Δημόσια και ιδιωτικά αγαθά (με αφορμή το νομοσχέδιο για τον αιγιαλό)


Ελαφονήσι, νομός Χανίων

Ελαφονήσι, νομός Χανίων

της Μαρίας Βιτωράκη και της Μελίττας Γκουρτσογιάννη

από ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ 18/7/14

Όπως εύστοχα σημείωσε κάποιος φίλος, αρκετό μελάνι χύθηκε για το αποσυρθέν (προς το παρόν) νομοσχέδιο για την «οριοθέτηση, διαχείριση και προστασία του αιγιαλού», καθώς και πλήθος εκδηλώσεων, όπου διατυπώθηκε ξανά το κοινό αίτημα για οριστική απόσυρση του νομοσχεδίου.

Ωστόσο, το κίνημα για τον αιγιαλό δεν κατάφερε να διατυπώσει κάποιες θετικές προτάσεις για τη διαχείριση των ακτών και να δώσει απάντηση στο ερώτημα: είναι δυνατόν να συνδυαστεί η ανάπτυξη, η δημιουργία θέσεων εργασίας και η τουριστική δραστηριότητα με τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των ακτών μας; Μπορούμε να προστατέψουμε τις ακτές και παραλίες μας χωρίς να αποκλείουμε επιχειρηματικές δραστηριότητες ιδιωτών; Ή, ακόμη καλύτερα, μπορούμε να αναβαθμίσουμε παράκτια οικοσυστήματα προς όφελος της τουριστικής οικονομίας (αλλά και των ιδιωτών επιχειρηματιών);

Στο παραπάνω ερώτημα πολλοί θα ήταν αρνητικοί είτε από ιδεοληψία, είτε λόγω ανταγωνιστικών συμφερόντων.

Κατ’ αρχήν είναι απαραίτητο να οριοθετηθεί ο αιγιαλός, όπως λέει και ο τίτλος του μελλοντικού νόμου. Η οριοθέτηση είναι προϋπόθεση για την όποια προστασία, αξιοποίηση και διαχείρισή του. Άρνηση οριοθέτησης από οποιονδήποτε είναι εκ του πονηρού. Επίσης υπάρχουν και πολλά επί μέρους ζητήματα που χρονίζουν και πρέπει να λυθούν.

Η σωστή προσέγγιση (και αυτό που θα πρέπει να επιδιώξουμε) είναι η οικονομική ανάπτυξη να αξιοποιεί τον φυσικό πλούτο της χώρας χωρίς να τον καταστρέφει, αλλά προστατεύοντας και αναβαθμίζοντας τον. Η τόνωση της επιχειρηματικότητας να συνδέεται με την ορθολογική και βιώσιμη διαχείριση των ακτών.

Αναμένοντας λοιπόν την τελική μορφή του νομοσχεδίου, καλό είναι να μπουν τα σωστά ερωτήματα και να γίνουν κάποιες θετικές επισημάνσεις.

Σήμερα υπάρχει μια μεγάλη σύγχιση σχετική με τα δημόσια και ιδιωτικά αγαθά! Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ιδιωτικοποίηση των ακτών, όπως κάποιοι υποστηρίζουν, το πρόβλημα είναι κυρίως, η λάθος χρήση των ακτών είτε από δημόσιους, είτε από ιδιωτικούς φορείς! Το πρόβλημα είναι η αδυναμία αντιμετώπισης της όποιας αυθαιρεσίας (δημόσιας ή ιδιωτικής)! Όπως όλοι ξέρουμε από τη μέχρι σήμερα εμπειρία μας, ο δημόσιος χαρακτήρας σημαντικών περιβαλλοντικών αγαθών όπως οι ακτές και οι παραλίες, δεν έχει εξασφαλίσει την προστασία και βιωσιμότητα τους! Πλήθος σκουπίδια στις ακτές, αυθαίρετα και παράνομες κατασκευές (πχ καντίνες/μπαρ χωρίς άδεια), ταβέρνες που απορρίπτουν τα λύματα τους στο κύμα – όλα αυτά είναι οικείες εικόνες σε όλους μας! Εντελώς πρόσφατα ήρθε η καταδικαστική απόφαση από το Ευρωπαϊκό δικαστήριο για την άθλια χωματερή της Ζακύνθου!

Ναι, θυμίζει λίγο το “tragedy of the commons”, του G. Hardin: τα δημόσια αγαθά χρήζουν μεγαλύτερης κοινωνικής φροντίδας από τα ιδιωτικά! Η φροντίδα αυτή απουσιάζει στην Ελλάδα και αυτό πρέπει να αλλάξουμε κατά προτεραιότητα.

Δημόσια παραλία δεν σημαίνει παραλία εγκαταλειμμένη στην τύχη της! Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί και οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης είναι οι υπεύθυνοι φορείς για τη δημιουργία ενός βιώσιμου πλαισίου χρήσης τους, σε συνεργασία με την τοπική κοινωνία και τους επιχειρηματίες!

Αξιοποίηση μιας παραλίας σημαίνει κατ’ αρχήν ελεύθερη πρόσβαση για το κοινό προς τη θάλασσα. Επίσης προσφορά υπηρεσιών για τους χρήστες της παραλίας, από την απλή ψαροταβέρνα ή τις ήπιες εγκαταστάσεις για λουόμενους, έως το μεγάλο ξενοδοχειακό συγκρότημα. Το ποιά ακριβώς θα είναι η χρήση γης σε κάθε παραλία είναι ζήτημα που πρέπει να υπόκειται σε κανόνες, με απαραίτητα εργαλεία τις μελέτες σκοπιμότητας, τις στρατηγικές μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, και σε γενικές κατευθύνσεις σχεδιασμού, που έχουν να κάνουν με την φέρουσα ικανότητα κάθε τόπου και τη σχέση κόστους-οφέλους όσον αφορά παραμέτρους όπως το φυσικό περιβάλλον, την αγροτική παραγωγή και την αλιεία, το τουριστικό οικονομικό όφελος- τοπικό ή εθνικό- και το κοινωνικό όφελος (θέσεις εργασίας κλπ). Αυτό δε σημαίνει ότι παντού πρέπει να επεμβαίνει ο άνθρωπος. Για κάποιες παραλίες η καλύτερη “αξιοποίηση” είναι ο σεβασμός στην παρθενικότητά τους. Ευαίσθητα τοπία απαράμιλλου κάλλους, όπως η Ελαφόνησος, πρέπει να μείνουν ως έχουν χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.

Η διαχείριση των ακτών μπορεί να συμβάλλει στην τοπική και εθνική ανάπτυξη. Είναι απαραίτητη πια η πολιτική ωρίμανση των τοπικών αρχών και κοινωνιών, ώστε ο σχεδιασμός να γίνεται σε συνεργασία με την τοπική κοινωνία (και τους επιχειρηματίες), με σαφή εκτίμηση του περιβαλλοντικού κόστους ή οφέλους.

Σχεδιασμός και τέλος στην αυθαιρεσία, όφελος για τους ντόπιους, όφελος για το περιβάλλον, μόνο έτσι θα διατηρήσουμε τις ακτές μας ζωντανές και για τις επόμενες γενιές!

18 Ιουλίου 2014

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: