Παπαγιαννάκης 2: Ενοχλητικός εν ζωή, χρήσιμος νεκρός…

27/05/2015

της Ντόρας Τσιγκαρδάνη στη ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 26/05/2015

03Δεν είναι εύκολο να γράψει κανείς για τον Μιχάλη Παπαγιαννάκη, χωρίς να αδικήσει το μέγεθος του ανθρώπου. Ακόμα δυσκολότερο όταν, χάριν μνημοσύνου, γράφονται πολλά από πολλούς, υπακούοντας στη σύμβαση που θέλει τους νεκρούς δικαιωμένους και τους ζώντες τεθλιμμένους. Η άλλη επιλογή όμως, είναι η σιωπή. Και αυτή είναι μάλλον ανάρμοστη.

Είχα την τύχη και την ευτυχία λοιπόν στη ζωή μου, να βρεθώ με τον Μιχάλη Παπαγιαννάκη και να συνυπάρξω μαζί του στην ξέφρενη πορεία της δικής μας αριστεράς. Τον πρωτογνώρισα στην ΕΑΡ, όπου τον θυμάμαι, να δηλώνει σοσιαλδημοκράτης. Τον θυμάμαι, να επαναλαμβάνει τη δήλωση αυτή στο παλλόμενο κοινό του πρώιμου ΣΥΝ, ανταποκρινόμενος σε κείνες τις συνομιλίες με τους διαφωνούντες μαζί του, που μόνον εκείνος ήξερε να διεξέρχεται κερδισμένος. Τον θυμάμαι, να εισηγείται το «όχι» στην εκτροπή του Αχελώου, απόφαση σταθμό του ΣΥΝ, που του στοίχισε σε μεγάλο βαθμό τη στήριξή του στη Θεσσαλία. Αργότερα, να επιχειρηματολογεί για το «όχι» στους Ολυμπιακούς αγώνες. Τον θυμάμαι στα έδρανα του Στρασβούργου, αλλά και στα διαλείμματα των συνεδριάσεων, αεικίνητο και δημιουργικό, να διαβουλεύεται με τους συναδέλφους του. Να πιάνει στον ευρωπαϊκό αέρα ό,τι νεώτερο· ό,τι προωθητικότερο. Αργότερα, στο Πόρτο Αλέγκρε, με την υψηλού επιπέδου ικανότητα ανάλυσης που τον διέκρινε, να επιχειρηματολογεί για την αναγκαιότητα της πολιτικής διεύθυνσης της παγκοσμιοποίησης, την ώρα που γύρω μας ανθούσαν «κινηματικές» λογικές εναντίον της, άνετα συνοδοιπορώντας με τους πιστούς καθολικούς και το Black Block. Να επιχειρηματολογεί για την αναγκαιότητα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, της σύγκλισης των κοινωνιών και των οικονομιών, όπως και των δικαιωμάτων. «Η οικονομία είναι απούσα από το κείμενο των θέσεων» έλεγε στον Αλέκο Αλαβάνο λίγα χρόνια πριν η κρίση ξεσπάσει, προσδιορίζοντας επακριβώς το πρόβλημα της πολιτικής ανάλυσης της αριστεράς. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »


Το πρόταγμα της Οικολογίας στη σκέψη και τη δράση του Μιχάλη Παπαγιαννάκη

27/05/2015

Η ομιλία του Σάκη Κουρουζίδη στην εκδήλωση για τον Μιχάλη Παπαγιαννάκη.

(ΑΣΚΙ, 25 Μαΐου 2015)papagiannakis

Νομίζω πως όσο απαιτητικός ήταν ο ίδιος από τον εαυτό του, τόσο απαιτητικό και δύσκολο είναι να μιλήσεις για το φαινόμενο Παπαγιαννάκης, για μια τόσο σύνθετη προσωπικότητα. Που δεν ήταν προβλέψιμος, δημαγωγός, αναλώσιμος, χειραγωγούμενος. Που παρήγαγε ιδέες πρωτογενείς την ώρα που συζητούσε. Που δεν στρογγύλευε απόψεις, δεν είχε μια ιδιοτελή σκοπιμότητα στη διατύπωση των απόψεών του, δεν έκρυβε παγίδες σε αυτά που έλεγε.

Από φοιτητής αρνιόταν το μονόδρομο στη σκέψη.

Σε επιστολή του στην Πανσπουδαστική (11/1961), αναφέρεται σε μια διάλεξη του διάσημου ελληνιστή Τζωρτζ Τόμσον για τον Αισχύλο, εκδήλωση που διοργάνωσε ο Σύλλογος των Φοιτητών της Φιλοσοφικής, γράφει πως: «Εμείς φαίνεται να αρκούμαστε στις θαυμαστές καθόλα επιτεύξεις των προγόνων μας […] και επαναπαυόμαστε μακάριοι σ’ αυτές πιστεύοντας σαν γνήσιοι αριστοκράτες στην αξία του γαλάζιου αίματός μας», την ίδια ώρα «που οι ευρωπαϊκές κυψέλες αναδεικνύουν κάθε τόσο εκπλήξεις στην Τέχνη και κορυφές στην Επιστήμη».

Στο επόμενο τεύχος της Πανσπουδαστικής, 12/1961, εμφανίζεται ως μεταφραστής, από τα γαλλικά, ενός εκτενούς κειμένου για τον Πικάσο, στα 80 χρόνια από τη γέννησή του.
Όπως αναφέρει ο Γιώργος Ζεβελάκης που εντόπισε το κείμενο αυτό, «Tη μετάφραση είχε κάνει ο εικοσαετής τότε Μιχάλης Παπαγιαννάκης. Η αρτιότητα του κειμένου έδειχνε την άνεσή του, από τόσο νεαρή ηλικία, στη γαλλική γλώσσα (ως γνωστόν μιλούσε 5 γλώσσες) αλλά και την ευρηματικότητά του στη μεταφορά δυσνόητων εικαστικών όρων στην ελληνική».

Και στο αμέσως επόμενο τεύχος της Πανσπουδαστικής (1/1962), άλλη επιστολή του «Για την πνευματική ευθύνη» των διανοουμένων, τα «ελεύθερα» αλλά και τα «στρατευμένα» πνεύματα, ορισμένα εκ των οποίων «ο ένας ανησυχεί για την ταχύτητα των κρατικών αυτοκινήτων», «ο άλλος εκστασιάζεται μπρος στις ανθισμένες αμυγδαλιές … «ο άλλος τέλος αισιοδοξεί αθεράπευτα» (αυτό φαίνεται πως είναι ευθεία βολή για κάποιους αριστερούς διανοούμενους, αυτούς που ο Άγγελος Τερζάκης είχε πει πως βρίσκονται σε «διατεταγμένη αισιοδοξία»).

Αυτά τα έγραφε την εποχή που ήταν έντονα πολιτικοποιημένος και ενεργός στο φοιτητικό κίνημα, όπου πρωταγωνιστούσε.

Με αυτή την αξιόλογη εξάρτυση, τα εφόδια δηλαδή, από το ξεκίνημά του έδειχνε ποιος θα γινότανε. Και έγινε! Δεν δικαίωσε τη γνωστή ρήση «Αχ, πού ‘σαι, νιότη, πού δειχνες, πως θα γινόμουν άλλος!», έγινε αυτός που έδειχνε από τη νιότη του.

Η πολιτική του συγκρότηση αναδείκνυε τρία βασικά χαρακτηριστικά, τη αξία της δημοκρατίας και τη σχέση της με την αριστερά, τον ευρωπαϊσμό και την οικολογία.

07Προσεγγίζει την πολιτική οικολογία ως ώριμος πολιτικά. Η ευρωπαϊκή και δημοκρατική/αριστερή του συγκρότηση προηγείται της οικολογικής.

Για τον ευρωπαϊσμό

Στην εκπομπή Ενώπιος Ενωπίω του Ν. Χατζηνικολάου, στις 22-4-1988, (σε ένα από τα ηχητικά που έχει περισώσει ο Γ. Ζεβελάκης), ο Μ. Παπαγιαννάκης συνομιλεί μαζί του ως εκπρόσωπος της ΕΑΡ.

«Δεν υπάρχει σήμερα πιο αριστερή πρόταση στη διεθνή πολιτική, μακροχρόνια και ιστορικά, από την ενοποίηση της Ευρώπης. Τελεία! Το λέει όλη η σοβαρή ευρωπαϊκή αριστερά, αυτή που παλεύει με τα πραγματικά προβλήματα και όχι με τα φαντάσματα».

Το επαναλάμβανε συνεχώς, το ξαναλέει μετά από 30 χρόνια, σχεδόν με τα ίδια λόγια: «Η πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης είναι η πιο αριστερή πρόταση που γνωρίζω όταν συζητάμε την πορεία του κόσμου» (Αυγή, 18/10/2008).

Οι αναφορές του στην Ευρώπη, έστω και αν έγιναν πριν από την κρίση, μοιάζουν να αναφέρονται στο σήμερα:
«Επέμεινα στα του Ευρώ, γιατί θεωρείται από πολλούς στην αριστερά ο πιο εύκολος στόχος κριτικής και καταγγελίας, με ανεξέλεγκτα γενικά υπονοούμενα και άνετες και ανέξοδες «προτάσεις» του τύπου «έξω από το Μάαστριχτ, την ΟΝΕ, το Ευρώ κλπ» ώστε να έχουμε λυτά τα χέρια μας για να ασκήσουμε πολιτική. Το πόσο λυτά θα ήσαν τα χέρια τους, ποιους πόρους θα μπορούσαν να κινητοποιήσουν, σε ποιο και σε πόσο υποτιμημένο «εθνικό» νόμισμα, και άλλα δευτερεύοντα ζητήματα ας τα αφήσουμε για μελέτη και εργασία στο σπίτι…» (Αυγή, 18/10/2008).

Σε ένα παλιό του κείμενο, για το ίδιο θέμα, λέει: «Θα έλεγα ότι και στην Ελλάδα, έχουμε μία μάχη ανάμεσα σ’ αυτές τις δύο τάσεις, σε εκείνους που αναγνωρίζουν την ανάγκη και την ιστορικότητα και την προοδευτικότητα της Ε.Ε. και στους άλλους οι οποίοι δεν την αναγνωρίζουν, την φοβούνται. Η αντίδρασή τους είναι αντίδραση ριγηλής αμυντικότητας, κρυουλιάρικου απομονωτισμού, πλήρους αδιέξοδου, εξαιρετικά επικίνδυνου για την ίδια την κοινωνία μας (παραμονές ευρωεκλογών του 1994, περιοδικό Εν Σητεία).

«Η απόφαση για την καθιέρωση του Ευρώ και η έναρξη εφαρμογής της ΟΝΕ σημαίνουν την «επιστροφή της πολιτικής στην Ευρώπη» αλλά τίποτε δεν εγγυάται ότι αυτή θα είναι η καλή πολιτική» (4.2.1999).

Ήταν ενεργητικά ευρωπαϊστής και όχι εύκολος απολογητής της ΕΕ (σε ομιλία στο Ευρωκοινοβούλιο για το ευρωπαϊκό σύνταγμα, του οποίου, θυμίζω, ήταν υπέρμαχος), δίνει αυτό το στίγμα: «Δεν μπορώ να καταλάβω ποιες είναι εκείνες οι θρησκείες που θέλουν να αναφέρονται για να έχουν αξία. Και γιατί πρέπει να αναφερθούμε στην πραγματικά σημαντική ιστορία του χριστιανισμού και όχι π.χ. στην ιστορία του ελεύθερου στοχασμού; Ακόμα-ακόμα και του αντικληρικαλισμού, που ενέπνευσαν τον διαφωτισμό, που ενέπνευσαν επαναστάσεις, και διανοητικές και πολιτικές, στην Ευρώπη. Και γιατί να μην αναφερθούμε στα πολύ μεγάλα ονόματα; Για μένα το πρόσωπο της Ευρώπης είναι ο Αριστοτέλης, είναι ο Έρασμος, είναι ο Μότσαρτ, είναι ο Μαρξ, είναι ο Φρόιντ. Θα τα επιβάλουμε αυτά στους πολίτες μας; Ας αφήσουμε στους πολίτες μας την πλουραλιστική επιλογή για τη ζωή τους και για την πορεία τους στο μέλλον. Ίσως αυτός ο πλουραλισμός να είναι και το πραγματικό πρόσωπο της Ευρώπης».

Για τη δημοκρατία και την αριστερά
(1988, στο Ν. Χατζηνικολάου):
«Ελευθερίες έχουμε, όμως η δημοκρατία δεν είναι η ελευθερία, είναι οι θεσμοί και η λειτουργία τους. Οι θεσμοί να γίνουν πιο εύκαμπτοι και κυρίως των αλληλοελέγχων, δηλαδή όχι συγκεντροποίηση της εξουσίας, […] να υπάρχουν περισσότερα κέντρα εξουσίας που να αλληλοελέγχονται».
(εδώ να αναφέρω ότι ο ΜΠ, ήταν σφοδρός πολέμιος και των κρατικών μονοπωλίων)

– Ν. Χατζηνικολάου: «Είσαστε οι πρώτοι που ασκήσατε κριτική στο Νταβός, παράλληλα όμως, όταν ο κ. Χαραλαμπόπουλος (σσ. Υπ. Εξωτερικών) κάλεσε τα κόμματα για ενημέρωση, ήσασταν το μόνο κόμμα που είχατε πάει να ενημερωθείτε. Γιατί;
– Μ. Παπαγιαννάκης: «Για τον ίδιο λόγο που εμείς μείναμε στην επιτροπή για τις υποκλοπές τις τηλεφωνικές και άλλοι φύγανε, για τον ίδιο λόγο που, εκτός πλέον και αν μας δέρνουνε, εμείς αρνούμαστε να εμποδίσουμε τη λειτουργία των θεσμών. Ίσα ίσα, με την πολιτική μας πρακτική θέλουμε να δείξουμε πώς πρέπει να δουλεύουν οι θεσμοί… Δεν λέμε: θέλουμε ενημέρωση, αλλά δεν ερχόμαστε να την ακούσουμε για να μην έχουμε την ευθύνη αυτών που ακούσαμε».

Στην τελευταία παράγραφο της τελευταίας συνέντευξης που έδωσε στη ζωή του (εφ. Η Καθημερινή, Ειδική Έκδοση 30 χρόνια από τη συμφωνία ένταξης, 24.5.2009 -δημοσιεύτηκε, δηλαδή, 2 μέρες πριν από το θάνατό του), συνοψίζει την πολιτική παιδεία και τον ριζοσπαστικό ρεαλισμό του: «Όσο κι αν κάποιοι στην Αριστερά εξακολουθούν να μην αποδίδουν στους θεσμούς τη σημασία και τη δύναμη που πραγματικά έχουν, ωστόσο οι θεσμοί έχουν δύναμη, συνέχεια και, κυρίως, απαιτούν δράση και όχι λόγια. Και πάλι προβοκατόρικα θα έλεγα ας γίνουν αυτά ακόμη και με δεξιές κυβερνήσεις. Οι κυβερνήσεις έρχονται και παρέρχονται, αλλά οι θεσμοί μένουν και διευρύνονται».

Από ένα άλλο ηχητικό, Top fm, (1990) συζήτηση με Π. Καψή και Γ. Μαρίνο για το πρόγραμμα του (ενιαίου ακόμα τότε) ΣΥΝ:

– Π. Καψής «Πιστεύετε ότι σήμερα η αριστερά είναι δύναμη εξουσίας και αυτό είναι ένα πρόγραμμα εξουσίας»;
– Μ. Παπαγιαννάκης: «Πιστεύω ναι!
– Γ. Μαρίνος » Δηλαδή θα πάρετε το 47%»;
– Μ. Παπαγιαννάκης: «Όχι ακριβώς, αλλά απάντησα με ένα ναι, γιατί εμένα δεν μου αρέσει να υπεκφεύγω σε καμία ερώτηση. Λοιπόν, τι σημαίνει για μια δύναμη ότι είναι δύναμη εξουσίας; Δεν σημαίνει αύριο το πρωί να πάρει 51%! (σσ. όχι 47, αλλά 51). Εννοούμε αν είναι μια δύναμη η οποία μέσα στη λογική της συγκρότησής της, τον τρόπο που σκέφτεται τα πράγματα, που τα αναλύει, τον τρόπο που κάνει κριτική, τον τρόπο που κάνει προτάσεις έχει μέσα της οργανικά ενταγμένη τη διάσταση εξουσίας. Δηλαδή, λέω ένα πράγμα και πρέπει να σκέφτομαι, αυτό μπορεί να γίνει αν εγώ έχω την εξουσία; Αν λέω, δεν με ενδιαφέρει, δεν θα την πάρω ποτέ και λέω ότι νάναι, δεν είμαι δύναμη εξουσίας. Όταν είσαι στην εξουσία, … και στην αντιπολίτευση, όταν την ασκείς σοβαρά και υπεύθυνα, δεν ασκείς αντιπολίτευση ή εξουσία με βάση γενικές προοπτικές. Αυτές αποτελούν το υπόστρωμα των επεξεργασιών σου, αλλά τα προβλήματα είναι πάντοτε συγκεκριμένα, η αλήθεια είναι πάντοτε συγκεκριμένη και οι λύσεις που απαιτούνται είναι πάντοτε συγκεκριμένες».
Η πραγματική ζωή, έλεγε, δεν θέλει θεωρίες, θέλει απαντήσεις.

Το πρόταγμα της Οικολογίας στη σκέψη και τη δράση του Μιχάλη Παπαγιαννάκη, προέκυψε στην ώριμη πολιτική περίοδο του ΜΠ -και το ρεύμα αυτό είναι σχετικά πρόσφατο, άλλωστε.

Στο πρόγραμμα του ενιαίου ακόμα ΣΥΝ (1990), στο κεφάλαιο «Δικαιώματα του πολίτη», ο Μ. Παπαγιαννάκης αναφέρει, στην ίδια εκπομπή, ως σημαντικό «το δικαίωμα στο περιβάλλον».
Γ. Μαρίνος «Καλά, αυτό το λέει και το σύνταγμα»!
Μ. Παπαγιαννάκης: «Ναι, αλλά εμείς το κάνουμε πολιτικό αίτημα»

Πιστεύω πως ο ΜΠ έφτασε στην οικολογία μέσα από έναν οικονομικό και πολιτικό ορθολογισμό. Αντιλήφθηκε ότι η «φτηνή ανάπτυξη» είναι τελικά ακριβή. Τεκμηρίωσε ότι η «ακριβή ανάπτυξη», συμφέρει. Πίστευε στην «ακριβή» πολιτική με μακροχρόνια οφέλη. Υποστήριζε την εσωτερίκευση του εξωτερικού περιβαλλοντικού κόστους στην τιμή της ενέργειας και των προϊόντων ευρύτερα.

Η πολιτική οικολογία, κατά τον ΜΠ, αναδείκνυε μια νέα «γενιά αντιθέσεων», αυτών που κατά κύριο λόγο προέκυψαν με την εμφάνιση της βιομηχανικής κοινωνίας και πιο πολύ στη φάση της ωρίμανσής της. Έτσι, έρχεται να αναδείξει τη μεγάλη πολλαπλότητα και πολυπλοκότητα των σύγχρονων αντιθέσεων και όχι να τις ανάγει όλες σε μια «κυρίαρχη» αντίθεση. Ή καλύτερα, να τονίσει τη σημασία και τον καθοριστικό ρόλο που ενίοτε παίζουν και οι «δευτερεύουσες» αντιθέσεις.
Τα οικολογικά και περιβαλλοντικά προβλήματα κυρίως φέρνουν στο φως νέες αντιθέσεις, σύνθετες, παράλληλες ή συμπληρωματικές στις «γνωστές», οι οποίες ξεφεύγουν από τα στενά καλούπια της ταξικής οπτικής. Οι αντιθέσεις αυτές αναδεικνύουν και μια νέα γενιά «δικαιωμάτων».

Πίσω απ΄ ότι έλεγε, υπήρχε η οικολογία.
«Ποια μπορεί να είναι η οικολογική οπτική της παγκοσμιοποίησης;
Η οπτική δεν μπορεί παρά να είναι η πολιτική παρέμβαση, η πολιτική διεύθυνση, με θεσμούς, κανόνες και μέτρα αποτροπής ή καταστολής των πρακτικών που προσβάλλουν το περιβάλλον». (2004)

Η πράσινη αντιδήμαρχος Βιέννης Μαρία Βασιλάκου, αναφέρθηκε (σε μια ανάλογη εκδήλωση πριν από 5 χρόνια) στον «μοναδικό, για χρόνια, Έλληνα ευρωβουλευτή που μιλούσε για οικολογία στο Ευρωκοινοβούλιο και ο οποίος ήταν πασίγνωστος και έξω από τα σύνορα της Ελλάδας, υπογραμμίζοντας ότι ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης πρότεινε λύσεις που σήκωναν τις τρίχες ακόμα και εντός των οικολογικών κομμάτων».

Συμμετείχε και υποστήριζε με τα κείμενα και την κοινοβουλευτική του δραστηριότητα όλα τα μείζονα αλλά και τα μικρότερα περιβαλλοντικά θέματα στην Ελλάδα και την Ευρώπη:
– Ως ευρωβουλευτής συμμετείχε στην αντιπροσωπεία της ΕΕ στη διάσκεψη για την αειρόρο ανάπτυξη του ΟΗΕ στο Γιοχάνεσμπουργκ το 2002
– Ήταν εισηγητής εκ μέρους της επιτροπής περιβάλλοντος της ΕΕ στο θέμα της πολύ σημαντικής οδηγίας για την περιβαλλοντική ευθύνη (αυτήν που ο ίδιος θεωρούσε ως την οδηγία της πενταετίας). Είναι η οδηγία που προβλέπει ότι «ο ρυπαίνων πρέπει να πληρώσει το κόστος αποκατάστασης της ζημιάς που προκάλεσε και όχι απλώς «ο ρυπαίνων να πληρώνει ένα πρόστιμο».
– Την περίοδο της προπαρασκευαστικής συζήτησης για την τροποποίηση της Ευρωπαϊκής Συνθήκης του Μάαστριχτ που κατέληξε στην υπογραφή της Συνθήκης του Άμστερνταμ (1997), επεξεργάστηκε έναν κατάλογο με αιτήματα, θέτοντας ως βασικό ζητούμενο το «πρασίνισμα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
-Θεωρούσε πως «η πολιτική για την αναστροφή των εξελίξεων της κλιματικής αλλαγής απαιτεί μεγαλύτερη εμβάθυνση και πολλές σημαντικές αλλαγές στις συνήθειές μας, αλλά και στα εργαλεία άσκησης της πολιτικής».
– Ήταν αντίθετος με την πυρηνική ενέργεια, την εκτροπή του Αχελώου, τα μεταλλαγμένα και είχε αντιταχθεί και στην Ολυμπιάδα.
– Προωθούσε πολιτικά την εξοικονόμηση ενέργειας, την οποία θεωρούσε ως «το μεγαλύτερο κοίτασμα ενέργειας» και υποστήριζε την «αποφασιστική και χωρίς συμβιβασμούς στροφή προς την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ), για τις οποίες έλεγε πως «χρειάζονται αυξημένα κίνητρα και διευκολύνσεις, ώστε να γίνουν πιο ανταγωνιστικές, […], σταθερή αντίσταση απέναντι σε αντιδράσεις προς το καινούριο, εκτός αν αυτές βασίζονται σε επιχειρήματα και διεκδικήσεις που συμβαδίζουν με τις αρχές της αειφορίας». «Δεν είναι δυνατόν η Ελλάδα να έχει χαμηλότερες επιδόσεις από τη Γερμανία, στις ΑΠΕ, στη βιολογική γεωργία», έλεγε!
– Σε μια ομιλία του το 2006 στο ΙΣΤΑΜΕ, από μια οπτική αστικής κοινωνιολογίας, θεωρεί ότι «το πιο αντιρατσιστικό, το πιο φιλομεταναστευτικό, το πιο ανεκτικό σε οτιδήποτε ξένο και τρελό», συνδέεται με το χαρακτήρα και τους μηχανισμούς λειτουργίας μιας πόλης και όχι «με κανένα γονίδιο φιλανθρωπίας».
– Αρθρογραφούσε συστηματικά σε πολλά οικολογικά έντυπα, με μηνιαία στήλη στη Ν. Οικολογία για ευρωπαϊκά περιβαλλοντικά θέματα.

Όλα αυτά δεν αποτελούν σκόρπιες παρεμβάσεις, ανταποκρινόμενος απλώς σε εκκλήσεις οικολογικών οργανώσεων, ούτε βέβαια διεκπεραίωση «αιτημάτων».
«Με τα γραφτά, τα λόγια και τις πρωτοβουλίες του πήρε το εφήμερο «πολιτικό» από τα κομματικά και τα δημοσιογραφικά γραφεία και το ανύψωσε σε διαχρονική περιπέτεια της συλλογικής αυτογνωσίας μας», έγραψε ο Λεωνίδας Λουλούδης.
Υπήρξε ο «Αριστερός χωρίς Αριστερά», όπως έλεγε ο Λ.Λ. (αυτό το απέδιδε και τους Άγγελο Ελεφάντη και Σπήλιο Ππασπηλιόπουλο) και η «Αριστερά του Συγκεκριμένου».

Είχε μια απέχθεια προς τον δογματισμό που τον θεωρούσε ως γενικότερο πολιτικό, πολιτισμικό και κοινωνικό φαινόμενο. Τα κείμενα και η μαχητική του αρθρογραφία, η πολιτική δράση διαπνέονταν από την ιδέα ανανέωσης πρώτα της Αριστεράς αλλά και του κοινωνικού συνόλου, προωθούσαν το πνεύμα του διαλόγου, εμβάθυναν μέσω της αναλυτικής μεθόδου στις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας.

Τα τρία τελευταία χρόνια της ζωής του μεγάλο μέρος της πολιτικής και προγραμματικής του προσπάθειας το διοχέτευε μέσω του ομίλου Αριστερά Σήμερα (ΑΡΣΗ), του οποίου ήταν εμπνευστής και πρόεδρος.

Πολύ συχνά ακούμε τα τελευταία χρόνια: «…αν ζούσε ο Μιχάλης…»
Ναι, αν ζούσε…
Πράγματι, «μας λείπει αυτός ο απελευθερωτικός «πραγματισμός» του». Αυτός «ο δάσκαλος της λογικής με απαντήσεις γεμάτες ερεθιστικά ερωτηματικά».

Όσο όμως ζούσε και «με δεδομένη την κατάσταση της σημερινής ελληνικής Αριστεράς, αυτή η μέθοδος Παπαγιαννάκη, όπως και η τάση του να μη μασάει τα λόγια του, του απέφεραν μεγαλύτερη αντιπαλότητα εντός παρά εκτός των τειχών ακόμη και της θεωρούμενης ως ανανεωτικής Αριστεράς» (Λ.Λ). «Αρκετές φορές βρέθηκε και σε μια ιδιότυπη «καραντίνα» από το ίδιο το κόμμα του».
Ο κοινωνία, το πολιτικό σύστημα αλλά κυρίως ο πολιτικός του χώρος δεν του έδωσε το χώρο, το χρόνο, τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει αυτά που πίστευε, που έγραφε, που έλεγε, αυτά που θα μπορούσαν να γίνουν ένα εφαρμοσμένο σχέδιο. Στο Δήμο της Αθήνας, έστω!
Να δούμε έτσι τι θα σήμαινε, όπως είχε γράψει ο Γιάννης Σακιώτης:
Ένας φυσικός ηγέτης της Αριστεράς και της –νοητής, καλύτερης, που δεν υπάρχει- Ελλάδας.

Σάκης Κουρουζίδης

 

 

 

 

 

 


Καλά νέα από την Κύπρο

24/05/2015


Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ: η Φύση δεν χρειάζεται τους ανθρώπους, οι άνθρωποι χρειάζονται τη Φύση

24/05/2015

Σπουδαίοι ηθοποιοί του κινηματογράφου δανείζουν τη φωνή τους στη Φύση, σε μια παραγωγή της Conservation International :

Η Τζούλια Ρόμπερτς είναι η Μητέρα Φύση

Ο Χάρρισον Φορντ είναι ο Ωκεανός

Ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ είναι το δέντρο redwood (σεκόγια)

Η Πενέλοπε Κρουζ είναι το νερό

Ο Κέβιν Σπέϊσυ είναι το τροπικό δάσος (rainforest)

Ο Έντουαρτ Νόρτον είναι το χώμα

Η Λουπίτα Νυόνγκο είναι το λουλούδι

Ο Ίαν Σομερχάλντερ είναι η κοραλλιογενής ύφαλος

 

 

 

 


OPEN HOUSE 4

19/05/2015

DSCN62705. THE HUB EVENTS, Αλκμήνης 5, 1963-εργοστάσιο PALCO- 2010 ανακαίνιση/επανάχρηση, αρχιτέκτονες Γιαννακοπούλου-Grafweg- Hirano, πολυλειτουργικός χώρος & κατοικίες.

DSCN6254DSCN6258DSCN6278DSCN6280DSCN6272DSCN6276 DSCN6262DSCN6268DSCN6319DSCN6323DSCN6336DSCN6329DSCN6332 DSCN6328DSCN6337DSCN6335DSCN6331DSCN6340

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6. 70ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Πάτροκλος Καραντινός, Καλλισπέρη 1, Ακρόπολη, 1932, αρχιτεκτονική μοντερνισμού, έργο του Πάτροκλου Καραντινού (και καθηγητή μου στην Πολυτεχνική του ΑΠΘ)

 


OPEN HOUSE 3

18/05/2015

DSCN62214. THISSION LOFTS, Πειραιώς 123, 1927 εργοστάσιο βερνικιών, ανάπλαση 2005, αρχιτέκτονες Γιαννακοπούλου-Grafweg- Hirano, 19 κατοικίες -loft

DSCN6204DSCN6197DSCN6223

 

 

 

 

DSCN6239DSCN6233 DSCN6231

 

 

 

 

 

 

 

 

DSCN6242DSCN6243


OPEN HOUSE 2

18/05/2015

2.BOX ONE, Δεκελέων & Πάραλου, 2010, ΑΚΚΜ & Συνεργάτες-Αρχιτεκτονική & Αστικός Σχεδιασμός, 16 κατοικίες-studios

DSCN6118DSCN6120DSCN6124DSCN6125DSCN6127DSCN6132DSCN6136DSCN6130DSCN6135

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3. ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΟ ΓΚΑΖΙ, Κωνσταντινουπόλεως & Δαμοκλέους, 2011, CFCOMPANY, 3 κατοικίες

DSCN6307DSCN6311DSCN6310DSCN6313DSCN6316


OPEN HOUSE- επίσκεψη στην παλαιότερη και σύγχρονη αρχιτεκτονική μας κληρονομιά

18/05/2015

Αρμόδια για τη διοργάνωση του Open House Athens είναι η ΑΜΚΕ (Αστική Mη Κερδοσκοπική Εταιρεία) “Open House Greece”. Σκοπός της εταιρείας είναι η προώθηση και προβολή της αρχιτεκτονικής και του πολιτισμού στην Ελλάδα και το εξωτερικό μέσω των ετήσιων δράσεων Open House σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Ιδρύθηκε το Μάιο του 2012 και ανήκει στην ευρύτερη οικογένεια του Open House Worldwide (http://www.openhouseworld wide.org), η οποία μεριμνά για την παγκόσμια προβολή κάθε εκδήλωσης Open House.

Ωραία πρωτοβουλία, δεδομένου ότι εκτός από τις κλασικές και τις βυζαντινές αρχαιότητες η σύγχρονη αρχιτεκτονική δεν είναι ιδιαίτερα γνωστή στο ευρύ κοινό, δεν θεωρείται καν κληρονομιά. Για μένα ήταν πολύ ευχάριστη εμπειρία, όχι μόνο γιατί μπόρεσα να επισκευθώ και αν εκτιμήσω κτίρια που δεν είναι δημόσια, άρα προσβάσιμα υπό άλλες συνθήκες, αλλά και γιατί είδα με χαρά μεγάλη προσέλευση, ιδίως  νέων ανθρώπων. Δεν μπορεί αυτά τα λαμπερά πρόσωπα να καταδικαστούν να ζήσουν σε μιαν ομάδα απομονωμένη και αναχρονιστική. Είναι παρά φύσιν. Δεν μπορεί, κάτι θα γίνει, η ζωή και ο πολιτισμός δεν μπορεί να σταματήσει.

Επέλεξα κτίρια στην περιοχή Κεραμεικού- Μεταξουργείου-Θησείου όπου έχει γίνει ανάπλαση και αλλαγή χρήσης παλαιών βιομηχανικών /βιοτεχνικών κτιρίων σε κτίρια γραφείων και κατοικιών (lofts). Κοινό σημείο ο σεβασμός του σχεδιασμού στην βιομηχανική ιστορία και αισθητική του κτιρίου.DSCN6150

1. BOUTIQUE CO-WORKING SPACE, Τζαφέρη 16,  1957, ανακαίνιση 2007, αρχιτέκτονες Θ.Τσιρόπουλος/Β.Σταυρόπουλος, γραφεία και πολυχώρος εκδηλώσεων.DSCN6154

DSCN6139DSCN6175DSCN6169DSCN6187DSCN6170DSCN6192DSCN6190

DSCN6159DSCN6183DSCN6180DSCN6153


Έλεν Μίρρεν, μια γυναίκα από χρυσό – αφιέρωμα

14/05/2015

Με αφορμή την ωραία τελευταία της ταινία «Γυναίκα από χρυσό» που είδα πρόσφατα, ένα μικρό αφιέρωμα με τα πολλά πρόσωπα της Έλεν Μίρρεν από μερικούς από τους καλύτερους ρόλους της. Είτε μάγισσα, είτε υπηρέτρια, είτε βασίλισσα, υπέροχη σε όλες τις ηλικίες

Μάγισσα Μοργκάνα στο "Εξκάλιμπερ"

Μάγισσα Μοργκάνα στο «Excalibur» John Boorman 1981

 

GG-Mirren

«The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover» του Peter Greenaway1989

 

1996 Helen Mirren stars in the new movie "Some Mother's Son".

«Some Mother’s Son» των Βill Whelan & Terry George 1996

 

British actress Helen Mirren is shown in a scene from the film "Gosford Park," for which she was nominated for Outstanding Performance by a Female Actor in a Supporting Role at the 8th Annual Screen Actors Guild Awards Nominations, in Los Angeles, CA, 29 January 2002.  The Awards will be presented in Los Angeles, 10 March 2002.  AFP PHOTO/SAG

«Gosford Park,» του Robert Altman 2001

title_the_queen_blu-ray

«The Queen» του Stephen Frears 2006

the-audience

H Ελισάβετ μεταξύ Τσώρτσιλ και Θάτσερ και των άλλων πρωθυπουργών της Βρετανίας στην εξαιρετική θεατρική σάτιρα » Η ακρόαση» toy Peter Morgan 2013

-helen-mirren-woman-in-gold-

Η Μίρρεν/Μαρία Αλτμανν και ο Κλιμτ στην «Γυναίκα από χρυσό» του Simon Curtis 2015

 


Γιατί αισθάνομαι Ευρωπαία

11/05/2015

Mε αφορμή την ημέρα της Ευρώπης  96657-216543

logo  Athens Voice 11/5/15  

Αισθάνομαι Ευρωπαία γιατί πιστεύω ότι η Ευρώπη είναι η περιοχή του πλανήτη με την περισσότερη δημοκρατία, την πιο ανοιχτή κοινωνία, με τον μεγαλύτερο σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και στο περιβάλλον, με το καλύτερο κοινωνικό κράτος σε συνδυασμό με την πιο εκτεταμένη ευημερία.

Αισθάνομαι Ευρωπαία και ευγνώμων γιατί δεν γνώρισα πόλεμο.

Αισθάνομαι Ευρωπαία γιατί ο πολιτισμός της Ευρώπης είναι ο δικός μου πολιτισμός, ο πολιτισμός του Κλεισθένη και των Γκράκχων, του Αριστοτέλη, του Αβερρόη, του Σπινόζα και του Έρασμου, του Ικτίνου, του Ισίδωρου και του Mies van der Rohe, του Λεονάρντο και του Μαγκρίτ, του Βικτόρ Ουγκώ και του Αντρέ Μαλρώ, του Ντοστογιέφσκι, του Κάφκα και του Όσκαρ Ουάιλντ, του Μπρετόν, του Καστοριάδη, του Ζαχάρωφ, της Σιμόν Βάϊλ και της Χάννα Άρεντ, του Ντράγιερ, του Μπέργκμαν και του Φελλίνι, του Μπετόβεν, του Νίνο Ρότα, του Χατζηδάκη και των Μπιτλς, του Λούις Κάρολ και των Μόντυ Πάϋθον, του… της.. των…

Αισθάνομαι Ευρωπαία γιατί πιστεύω ότι, όχι μόνο η Ελλάδα, αλλά κάθε λαός της Ευρώπης έχει την ιδιαιτερότητά του, την κουλτούρα του, τη φιλοπατρία του. Και όλα αυτά δικαιούνται να είναι εξίσου σεβαστά.

Αισθάνομαι Ευρωπαία γιατί δεν συμμερίζομαι τις αυταπάτες που διατρέχουν την ελληνική κοινωνία, αυταπάτες που υπέθαλψαν όσο μπορούσαν και οι προηγούμενες κυβερνήσεις, αλλά ακόμα περισσότερο η σημερινή κυβέρνηση, με ψέματα, “ευφημισμούς” και ιδεοληψίες, εκμεταλλευόμενη την ανασφάλεια και την κρίση ταυτότητας των Ελλήνων:

Δεν συμμερίζομαι την αμφισβήτηση του δημοκρατικού φρονήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν θεωρώ ότι η Ευρώπη υπάρχει περίπτωση να “μην ανέχεται τη δημοκρατία”, όπως είπε πρόσφατα ο πρωθυπουργός της Ελλάδας. (δήλωση που για μένα σημαίνει, ότι ο ίδιος δεν αισθάνεται Ευρωπαίος).

Δεν συμμερίζομαι τις αυταπάτες γύρω από την έννοια της εθνικής κυριαρχίας, που μένουν προσκολλημένες στον 19ο αιώνα. Η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση σημαίνει εθελούσια παραίτηση από κάποιες πλευρές της εθνικής κυριαρχίας και παραχώρησή τους στον υπερεθνικό οργανισμό για το μεγαλύτερο όφελος όλων. Καμιά μεμονωμένη χώρα της Ευρώπης, ακόμα και η πιο ισχυρή, δεν μπορεί να έχει δυνατή φωνή μέσα στον παγκοσμιοποιημένο πλανήτη μας. Η ρητορική περί “εθνικής περηφάνειας” και “αναφαίρετης εθνικής κυριαρχίας” είναι όργανο των εθνικιστών, των λαϊκιστών, των οπαδών της έθνικής απομόνωσης.

Δεν συμμετέχω στην ιδέα ότι τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι εχθροί με τους οποίους πρέπει να διαπραγματευτούμε λες και κάνουμε συνθήκη μετά από πόλεμο. Αισθάνομαι Ευρωπαία και τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα βλέπω ως ισότιμους εταίρους της Ελλάδας (και όχι σαν εχθρούς με τους οποίους πρέπει να διαπραγματευτούμε λες και κάνουμε συνθήκη μετά από πόλεμο.) Παρά τα λάθη και τις ακαμψίες, η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη είναι μια ζωντανή διαδικασία, οι μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται δεν είναι απαίτηση του “εχθρού” αλλά απαίτηση της πραγματικότητας, για να γίνει η Ελλάδα ένα ευρωπαϊκό κράτος. Η εμμονή στην άρνησή της πραγματικότητας δεν είναι “ηρωϊκή αντίσταση”.

Τέλος, αισθάνομαι Ευρωπαία γιατί νομίζω πως η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μέλλον μόνον αν προχωρήσει την πολιτική και οικονομική της ολοκλήρωση, μόνο αν γίνει Ομοσπονδία με πολύ περισσότερους κοινούς θεσμούς και κανόνες.