Γιόσκα Φίσερ: ΚΑΛΩΣ ΗΡΘΑΤΕ ΣΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ


Το αβέβαιο και ίσως ζοφερό μέλλον του πλανήτη -και ειδικότερα της Ευρώπης- και ένα κάλεσμα προς όλους τους σκεπτόμενους ανθρώπους, είτε βρίσκονται σε θέσεις εξουσίας, είτε είναι διαμορφωτές της κοινής γνώμης, είτε πολίτες.  

από το PROJECT SYNDICATE  1/2/16  (το άρθρο έχει δημοσιευτεί και στα ΝΕΑ του Σαββάτου 30/1, αλλά με αρκετές παραλείψεις. Ακολουθεί η πλήρης μετάφραση από Μ.Γ.)

ΚΑΛΩΣ ΗΡΘΑΤΕ ΣΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ  του Γιόσκα Φίσερ

ΒΕΡΟΛΙΝΟ.

imagesΤο 2016 ξεκίνησε κάθε άλλο παρά ήρεμα. Η πτώση των τιμών των μετοχών στην Κίνα αποσταθεροποίησε τις αγορές σε όλο τον κόσμο. Οι αναδυόμενες οικονομίες φαίνεται να έχει παγώσει. Η τιμή του πετρελαίου έχει κάνει βουτιά, παρασέρνοντας τους παραγωγούς πετρελαίου σε κρίση. Η Βόρεια Κορέα κάνει επίδειξη της πυρηνικής της δύναμης. Και στην Ευρώπη, η συνεχιζόμενη προσφυγική κρίση υποδαυλίζει ένα τοξικό κύμα εθνικισμού, που απειλεί να διαλύσει την Ευρωπαϊκή Ένωση. Προσθέστε σε όλα αυτά και τις νεο-ιμπεριαλιστικές φιλοδοξίες της Ρωσίας και την απειλή της ισλαμικής τρομοκρατίας, τότε το μόνο που λείπει από την εικόνα ενός έτους Αποκάλυψης είναι και μια επδρομή από κομήτες στον ουρανό.

Όπου και να κοιτάξει κανείς, το χάος φαίνεται να κερδίζει έδαφος. Η διεθνής τάξη που σφυρηλατήθηκε μέσα στις φλόγες του εικοστού αιώνα, μοιάζει να χάνεται και δεν έχουμε την παραμικρή ιδέα τί θα την αντικαταστήσει.

Τις προκλήσεις, που έχουμε ν’ αντιμετωπίσουμε, δεν είναι δύσκολο να τις πούμε με τα ονόματά τους: παγκοσμιοποίηση, ψηφιοποίηση, κλιματική αλλαγή, και ούτω καθεξής. Αυτό που δεν είναι σαφές είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα δοθεί η απάντηση – αν δοθεί. Μέσα σε ποιές πολιτικές δομές, με πρωτοβουλία τίνος, και με βαση ποιούς κανόνες τα ζητήματα αυτά θα είναι αντικείμενο διαπραγματεύσειων – ή, αν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν, θα πυροδοτήσουν συγκρούσεις;

Η πολιτική και η οικονομική τάξη- ιδιαίτερα σε παγκόσμια κλίμακα – δεν προκύπτουν απλά μέσω ειρηνικής συναίνεσης ή μέσω της αδιαφιλονίκητης επικράτησης του ισχυροτέρου. Ανέκαθεν υπήρξαν αποτέλεσμα μιας μάχης για κυριαρχία ανάμεσα σε αντίπαλες δυνάμεις– μάχης συχνά άγριας, αιματηρής και μακρόχρονης. Μόνο μέσα από συγκρούσεις εδραιώνονται οι νέοι στυλοβάτες, οι νέοι θεσμοί και οι νέοι πρωταγωνιστές μιας νέας τάξης πραγμάτων.

Η φιλελεύθερη δυτική τάξη που υπήρχε μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου βασίστηκε στην παγκόσμια ηγεμονία των Ηνωμένων Πολιτειών. Ως η μόνη πραγματικά παγκόσμια δύναμη, οι ΗΠΑ ήταν κυρίαρχες όχι μόνο στη σφαίρα της σκληρής στρατιωτικής ισχύος (καθώς και στην οικονομική και χρηματοπιστωτική σφαίρα), αλλά και σχεδόν σε όλες τις εκφάνσεις της ήπιας ισχύος (για παράδειγμα στην κουλτούρα, στη γλώσσα, στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στην τεχνολογία, στη μόδα).

Σήμερα, η Pax Americana, που εξασφάλιζε σε μεγάλο βαθμό την παγκόσμια σταθερότητα, έχει αρχίσει να ξεφτίζει- κυρίως στη Μέση Ανατολή και στην Κορεατική Χερσόνησο. Οι ΗΠΑ μπορεί να είναι ακόμα η ισχυρότερη δύναμη στον κόσμο, αλλά ούτε μπορούν πλέον ούτε θέλουν να παίζουν το ρόλο του παγκόσμιου χωροφύλακα ή να κάνουν τις θυσίες που απαιτούνται για την εγγύηση της παγκόσμιας τάξης. Πράγματι, σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο, με όλο και μεγαλύτερη ενοποίηση στα πεδία της επικοινωνίας, της τεχνολογίας και – όπως είδαμε πρόσφατα- της μετακίνησης πληθυσμών, τα κέντρα εξουσίας εξασθενούν και διασπείρονται. Ο παγκοσμιοποιημένος κόσμος από την ίδια του τη φύση ξεφεύγει από την επικράτηση μιας παγκόσμιας τάξης όπως αυτή είχε επιβληθεί κατά τον εικοστό αιώνα.

Και όμως, παρ’ ότι είναι αναπόφευκτο να προκύψει μια νέα παγκόσμια τάξη, τα θεμέλια της είναι ακόμη δυσδιάκριτα. Παγκόσμια τάξη υπο κινεζική ηγεσία είναι κάτι μάλλον απίθανο. Η Κίνα θα παραμείνει απορροφημένη στον εαυτό της, επικεντρωμένη στην εσωτερική της σταθερότητα και ανάπτυξη, και οι φιλοδοξίες της μάλλον θα περιοριστούν στον έλεγχο της άμεσης γειτονιάς της και στον περιβάλλοντα θαλάσσιο χώρο. Επιπλέον, η Κίνα, από όλες σχεδόν τις απόψεις, δεν διαθέτει εκείνη την ήπια ισχύ που θα ήταν απαραίτητη, αν προσπαθούσε να γίνει δύναμη εγγυήτρια μιας παγκόσμιας τάξης.

Και ούτε είναι πιθανό, σε αυτούς τους ταραγμένους μεταβατικούς καιρούς, να δούμε την ανάδυση μιας δεύτερης Pax Americana. Παρά την τεχνολογική κυριαρχία της Αμερικής, θα υπάρξουν μεγάλες αντιστάσεις από περιφερειακές δυνάμεις και πιθανές αντι-συσπειρώσεις. Στην πραγματικότητα, η κύρια πρόκληση για τα επόμενα χρόνια θα είναι πιθανότατα η διαχείρηση της φθίνουσας επιρροής της Αμερικής. Δεν υπάρχει πλαίσιο για την συνταξιοδότηση ενός ηγεμόνα. Μια ηγεμονική δύναμη μπορεί να πέσει από το θρόνο της μετά από μάχη για την εξουσία, ωστόσο η εθελούσια αποχώρηση δεν αποτελεί εναλλακτική λύση, γιατί το κενό εξουσίας που θα προέκυπτε, θα έθετε σε κίνδυνο τη σταθερότητα ολόκληρου του συστήματος. Πραγματικά, η εποπτεία του τέλους της Pax Americana είναι πιθανό να σφραγίσει όλη τη θητεία τού επόμενου προέδρου της Αμερικής- όποιος και αν είναι.

Αυτή η προοπτική εγείρει για την Ευρώπη ένα εξίσου δύσκολο ζήτημα. Η παρακμή της Pax Americana, που επί 70 χρόνια λειτούργησε ως εγγυήτρια δύναμη της εσωτερικής φιλελεύθερης τάξης στην Ευρώπη, θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε κρίση, αν όχι σε σύγκρουση; Η άνοδος του νεο-εθνικισμού σε ολόκληρη την ήπειρο μοιάζει να υποδεικνύει ένα τέτοιο σενάριο με επιπτώσεις τρομακτικές.

Η ζοφερή προοπτική μιας αυτοκτονίας της Ευρώπης δεν είναι πλέον αδιανόητη. Τι θα συμβεί αν η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ πέσει λόγω της πολιτικής της στο προσφυγικό, αν το Ηνωμένο Βασίλειο φύγει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ή αν η λαϊκίστρια Marine Le Pen κατακτήσει την γαλλική προεδρία; Μια βουτιά στην άβυσσο είναι η πιο επικίνδυνη έκβαση που μπορεί να φανταστεί κανείς, αν όχι η πιθανότερη.

Φυσικά, η αυτοκτονία μπορεί να αποτραπεί. Όλοι εκείνοι όμως, που όλο χαρά υπονομεύουν τη θέση της Μέρκελ, την ευρωπαϊκή ταυτότητα του Ηνωμένου Βασιλείου, και τις αξίες του Διαφωτισμού της Γαλλίας, πριονίζουν το κλαδί πάνω στο οποίο στεκόμαστε όλοι.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: