Φόρος τιμής στον καθηγητή μου Νίκο Μουτσόπουλο (1927-2019)


Πριν από λίγες μέρες έφυγε από τη ζωή ο καθηγητής μου Νίκος Μουτσόπουλος.

Δάσκαλος μιας ολόκληρης γενιάς αρχιτεκτόνων, ανοιχτή και πολύτροπη διάνοια,  μας εμφύσησε με εντελώς δικό του τρόπο, μιαν ολιστική αντίληψη για την αρχιτεκτονική, για το παραδοσιακό σε συνομιλία με το μοντέρνο, την δέσμευση σε αρχές και αξίες όχι μόνο αρχιτεκτονικές και αισθητικές, αλλά και φιλοσοφικές και ιστορικές. Στο μάθημα της Μορφολογίας και Ρυθμολογίας μας έδειχνε πώς η μορφή γεννιόταν από τα υλικά, -την πέτρα , το ξύλο, το κονίαμα- και συνάμα από τη λειτουργικότητα αλλά και το συμβολισμό του κτίσματος. Ύλη και πνεύμα, άρρηκτα δεμένα. Το χειροποίητο και το υπερβατικό.

Σε σύνδεση με το ακαδημαϊκό του έργο, η μεγάλη συμβολή του, για την οποία η Ελλάδα και ειδικότερα η Μακεδονία του οφείλουν πολλά, είναι η ανάδειξη και διάσωση της λαϊκής αρχιτεκτονικής: ο Νίκος Μουτσόπουλος, με τη βοήθεια των φοιτητών και φοιτητριών, ανακάλυψε και κυριολεκτικά έσωσε από την εγκατάλειψη ακόμα και την κατάρρευση τα θαυμαστά αρχοντικά στην Καστοριά, στη Σιάτιστα, στη Βέρροια, στα Αμπελάκια, στην Κομοτινή, στο Πήλιο, που έχτισαν για τους μεγαλονοικοκύρηδες του τόπου τα περιπλανώμενα «εσνάφια» των «κουδαρέων», των εξαιρετικών μαστόρων που δούλευαν σε όλη την περιοχή, από Αδριανούπολη έως Οχρίδα. Μέχρι τότε η λαϊκή αρχιτεκτονική ήταν παραγνωρισμένη- σε σύγκριση με την αίγλη που είχαν τα κλασικά και τα βυζαντινά. Βέβαια και άλλοι μεγάλοι δάσκαλοι της αρχιτεκτονικής είχαν σκύψει πάνω στη λαϊκή αρχιτεκτονική, ωστόσο ο Μουτσόπουλος έδωσε την αποφασιστική ώθηση για την αποκατάστασή της. Και έτσι σήμερα μπορούμε να θαυμάζουμε και να μελετάμε τα εξαιρετικά αυτά κτίσματα, μέσα στο φυσικό τους χώρο, στις πόλεις και τις γειτονιές που έτσι διατήρησαν λίγο-πολύ το παραδοσιακό τους πρόσωπο.  Και βέβαια του χρωστάμε και την αναστύλωση του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα.

Μαζί με τα μεγάλα διδάγματα, εμείς οι φοιτητές και οι φοιτήτριες στην Πολυτεχνική Σχολή Αριστοτελείου ζούσαμε και μιαν ανεπανάληπτη καθημερινότητα. Τί να πρωτοθυμηθώ:  Ήταν ο καθηγητής που αγαπούσαμε να μισούμε. Γιατί ήταν αυστηρός, απαιτητικός, απρόβλεπτος. Αλλά και ο καθηγητής που κοντά του το διασκεδάζαμε αφάνταστα, δεν βαρεθήκαμε ούτε στιγμή. Ατέλειωτες και αξέχαστες οι ατάκες του, το καυστικό του χιούμορ, που δεν εξαιρούσε ούτε τον ίδιο: «να έρχονται στις μπροστινές θέσεις τα ωραία κορίτσια με τα ωραία βυζαντινά κοσμήματα». Κάποτε μας έβαλε να σχεδιάσουμε ένα ταφικό μνημείο και περιδιαβάζοντας μέσα στην τάξη έλεγε: «τώρα εγώ ξέρω ποιανού τον τάφο σχεδιάζετε!» Και δεν θα ξεχάσω που μας έβαλε να σχεδιάσουμε ένα ταπεινό μανταλάκι (από μνήμης βέβαια) γιατί «δεν μπορεί κάποιος να είναι αρχιτέκτονας και να μην ξέρει να σχεδιάσει ένα μανταλάκι!»

Προσωπικά νιώθω ότι του χρωστάω όσο σε κανέναν άλλο καθηγητή της αρχιτεκτονικής. Όχι μόνο για αυτές καθεαυτές τις αρχές και τις αξίες της αρχιτεκτονικής που ανέφερα πιο πάνω, αλλά και για κ’ατι άλλο, για ένα μάθημα ζωής: Με έβγαλε από το καβούκι μου, ένα παιδί της πόλης, και με έβαλε να τρέχω σε χωριά και κωμοπόλεις για να ανακαλύπτω και να αποτυπώνω τους κρυμμένους θησαυρούς, τα παραδοσιακά σπίτια της Μακεδονίας και της Θράκης. Και να έρχομαι πρώτη φορά σ’ επαφή με τους άγνωστους κατοίκους τού τόπου μου, τους Μικρασιάτες και Πόντιους πρόσφυγες, τους Πομάκους, τους Σλαβομακεδόνες…

 

διαβάστε και αυτά: 

https://architecture.web.auth.gr/%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%83-%CE%BC%CE%BF%CF%85%CF%84%CF%83%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%83-1927-2019-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B3%CE%B5%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%83%CE%B9/

http://www.avgi.gr/article/10812/9684778/ephyge-o-daskalos-mas

http://www.biblionet.gr/author/9983/%CE%9D%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CE%BB%CE%B1%CE%BF%CF%82_%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%84%CF%83%CF%8C%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%82

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: