Η φούσκα του Πούτιν έσκασε


Όλα τα χαρακτηριστικά που περιγράφει ο Krugman μήπως σας θυμίζουν κάποια άλλη χώρα σε μικρογραφία;

To άρθρο αυτό το πρωτοείδα μεταφρασμένο στο ΒΗΜΑ (20/12) αλλά δυστυχώς, όπως έχω παρατηρήσει και άλλες φορές η μετάφραση ήταν λειψή, ώστε να παραλείπεται σημαντικό μέρος της οικονομικής ανάλυσης και της πολιτικής θέσης του συγγραφέα. Παρακάτω η πλήρης μετάφραση (Μ.Γ.)

του

The New York Times 18/12/14

KrugmanAν ανήκετε σε εκείνους που βρίσκουν τις «μάτσο» προσωπικότητες εντυπωσιακές, τότε ο Βλαντίμιρ Πούτιν είναι ο τύπος σας. Πολλοί Αμερικανοί συντηρητικοί δείχνουν να διατηρούν ένα κρυφό έρωτα προς το πρόσωπο του αλαζόνα ισχυρού άνδρα της Ρωσίας. «Αυτός είναι ηγέτης!» αναφώνησε ο Ρούντι Τζουλιάνι, ο πρώην δήμαρχος της Νέας Υόρκης, όταν ο Πούτιν εισέβαλε στην Ουκρανία χωρίς διάλογο ή δισταγμό.

Αλλά ο Πούτιν ποτέ δεν είχε τους πόρους για να υποστηρίξει την αλαζονεία του. Το μέγεθος της οικονομίας της Ρωσίας είναι περίπου ίσο με εκείνο της Βραζιλίας. Και όπως βλέπουμε τώρα είναι εξαιρετικά ευάλωτη στην οικονομική κρίση – γεγονός που σχετίζεται και με τη φύση του καθεστώτος Πούτιν.

Για όσους δεν παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις: το ρούβλι πέφτει σταδιακά από τον Αύγουστο, όταν ο Πούτιν ανοιχτά ενέπλεξε τα ρωσικά στρατεύματα στη σύγκρουση στην Ουκρανία. Πριν από μερικές εβδομάδες ωστόσο, η πτώση έγινε κατρακύλα. Ακραία μέτρα όπως η τεράστια αύξηση των επιτοκίων δεν πέτυχαν τίποτε περισσότερο από το να σταθεροποιήσουν το ρούβλι πολύ κάτω από τα προηγούμενα επίπεδά του. Και όλα δείχνουν ότι η ρωσική οικονομία οδεύει προς μιαν έντονη ύφεση.

Ο πιο άμεσος λόγος για τις δυσκολίες της Ρωσίας είναι φυσικά η παγκόσμια βουτιά της τιμής του πετρελαίου ως αποτέλεσμα της αύξησης της παραγωγής σε σχιστολιθικό πετρέλαιο και την μείωση της ζήτησης από την Κίνα και άλλες οικονομίες – και αυτά δεν έχουν να κάνουν με τον Πούτιν. Σε μία οικονομία, όπως η ρωσική, που δεν έχει να προσφέρει στον κόσμο πολλά πέρα από το πετρέλαιο, ήταν αναμενόμενο να προκαλέσουν σοβαρή ζημιά. Οι κυρώσεις λόγω της σύγκρουσης στην Ουκρανία διόγκωσαν αυτή τη ζημιά.

Ομως οι δυσκολίες της Ρωσίας είναι δυσανάλογές με το μέγεθος του σοκ: ενώ η τιμή του πετρελαίου βυθίζεται, το ρούβλι βυθίζεται ακόμη περισσότερο και τα προβλήματα στη ρωσική οικονομία δεν αφορούν μόνο τον πετρελαϊκό τομέα. Γιατί;
Δεν είναι γρίφος. Δεν είναι δύσκολο να το καταλάβετε, το έργο το έχετε ξαναδεί: Αργεντινή 2002, Ινδονησία 1998, Μεξικό 1995, Χιλή 1982 και πάει λέγοντας.

Η κρίση που αντιμετωπίζει τώρα η Ρωσία είναι αυτό που παθαίνει μία οικονομία ευάλωτη στον μεγάλης κλίμακας εξωτερικό δανεισμό- συγκεκριμένα δανεισμό του ιδιωτικού τομέα, με τα χρέη σε ξένο νόμισμα και όχι στο νόμισμα της χώρας τους.

Σε αυτή την κατάσταση, ένα αρνητικό σοκ όπως η πτώση των εξαγωγών μπορεί να ξεκινήσει ένα ατέρμονο στροβίλισμα προς τα κάτω. Όταν πέφτει το εθνικό νόμισμα, οι ντόπιες επιχειρήσεις, που έχουν τα κεφάλαιά τους σε ρούβλια-(ή σε πέζος ή σε ρουπίες) αλλά τα χρέη τους σε δολλάρια ή ευρώ, βλέπουν τους ισολογισμούς τους να καταρρέουν. Αυτό με τη σειρά του προξενεί σοβαρή ζημιά στην εθνική οικονομία, υποσκάπτοντας την εμπιστοσύνη και ρίχνοντας ακόμα περισσότερο το εθνικό νόμισμα. Και η Ρωσία ταιριάζει απόλυτα σε αυτό το σενάριο.    Εκτός από ένα πράγμα. Συνήθως μια χώρα με μεγάλο εξωτερικό χρέος καταλήγει με εμπορικά ελλείμματα και καταφεύγει στον δανεισμό κεφαλαίων για να πληρώσει τις εισαγωγές της. Ωστόσο η Ρωσία δεν παρουσίασε εμπορικά ελλείμματα. Αντίθετα διαχειρίστηκε με επιμονή μεγάλα εμπορικά πλεονάσματα, χάρις στις υψηλές τιμές του πετρελαίου. Γιατί όμως δανείστηκε τόσο πολλά χρήματα και πού πήγαν αυτά τα χρήματα;
Την απάντηση στο δεύτερο ερώτημα θα την βρείτε, αν πάτε μια βόλτα στο Μάιηφερ του Λονδίνου, ή (σε μικρότερη κλίμακα) στην Ηστ Σάϊντ, την καλύτερη περιοχή κατοικίας του Μανχάτταν, όπου θα δείτε το βράδι μακρυές σειρές πολυτελών κατοικιών με τα φώτα σβηστά- κατοικίες που ανήκουν σε Κινέζους αξιωματούχους, Μεσανατολίτες σεϊχηδες και Ρώσους ολιγάρχες. Βασικά η Ρωσική ελίτ συσσώρευε περιουσιακά στοιχεία έξω από τη χώρα- το real estate πολυτελείας δεν είναι παρά το πιο ορατό παράδειγμα- και η άλλη όψη αυτής της συσσώρευσης είναι η αύξηση του χρέους στο εσωτερικό της χώρας.
Από που αντλεί αυτή η ελίτ όλα αυτά τα χρήματα; Η απάντηση είναι φυσικά ότι η Ρωσσία του Πούτιν είναι μια ακραία εκδοχή πελατειακού καπιταλισμού, μια κλεπτοκρατία όπου οι ημέτεροι προσεταιρίζονται μεγάλα ποσά για προσωπικό όφελος. Η κατάσταση έμοιαζε βιώσιμη όσο οι τιμές του πετρελάιου έμεναν ψηλά. Τώρα όμως η φούσκα έσκασε και η κατάσταση διαφθοράς, που κρατούσε το καθεστώς Πούτιν στα πόδια του, τώρα αφήνει τη Ρωσία σε δεινή θέση.
Που καταλήγουν όλα αυτά; Η στάνταρ αντίδραση μίας χώρας σε ανάλογη κατάσταση όπως η Ρωσία είναι η προσφυγή στο ΔΝΤ, που περιλαμβάνει δάνεια έκτακτης ανάγκης και ανεκτικότητα εκ μέρους των δανειστών με αντάλλαγμα μεταρρυθμίσεις. Είναι φανερό ότι αυτό δεν θα συμβεί σε αυτή την περίπτωση και η Ρωσία θα προσπαθήσει να τα καταφέρει μόνη της, με μέτρα που εκτός των άλλων θα εμποδίζουν τα κεφάλαια να εγκαταλείψει τη χώρα. Κλασική περίπτωση: μετά τη φυγή των ολιγαρχών κλειδώνεις την πόρτα.

Ο Πούτιν έχει πάθει δεινή ήττα. Και η συμπεριφορά του– συμπεριφορά αλαζονικού παλλικαρά- συνέβαλε στο σκηνικό καταστροφής. Ένα πιο ανοιχτό καθεστώς που θα ήταν υπόλογο για τις πράξεις του – ένα καθεστώς που δεν θα εντυπωσίαζε τόσο πολύ τον κ.Τζουλιάνι – θα ήταν λιγότερο διαφθαρμένο, ίσως να είχε μικρότερο χρέος και θα ήταν περισσότερο προετοιμασμένο για να αντιμετωπίσει την καθοδική τιμή του πετρελαίου.
Τελικά η «μάτσο» συμπεριφορά κάνει κακό στην οικονομία.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: