H Παλμύρα και η λογική της απώλειας


Παλμύρα10

Παλμύρα-το θέατρο

IMG_1296

Το Κρακ των Ιπποτών

του Δρ David Roberts, King’s College του Λονδίνου BBC NEWS  23-5-15  (μετάφραση Μ.Γ.)

Ο κατάλογος των παγκοσμίου φήμης ιστορικών μνημείων που έχουν καταστραφεί εν μέρει ή εξ ολοκλήρου από τις πρόσφατες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή μακραίνει με ζοφερή κανονικότητα.

Στη Συρία και μόνο, το Μεγάλο Τζαμί και η Ακρόπολη στο Χαλέπι, το κάστρο των ονείρων κάθε παιδιού, το Κρακ των Ιπποτών (Crac des Chevaliers) και η αρχαία πόλη της Μπόσρα έπαθαν σοβαρές ζημιές ή καταστράφηκαν.

Ο αναμφισβήτητα πιο εντυπωσιακός και πιο γοητευτικός αρχαιολογικός τόπος της Συρίας, τα εκτεταμένα ερείπια της Παλμύρας (το Tadmur, όπως το λένε οι Σύροι) βρίσκονται τώρα υπό τον έλεγχο του “Ισλαμικού Κράτους” και πολλοί φοβούνται για τα χειρότερα.

Είχα επισκεφθεί την Παλμύρα και τα άλλα μνημεία το 2007, όταν σπούδαζα αραβικά στο Πανεπιστήμιο της Δαμασκού, και δεν είμαι ο μόνος που αισθάνομαι ότι κάτι τρομερό συμβαίνει στ’ αλήθεια.

Είναι βαθειά προσβολή και αδικία να καταστρέφονται από σημερινές βάρβαρες δυνάμεις μνημεία που επέζησαν για εκατοντάδες ή και χιλιάδες χρόνια, σύμβολα των περασμένων εποχών της ανθρωπότητας.

Ισχυρά σύμβολα

Παρ’ όλα αυτά, αν και η απώλεια αυτών των μνημείων με γεμίζει οδύνη, κατανοώ και όσους μπορεί να νιώθουν κάποια δυσφορία μπροστά στο ξέσπασμα της θλίψης και της αγωνίας για τη βεβήλωση τους.

Υπό αυτό το πρίσμα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Παλμύρα δεν είναι τελικά παρά ένας σωρός από πέτρες- έστω και αν πρόκειται για πέτρες σκαλισμένες με έξοχη τέχνη, συναρμοσμένες σε ένα επιβλητικό σύνολο και εμποτισμένες με τεράστιο ιστορικό φορτίο. Σε σύγκριση με την κλιμακούμενη απώλεια ανθρώπινων ζωών και την τεράστεια ανθρωπιστική καταστροφή που πλήττει το λαό της Συρίας, το να θρηνούμε την απώλεια μιας ιστορικής τουριστικής τοποθεσίας θα μπορούσε να φαίνεται γελοίο.

Ωστόσο υπάρχουν επιχειρήματα, που πείθουν ότι τόποι όπως η Παλμύρα είναι κάτι πολύ παραπάνω από αυτό.

Συχνά τονίζεται, ότι οι σημαντικοί χώροι πολιτισμού μπορούν να χρησιμεύσουν ως κομβικά σημεία για την (επαν)ενοποίηση ενός λαού.
Οι τόποι αυτοί μπορούν να επιδράσουν ως ισχυρά σύμβολα ενός κοινού παρελθόντος, που υπερβαίνει τους εθνικούς, φυλετικούς, γλωσσικούς ή πολιτιστικούς διαχωρισμούς. Ως ένας ελάχιστος κοινός παρονομαστής που μπορεί να σηματοδοτήσει μια διαδικασία συμφιλίωσης μετά το τέλος του πολέμου.

Ανάρμοστο;

Είναι περίφημο το παράδειγμα της παλιάς γέφυρας του Μόσταρ, στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, που καταστράφηκε κατά τον εμφύλιο πόλεμο της δεκαετίας του ’90, αλλά η ανακατασκευή της λειτούργησε συμβολικά για την οικοδόμηση γεφυρών μεταξύ Σέρβων, Βοσνίων (Μουσουλμάνων) και Κροατών μετά το τέλος του πολέμου.

Αλλά και στη Συρία υπήρξαν ήδη κάποιες δοκιμαστικές προσεγγίσεις για έναν παρόμοιο στόχο, με συναντήσεις μεταξύ αξιωματούχων του καθεστώτος και της αντιπολίτευσης, που είχαν ως αποστολή τη φύλαξη των αρχαιοτήτων.

Κατά ανάλογο τρόπο, η απόλυτη βαρβαρότητα του ISIS εναντίον ανθρώπων και κοινών πολιτιστικών μνημείων θα μπορούσε παίξει ενοποιητικό ρόλο μεταξύ των ομάδων και φατριών της κατακερματισμένης αντιπολίτευσης.

Επιπλέον, αυτοί οι αρχαιολογικοί τόποι αποτελούν την κληρονομιά όχι μόνο της τωρινής γενιάς των Σύρων που δοκιμάζεται τόσο σκληρά, αλλά και όλων των μελλοντικών γενιών από δώ και πέρα.
Ως εκ τούτου, είναι σωστό και δίκαιο να εστιάζουμε στην προστασία των τόπων μεγάλης ιστορικής αξίας, δεδομένου ότι ο απώτερος στόχος είναι να διαφυλαχτεί και να προστατευτεί η βαθύτερη ουσία ενός λαού για τους επόμενους αιώνες.

Κάποιοι μπορεί να θεωρήσουν ότι είναι ανάρμοστο, από τη μια η κοινή γνώμη να συνηθίζει όλο και περισσότερο στις χιλιάδες ανθρώπινες απώλειες στη Συρία, και από την άλλη το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στις επιθέσεις κατά των μνημείων. Χωρίς αμφιβολία θα προτιμούσαν, αντί να δίνεται τόσο εκτεταμένη δημοσιότητα στις εικόνες της περίλαμπρης Παλμύρας, οι ειδήσεις να αφιερώνονται στην απαρίθμηση των συμφορών που πλήττουν τους απλούς άνθρωπους κάθε μέρα.

Ως προς το τελευταίο αυτό θέμα, πρέπει κανείς να υποστηρίζει και να προσδοκά μια καλύτερη, ευρύτερη και ουσιαστικώτερη δημοσιογραφική κάλυψη, καθώς και περισσότερα κονδύλια για τους διεθνείς ανταποκριτές.

Μια μηντιακή πλημμυρίδα

Όσο δίκαιο και να είναι αυτό το μοιρολόϊ, δεν φέρνει όμως αποτέλεσμα. Η σκληρή πραγματικότητα είναι ότι, αν ο κόσμος ζητούσε τέτοιες ιστορίες, τότε θα υπήρχε ανταπόκριση από περισσότερα ειδησεογραφικά πρακτορεία.

Πρέπει επίσης να θυμόμαστε ότι το ένα δεν αποκλείει το άλλο.

Η αρθρογραφία και τα επιχειρήματα που ξεκαθαρίζουν πόσο μεγάλη σημασία έχει η διάσωση της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελούν μέρος της ευρύτερης συζήτησης και της πίεσης, για να φτάσουμε όσο το δυνατόν πιο κοντά σ’ ένα ουσιαστικό σχέδιο παρέμβασης, που θα σταματήσει τις χειρότερες φρικαλεότητες στη Συρία.

Η κατάληψη της Παλμύρας ξεσήκωσε πρωτοφανή θύελλα στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και ξανάφερε τη σύγκρουση στη Συρία στο κέντρο της συλλογικής συνείδησης. Αν αυτό μπορεί να αξιοποιηθεί και να ενεργοποιήσει ένα σχέδιο προς τη λύση, κανείς δεν θα έχει αντίρρηση.

Πέρα ωστόσο από τα πνευματικά και ηθικά πλεονεκτήματα που έχει η προβολή τέτοιων βανδαλισμών, παραμένω απαρηγόρητος και με βαθειά θλίψη για την απώλεια αυτών των μνημείων -και σίγουρα δεν είμαι ο μόνος.

Όταν ενδιαφερόμαστε για την τύχη της Παλμύρας και των άλλων ιστορικών τόπων, δεν σημαίνει ότι υποβαθμίζουμε ή αδιαφορούμε για το απρόσωπο αλλά τρομακτικό πλήθος των θυμάτων που έχει προκαλέσει η σύγκρουση.

Η απώλεια της πολιτιστικής κληρονομιάς της Συρίας σημαίνει απώλεια πολύ περισσότερων πραγμάτων από μερικά τουριστικά αξιοθέατα. Σημαίνει ότι χάνεται η σύνδεση ανάμεσα σε πολλές διαδοχικές γενιές.

Όπως συμβαίνει με όλα τα πράγματα, η πολιτική δεν είναι παρά η τέχνη του εφικτού. Έτσι, η προβολή αυτών των υπέροχων και τόσο σημαντικών μνημείων και η αγωνία για την τύχη τους είναι συνδεδεμένη με την ελπίδα να ασκηθεί όλο και μεγαλύτερη πίεση πάνω στις ένοπλες δυνάμεις της περιοχής. Και αυτό είναι δίκαιο και ζωτικής σημασίας.

_83121508_palmyra_sites_624_v2

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: