2. Ο ΟΜΠΑΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ: ΟΦΕΛΗ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΠΟΡΕΙΑΣ


globalisation

(…) Είναι βέβαια αλήθεια, ότι τα τελευταία χρόνια οι δημοκρατίες αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις. Με επιπτώσεις εδώ στην Ελλάδα, με επιπτώσεις στις ΗΠΑ, με επιπτώσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η πρώτη πρόκληση αφορά το παράδοξο της σύγχρονης παγκόσμιας οικονομίας. Οι ίδιες δυνάμεις της παγκοσμιοποίησης, της τεχνολογίας και της ενοποίησης, που πρόσφεραν τόσα πολλά στην πρόοδο και δημιούργησαν τόσον πλούτο, παρουσίασαν και βαθιά ρήγματα. Σε ολόκληρο τον κόσμο η ενοποίηση, η στενότερη συνεργασία, η αύξηση του εμπορίου και των ανταλλαγών, καθώς και το Διαδίκτυο, όλα αυτά βελτίωσαν τη ζωή δισεκατομμυρίων ανθρώπων, έσωσαν οικογένειες από την έσχατη φτώχεια, θεράπευσαν ασθένειες, βοήθησαν τους ανθρώπους να ζουν περισσότερο, τους έδωσαν μεγαλύτερη πρόσβαση στην εκπαίδευση και ευκαιρίες πρωτοφανείς στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Συχνά λέω στους νέους των ΗΠΑ, αν μπορούσατε να διαλέξετε σε ποιά συγκεκριμένη ιστορική στιγμή θα γεννηθείτε χωρίς να ξέρετε από πριν ποιός θα είσαστε, χωρίς να ξέρετε αν θα γεννηθείτε σε πλούσια ή σε φτωχή οικογένεια, ούτε σε ποια χώρα, ούτε αν θα είσαστε άντρας ή γυναίκα, αν έπρεπε να διαλέξετε στα τυφλά, θα θέλατε να διαλέξετε το σήμερα. Γιατί ποτέ πιο πριν η ανθρωπότητα, ως σύνολο, δεν ήταν πλουσιότερη, πιο μορφωμένη, πιο υγιής, λιγότερο βίαια από ό,τι σήμερα. Δύσκολο να το φανταστεί κανείς, αν παρακολουθεί τα καθημερινά δελτία ειδήσεων, αλλά είναι αλήθεια. Και πολλά από αυτά τα οφέλη έχουν να κάνουν με την ενοποιημένη, παγκοσμιοποιημένη οικονομία.

Ωστόσο για δεκαετίες οι υπόγειες τάσεις έδειχναν ότι σε πολλές χώρες και σε πολλές κοινότητες άρχισαν να παρουσιάζονται κρούσματα μιας τεράστιας αποδιοργάνωσης. Η τεχνολογία και ο αυτοματισμός σημαίνουν ότι το ίδιο προϊόν παράγεται από λιγότερους εργαζομένους. Σημαίνει ότι θέσεις εργασίας και βιομηχανική παραγωγή μπορούν να περάσουν τα σύνορα προς άλλες χώρες με χαμηλότερα μεροκάματα και μικρότερη προστασία των δικαιωμάτων. Σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι και οι επαγγελματικές ενώσεις τους έχουν λιγότερη διαπραγματευτική δύναμη για καλύτερους μισθούς και καλύτερες παροχές και δυσκολία να είναι ανταγωνιστικοί μέσα σε συνθήκες παγκοσμιοποιημένης αγοράς εργασίας. Οικογένειες σκληρά εργαζομένων ανησυχούν μήπως τα παιδιά τους δεν ζήσουν καλύτερα από τους ίδιους, εξαιτίας του παγκόσμιου ανταγωνισμού.

Είδαμε δει επίσης ότι αυτή η παγκόσμια ενοποίηση μεγαλώνει με αυξανόμενο ρυθμό τις ανισότητες, τόσο μεταξύ των εθνών, όσο και στο εσωτερικό τους. Και όταν βλέπουμε διάφορους ανθρώπους της παγκόσμιας ελίτ και πάμπλουτες επιχειρήσεις να λειτουργούν απροκάλυπτα με τους δικούς τους κανόνες, φοροδιαφεύγοντας, εκμεταλλευόμενοι τρύπες του νόμου, όταν οι πλούσιοι και ισχυροί φαίνονται να παίζουν στα δάχτυλα το σύστημα και να συσσωρεύουν τεράστιο πλούτο, την ίδια στιγμή που οικογένειες της μεσαίας και της εργατικής τάξης παλεύουν για να ενώσουν τις δυό άκρες, όλα αυτά τροφοδοτούν ένα βαθύ συναίσθημα αδικίας και την πεποίθηση ότι οι οικονομίες μας γίνονται όλο και πιο μεροληπτικές.

Αυτή λοιπόν η ανισότητα αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την οικονομία και τη δημοκρατία. Η ανισότητα κάποτε ήταν ανεκτή γιατί οι άνθρωποι δεν γνώριζαν πόσο άνισα είναι τα πράγματα, σήμερα όμως δεν είναι πια ανεκτή, γιατί όλοι έχουν ένα κινητό τηλέφωνο και μπορούν να διαπιστώσουν αυτή την ανισότητα. Και στο μικρότερο Αφρικανικό χωριό οι άνθρωποι είναι ενήμεροι για το πώς ζουν οι κάτοικοι του Λονδίνου ή της Ν.Υόρκης. Και το πιο φτωχό παιδί έχει αντίληψη για όλα όσα έχουν οι άλλοι που αυτό δεν έχει. Επομένως δεν είναι μόνο η ανισότητα που μεγαλώνει αλλά και η επίγνωση αυτής της ανισότητας. Και αυτό αποτελεί επικίνδυνο μείγμα που απειλεί τις δημοκρατίες μας.

Γι αυτό και η αντιμετώπιση της ανισότητας αποτέλεσε κομβικό σημείο της οικονομικής μου πολιτικής. Στην Αμερική και στις περισσότερες χώρες με προηγμένες οικονομίες της αγοράς, θέλουμε οι άνθρωποι να επιβραβεύονται για τα επιτεύγματά τους, όταν πχ. επινοούν ένα νέο προϊόν, ή μια νέα υπηρεσία που γίνεται δημοφιλής και βοηθά πολλούς ανθρώπους. Όταν όμως ο διευθύνων σύμβουλος μιας εταιρίας κερδίζει σε μια μέρα περισσότερα απ’ όσα ένας μέσος εργάτης σ’ έναν ολόκληρο χρόνο, όταν είναι όλο και πιο δύσκολο ένας εργάτης ν’ ανέβει την μισθολογική κλίμακα, όταν βλέπουμε να κλείνει μια βιομηχανία που έτρεφε μιαν ολόκληρη πόλη, όλα αυτά πυροδοτούν την αίσθηση ότι η παγκοσμιοποίηση ωφελεί μόνον όσους είναι στην κορυφή. Και η αντίδραση μπορεί να τραβήξει προς τα κάτω την ανάπτυξη ολόκληρης της χώρας και να προκαλέσει ύφεση. Μπορεί επίσης να οδηγήσει σε πολιτικές που δημιουργούν ένα νοσηρό ανταγωνισμό με άλλες χώρες. Αντί για μια κατάσταση αμοιβαίου κέρδους (win-win), έχουμε το αντίθετο: οι άνθρωποι να πιστεύουν στο “ο θάνατός σου, η ζωή μου” και να υψώνονται τοίχοι και εμπόδια.

Στις προηγμένες οικονομίες κάθε τόσο εμφανίζονται κινήματα, τόσο της δεξιάς , όσο και της αριστεράς, που θέλουν να σταματήσουν την ενοποίηση, να φρενάρουν την τεχνολογία και να ξαναφέρουν δουλειές και βιομηχανικούς κλάδους που έχουν εξαφανιστεί εδώ και δεκαετίες. Αυτή η επιθυμία της οπισθοχώρησης από την παγκοσμιοποίηση είναι κατανοητή. Όταν οι άνθρωποι νιώθουν να χάνουν τον έλεγχο του μέλλοντός τους, θέλουν να πάνε προς τα πίσω. Το είδαμε εδώ στην Ελλάδα. Το είδαμε στην Ευρώπη. Το είδαμε στις ΗΠΑ. Το είδαμε στην ψήφο των Βρετανών που θέλουν να εγκαταλείψουν την Ευρώπη.

Αλλά λόγω της φύσης της τεχνολογίας, σας βεβαιώνω ότι δεν είναι δυνατόν να αποκοπούμε ο ένας από τον άλλον. Σήμερα ζούμε μέσα σε μια παγκόσμια αλυσίδα παροχής αγαθών. Η ανάπτυξή μας δημιουργείται μέσω της καινοτομίας και μέσω ιδεών που διασχίζουν τα σύνορα συνεχώς. Οι αυριανές δουλειές θα είναι διαφορετικές από τις σημερινές. Δεν μπορούμε λοιπόν να βρούμε τις απαντήσεις στο παρελθόν, πρέπει να τις αναζητήσουμε μπροστά.

Δεν μπορούμε να κόψουμε τους δεσμούς που μας εξασφάλισαν τόση πρόοδο και τόσον πλούτο. Γιατί όταν ο ανταγωνισμός για πόρους θεωρείται μηδενικού αθροίσματος, μπαίνουμε στο δρόμο της σύγκρουσης στο εσωτερικό κάθε χώρας και μεταξύ των χωρών. Έχω λοιπόν τη σταθερή πεποίθηση ότι η πιο βάσιμη ελπίδα για την πρόοδο της ανθρωπότητας παραμένει η ελεύθερη αγορά, συνδυασμένη με την δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Έχω ωστόσο υποστηρίξει ότι ο δρόμος που έχει πάρει η παγκοσμιοποίηση σήμερα χρειάζεται διόρθωση πορείας. Στα επόμενα χρόνια και στις επόμενες δεκαετίες οι χώρες μας πρέπει να εξασφαλίσουν τα οφέλη της ενοποιημένης παγκόσμιας οικονομίας να γίνονται κτήμα περισσότερων ανθρώπων και οι αρνητικές επιπτώσεις να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά.

Στ’ αλήθεια την πορεία που πρέπει να χαράξουμε την ξέρουμε. Ξέρουμε πώς πρέπει να οργανώσουμε οικονομίες χωρίς τόσο μεγάλους αποκλεισμούς. Απλώς συχνά δεν υπάρχει η πολιτική βούληση για κάτι τέτοιο. Ξέρουμε ότι χρειάζονται τολμηρές πολιτικές που δίνουν ώθηση στην ανάπτυξη και υποστηρίζουν θέσεις εργασίας. Ξέρουμε ότι πρέπει να δώσουμε στους εργαζόμενους μεγαλύτερη διαπραγματευτική δυνατότητα και καλύτερες αποδοχές. Ξέρουμε πώς, αν οι εργαζόμενοι αμείβονται καλύτερα, και οι επιχειρήσεις πάνε καλύτερα, γιατί οι πελάτες τους έχουν χρήματα να ξοδέψουν.

Ξέρουμε ότι πρέπει να επενδύσουμε περισσότερο στους ανθρώπους, στην εκπαίδευση των νέων μας, να τους δώσουμε ευκαιρίες να αποκτήσουν δεξιότητες και κατάρτιση, ώστε να είναι ανταγωνιστικοί μέσα στην παγκόσμια οικονομία. Πρέπει να εξασφαλίσουμε τις συνθήκες, ώστε οι νέοι που έχουν ζήλο για μάθηση και δουλειά να λάβουν την εκπαίδευση που χρειάζονται και την απαραίτητη επαγγελματική κατάρτιση, χωρίς να επιβαρύνονται με δυσανάλογα δάνεια.

Ξέρουμε ότι πρέπει να ενθαρρύνουμε την επιχειρηματικότητα, να κάνουμε ευκολότερο το ξεκίνημα και τη λειτουργία μιας επιχείρησης. Ξέρουμε ότι πρέπει να ενισχύσουμε την κοινωνική συνοχή, ώστε το δίκτυο κοινωνικής ασφάλισης, που περιλαμβάνει ποιοτική περίθαλψη και σύνταξη, να καλύπτει και εκείνους τους ανθρώπους που δεν έχουν εργαστεί συνεχώς στην ίδια δουλειά επί 30, 40, 50 χρόνια.

Πρέπει να εκσυγχρονίσουμε τις υποδομές μας, πράγμα που θα επαναφέρει ανθρώπους στην αγορά εργασίας. Πρέπει να δώσουμε ώθηση στις επιστήμες, στην έρευνα και στην ανάπτυξη που αποτελούν τον σπινθήρα για την δημιουργία νέων βιομηχανιών. Στις εμπορικές μας συναλλαγές πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι το εμπόριο θα λειτουργεί προς όφελός μας και όχι εναντίον μας. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να επιμείνουμε να ισχύσουν υψηλά στάνταρ σε όλες τις χώρες, όσον αφορά την υποστήριξη θέσεων εργασίας, την ισχυρή προστασία των εργαζομένων, την ισχυρή προστασία του περιβάλλοντος, έτσι ώστε, υπό συνθήκες πάντα ελεύθερων εμπορικών ανταλλαγών οι άνθρωποι όλων των χωρών να βλέπουν τα πλεονεκτήματά τους στην καθημερινή τους ζωή. Και όχι τα οφέλη να πηγαίνουν μόνο στις μεγάλες πολυεθνικές. (…)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: