες μορφές ευθύνης που καθιερώνει ο Αστικός Κώδικας και ιδίως από την αδικοπρακτική ευθύνη. Εν προκειμένω, δεν απαιτείται η ύπαρξη παράνομης και υπαίτιας πράξης ή παράλειψης. Η αστική ευθύνη διαμορφώνεται όχι μόνο ανεξαρτήτως υπαιτιότητας αλλά και ανεξαρτήτως παρανομίας ή νομιμότητας της δράσης του φορέα. Δεν ενδιαφέρει δηλαδή εάν η επιχείρηση λειτουργούσε νόμιμα ή αν είχε λάβει όλες τις απαραίτητες διοικητικές άδειες κτλ. Αρκεί να αποδειχθεί ότι επήλθε ζημιά και τότε αυτομάτως ο πλοιοκτήτης καθίσταται υπαίτιος με υποχρέωση πρώτον να επαναφέρει το περιβάλλον στην πρότερη κατάσταση και δεύτερον να αποζημιώσει αυτούς που ενδεχομένως έπληξε το ατύχημα. Σε περίπτωση αδυναμίας του υπαίτιου, το βάρος των ανωτέρω αναλαμβάνει το κράτος (και η δημόσια διοίκηση γενικότερα) με την υποχρέωση να ανακτήσει το κόστος όπως και όποτε μπορεί.

Για την υποστήριξη μάλιστα του νόμου, που ήταν με μια έννοια επαναστατικός αφού ανέτρεπε μια αναχρονιστική  τάξη, δημιουργήθηκε το 2010 στο ΥΠΕΚΑ (και πάλι κατ εφαρμογήν της Οδηγίας) μια ειδική υπηρεσία  το Συντονιστικό Γραφείο Αντιμετώπισης Περιβαλλοντικών Ζημιών (ΣΥΓΑΠΕΖ) που “ως αρμόδια αρχή σε κεντρικό επίπεδο, έχει την υποχρέωση αυτενέργειας προκειμένου να επιτυγχάνεται αποτελεσματικά ο βασικός στόχος της πρόληψης και αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ζημιιάς. Ως εκ του ρόλου του συντονίζει και κατευθύνει το έργο της Αποκεντρωμένης Διοίκησης η οποία έχει αρμοδιότητα για την εφαρμογή της περιβαλλοντικής ευθύνης, μέσω των Περιφερειακών Επιτροπών Αντιμετώπισης Περιβαλλοντικών Ζημιών (ΠΕΑΠΖ), ώστε να εφαρμόσει επιτυχώς τις διατάξεις του σχετικού Προεδρικού Διατάγματος, όταν η ζημία συμβαίνει στα διοικητικά τους όρια”.  Περιττό να πούμε βέβαια ότι ούτε το Π.Δ ούτε η υπηρεσία αυτή επιστρατεύθηκαν στην προκειμένη περίπτωση. Ο πόλεμος άλλωστε μεταξύ των συναρμόδιων υπουργείων, υπουργών, υφυπουργών και λοιπών εμπεκομένων για τον έλεγχο του τομέα της ναυτιλιακής δραστηριότητας, και η δημοσιότητα (έστω και αρνητική) που οι κατέχοντες την καρέκλα απολαμβάνουν, δεν θα επέτρεπε κάτι τέτοιο. Γι αυτό και η αγωνία των υπολοίπων (όπως ο υφυπουργός και “πράσινος” Τσιρώνης) να μπουν κάπως στο κάδρο. Έστω και πυροβολώντας στον αέρα, σκοπεύοντας δήθεν την οικονομία των ορυκτών καυσίμων και την κερδώα αγορά.

Το μήνυμα είναι: αφού ο βασικός στόχος – η οικολογία στην εξουσία-  επετεύχθη, μένει ένα μικρό εμπόδιο, ο καπιταλισμός.

O Ηλίας Ευθυμιόπουλος είναι τ. υφυπουργός ΠΕΧΩΔΕ και τ. διευθυντής της Greenpeace