Ο Τσίπρας στη χώρα των ονείρων


του Γιόσκα Φίσερ

Project Syndicate  29 Απριλίου, 2015

YoschkaΜόνο να λυπηθεί την Ελλάδα μπορεί κάποιος. Για πάνω από πέντε χρόνια η Τρόικα την έχει κάνει αντικείμενο ενός αποτυχημένου πειράματος λιτότητας που επιδείνωσε την οικονομική κρίση της χώρας. Και τώρα η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα δείχνει μια διαολεμένη αποφασιστικότητα να βυθίσει την Ελλάδα στην άβυσσο.

Δεν ήταν απαραίτητο να γίνει έτσι. Τη στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ, το αριστερίστικο κόμμα του Τσίπρα, ανέβηκε στην εξουσία τον Ιανουάριο, υπήρχε η δυνατότητα για έναν νέο συμβιβασμό, περισσότερο προσανατολισμένο στην ανάπτυξη. Ακόμη και οι σκληροπυρηνικοί Γερμανοί υπέρμαχοι της λιτότητας- και σίγουρα η Καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ- είχαν αρχίσει να επανεξετάζουν τη θέση τους, λόγω των αναμφισβήτητα δυσμενών συνεπειών για το ευρώ και τη σταθερότητα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που έφεραν οι πολιτικές τους.

Η κυβέρνηση του Τσίπρα, με κάποια αιτιολόγηση, θα μπορούσε να εμφανιστεί ως ο καλύτερος εταίρος της Ευρώπης για την εφαρμογή ενός μακρόπνοου προγράμματος μεταρρύθμισης και εκσυγχρονισμού της Ελλάδας. Διάφορα μέτρα για την ανακούφιση των φτωχότερων αντιμετωπίζονταν με μεγάλη συμπάθεια από τις πρωτεύουσες τις ΕΕ και αυτό το ευνοϊκό συναίσθημα θα ενισχύονταν, αν η Ελλάδα είχε αρχίσει να περικόπτει τον φουσκωμένο αμυντικό προϋπολογισμό της (όπως ίσως αναμενόταν να κάνει μία αριστερή κυβέρνηση).

Ωστόσο ο Τσίπρας σπατάλησε την ευκαιρία της Ελλάδας, γιατί αυτός και άλλα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ ήταν ανίκανοι να δουν πέρα από τον ορίζοντα του ριζοσπαστικού αντιπολιτευτικού ακτιβισμού που καθόριζε το κόμμα από τη γένεσή του. Δεν κατάλαβαν- και δεν ήθελαν να καταλάβουν- τη διαφορά ανάμεσα στην πολιτική καμπάνια και στη διακυβέρνηση.
Βέβαια, ακριβώς αυτή η αποδοχή της αναγκαιότητας είναι που σηματοδοτεί τη διαφορά ανάμεσα στην κυβέρνηση και στην αντιπολίτευση. Ενα κόμμα της αντιπολίτευσης μπορεί να εκφράζει προσδοκίες, να δίνει υποσχέσεις ή ακόμη και να ονειρεύεται λιγάκι. Αλλά ένα κόμμα που κυβερνά δεν μπορεί να παραμένει σε κάποιον φανταστικό κόσμο ή σε ένα θεωρητικό σύστημα. Και όσο πιο ονειροπόλες είναι οι υποσχέσεις ενός κόμματος της αντιπολίτευσης, τόσο μεγαλύτερη είναι η πρόκληση να γεφυρωθεί το χάσμα με την πραγματικότητα, αν τελικά κερδίσει τις εκλογές και βρεθεί στην εξουσία, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ.

Πράγματι, ο Τσίπρας φαίνεται να έχει ξεχάσει την μαρξιστική παράδοση που δίνει έμφαση στη διαλεκτική ενότητα θεωρίας και πράξης. Αν θες να διαπραγματευτείς με τους δανειστές σου μία αλλαγή πλεύσης, είναι απίθανο να την πετύχεις, αν καταστρέψεις την ίδια σου την αξιοπιστία και αν απευθύνεσαι με αλαζονικά παραληρήματα προς εκείνους των οποίων τα χρήματα έχεις ανάγκη για να μην χρεοκοπήσεις. Αυτό, τουλάχιστον, είναι ένα μάθημα που οι περισσότεροι έχουμε μάθει από τη θεωρία και την πράξη (γνωστό και ως ζωή).
Ωστόσο, η ανικανότητα του ΣΥΡΙΖΑ να ξεφύγει από τη ριζοσπαστική φούσκα του δεν εξηγεί γιατί σχημάτισε συνασπισμό με τους ακροδεξιούς Ανεξάρτητους Ελληνες, όταν θα μπορούσε να κυβερνήσει με ένα από τα κεντρώα φιλοευρωπαϊκά κόμματα. Ελπίζω να μην συμμερίζονται τις πολιτικές τους προτεραιότητες, ιδιαίτερα την αλλαγή στις στρατηγικές συμμαχίες, που θα το ίδιο κακή και για την Ελλάδα και και για την Ευρώπη. Δύο βήματα όμως που έκανε ο Τσίπρας αμέσως μετά την εκλογή του ενίσχυσαν το σκεπτικισμό μου: το φλερτ του με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν και η προσπάθειά του να απομονώσει τη Γερμανία μέσα στην ευρωζώνη, κάτι που δεν υπείρχε περίπτωση να πετύχει.

Στην νομισματική ένωση της Ευρώπης, έχει εδραιωθεί η συναίνεση ότι πρέπει να γίνει παν το δυνατό για να κρατηθεί η Ελλάδα μέσα στην Ευρωζώνη. Αλλά η κυβέρνηση της Ελλάδας πρέπει να καταλάβει ότι τα άλλα μέλη της ευρωζώνης δεν θα είναι πρόθυμα να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις της, αν αυτό σημαίνει απο-νομιμοποίηση των δικών τους επώδυνων μεταρρυθμίσεων. Και το κυριώτερο: με τον ρολόϊ να χτυπάει πλησιάζοντας στη στιγμή της χρεοκοπίας (που μπορεί να έρθει ακόμη και τον Ιούλιο) οι ελληνικές αρχές πρέπει να πείσουν τους εταίρους τους με πράξεις, όχι με υποσχέσεις.

Μία άτακτη ελληνική έξοδος από το ευρώ- που αποτελεί τον μεγαλύτερο κίνδυνος αυτή τη στιγμή -μπορεί να αποτραπεί μόνο αν και οι δύο πλευρές δουλέψουν με την παραδοχή ότι στις επικείμενες διαπραγματεύσεις το θέμα δεν είναι ποιος χάνει και ποιος κερδίζει. Αυτό δεν θα είναι εύκολο: Ολες οι πλευρές αντιμετωπίζουν σημαντικές πιέσεις στις χώρες τους και οποιοσδήποτε συμβιβασμός θα τους υποχρεώσει όλους να δώσουν κάποιες εξηγήσεις στην πατρίδα τους. Ωστόσο, ακόμη κι αν δεν υπήρχε τρόικα, ούτε νομισματική ένωση, η Ελλάδα θα χρειάζονταν επειγόντως μακρόπνοες μεταρρυθμίσεις για να σταθεί πάλι στα πόδια της. Επίσης χρειάζεται χρόνο και χρήματα, που μπορεί να παρέχει η ΕΕ, αν και αφ’οσον οι ελληνικές αρχές δούν κατάματα την πραγματικότητα.

Αλλά και κάποιοι άλλοι στην Ευρώπη πρέπει και αυτοί να εγκαταλείψουν τις ψευδαισθήσεις τους. Η ελληνική κρίση δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ούτε για να αποδυναμωθούν οι Ευρωπαίοι συντηρητικοί και να αλλάξουν οι συσχετισμοί εξουσίας μέσα στην ΕΕ, ούτε για να απομακρυνθεί η ελληνική Αριστερά από την εξουσία.

Η παρούσα κρίση και οι διαπραγματεύσεις για την επίλυσή της αφορούν μόνο ένα πράγμα: το μέλλον της Ελλάδας μέσα στην Ευρώπη και το μέλλον του κοινού ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης- και πολιτικά και οικονοιμικά- το να δοθεί βοήθεια στην Ελλάδα για να σταθεί στα πόδια της και να παραμείνει στην ευρωζώνη. Αλλά για οποιαδήποτε συμφωνία προς αυτόν το στόχο, είναι απαραίτητο η Ελλάδα να αποδείξει ότι είναι και δικός της στόχος.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: