Προτάσεις και σχόλια για το Εθνικό Σχέδιο Πρόληψης Αποβλήτων


της Μαρίας Βιτωράκη*

maria-vitorakiΣτο εθνικό σχέδιο πρόληψης παραγωγής αποβλήτων αναγνωρίζονται ως ρεύματα προτεραιότητας τα απόβλητα τροφίμων, το χαρτί, και οι συσκευασίες τα οποία αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό του όγκου των παραγόμενων απορριμμάτων.Για κάθε ένα από τα παραπάνω υλικά στόχους προβλέπονται διαχειριστικά προγράμματα για την πρόληψη τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο και ανάλογα με το target group (ομάδες – στόχοι). Επίσης έχουν ληφθεί υπόψη διαχειριστικά προγράμματα που έχουν εφαρμοστεί με επιτυχία σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στην Ελλάδα για να έχουν επιτυχία τέτοια προγράμματα θα πρέπει να διασφαλίζεται η ενεργητική συμμετοχή των κοινωνικών ομάδων σε ένα πλαίσιο συν-ευθύνης και με εξασφαλισμένο το όφελος όλων των κοινωνικών εταίρων που θα προκύπτει από αυτή τη συμμετοχή, καθώς και η διοικητική υποστήριξη των φορέων που θα αναλάβουν τον συντονισμό και υλοποίηση αυτών των προγραμμάτων (π.χ δήμοι, περιφέρειες,  ΦΟΔΣΑ κ.α). Σημείο κλειδί για την επιτυχία είναι μια αποτελεσματική συνεργασία όλων των επιπέδων διοίκησης και των κοινωνικών εταίρων καθώς και η συνοχή, ευελιξία και συνεχής αξιολόγηση των προγραμμάτων πρόληψης. Προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί στα τοπικά προγράμματα πρόληψης – εκείνα που βρίσκονται πιο κοντά στον πολίτη και στις τοπικές επιχειρήσεις. Ειδικότερα για τα προ-αναφερόμενα ρεύματα αποβλήτων που αποτελούν προτεραιότητα, παραθέτω στη συνέχεια   σχόλια και προτάσεις:

a-sk-064

1. Aπόβλητα τροφίμων

Ομάδες στόχοι: καταστήματα πώλησης τροφίμων, εταιρείες εστίασης (εστιατόρια, ξενοδοχεία), δημότες, σχολεία. Η πρόληψη σε τοπικό επίπεδο μπορεί να έχει τον χαρακτήρα εθελοντικών συμφωνιών μεταξύ ΟΤΑ και καταστημάτων πώλησης τροφίμων ή καταστημάτων εστίασης (ξενοδοχείων, εστιατορίων) ώστε να αποτυπωθεί με σαφήνεια και -στη συνέχεια- να εγκατασταθεί ένα πρόγραμμα πρόληψης, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει:

– διαχείριση της ποσότητας των τροφίμων που διατίθενται στην κατανάλωση μέσω ηλεκτρονικού συστήματος παραγγελιών από τους πελάτες και συστήματος ηλεκτρονικής παρακολούθησης των υπολειμμάτων (ληγμένα τρόφιμα) στα καταστήματα τροφίμων και διόρθωσης του συστήματος παραγγελιών. – εκπαίδευσης των καταναλωτών σε καλές πρακτικές συντήρησης τροφίμων και διαχείρισης των προμηθειών τους, ώστε να μειώνονται τα απόβλητα τροφίμων (ορθές πρακτικές κατανάλωσης).

– επιβράβευση των καταστημάτων εκείνων που θα εγκαταστήσουν σύστημα πρόληψης μέσω ενός μοντέλου παροχής δωρεάν υπηρεσιών από τον δήμο και green marketing.

– δωρεές τροφίμων σε κοινωνικά παντοπωλεία ή σχολικά συσσίτια

– εκπαίδευση των καταναλωτών με καθιέρωση της «εβδομάδας πράσινης κουζίνας» και της εβδομάδας «μείωσης πράσινων αποβλήτων» όπου θα παρουσιάζεται ο οδηγός καλής διαχείρισης προμηθειών, συντήρησης και κατανάλωσης τροφίμων καθώς και μέθοδοι οικιακής κομποστοποίησης.

– εκπαίδευση των μαθητών και γενικότερα της σχολικής κοινότητας σε τεχνικές μείωσης αποβλήτων τροφίμων μέσα από ένα γενικότερο τοπικό σχέδιο για «Πράσινα Σχολεία» Καθιέρωση ετήσιου βραβείου για το σχολείο που έχει εγκαταστήσει το πιο αποτελεσματικό πρόγραμμα πρόληψης.

– δημιουργία δημοτικής ηλεκτρονικής ιστοσελίδας για τα πράσινα απόβλητα με αναλυτικό πληροφοριακό υλικό και εκθέσεις αξιολόγησης των δημοτικών προγραμμάτων. Διαρκής επικοινωνία με τους δημότες μέσω ηλεκτρονικού forum, και δυνατότητα κατάθεσης προτάσεων βελτίωσης των προγραμμάτων πρόληψης.

2. Απόβλητα χαρτιού

Ομάδες στόχοι: σχολεία, δημόσιες υπηρεσίες, δημότες

– Δημοτικό πρόγραμμα πρόληψης παραγωγής αποβλήτων χαρτιού στα σχολεία, μέσα από το τοπικό σχέδιο για «Πράσινα σχολεία». Χρήση οδηγού καλών πρακτικών μείωσης της χρήσης χαρτιού για τα σχολεία και επιβράβευση των σχολείων που αποδεδειγμένα μείωσαν τη χρήση χαρτιού.

– Χρήση οδηγού καλών πρακτικών και σε όλες τις δημοτικές υπηρεσίες με εκπαίδευση των εργαζομένων, χρέωση του χρησιμοποιούμενου χαρτιού ανά υπάλληλο και ορισμό μέγιστης κατανάλωσης ανά μήνα. Κίνητρα για τη μείωση χρήσης χαρτιού μέσω του μηχανισμού αξιολόγησης (ένα από τα κριτήρια αξιολόγησης των υπαλλήλων θα είναι η πρακτική τους σε θέματα μείωσης αποβλήτων)

– εκπαίδευση των καταναλωτών με καθιέρωση της «εβδομάδας ενημέρωσης για μείωση χαρτιού όπου θα παρουσιάζονται οι καλές πρακτικές.

3. Απόβλητα συσκευασίας

Ομάδες στόχοι: επιχειρήσεις, δημότες, σχολεία

Η μείωση της υπερβολικής συσκευασίας αλλά και της προτίμησης της χρήσης της από τους καταναλωτές έχει αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά κυρίως μέσα από  εκστρατείες ενημέρωσης των καταναλωτών και φυσικά στη φάση του σχεδιασμού και παραγωγής προιόντων μέσα από εργαλεία όπως η οικολογική σήμανση  (eco-label). Με επιτυχία έχουν εφαρμοστεί και οι εθελοντικές συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων και δικτύων καταναλωτών ή ΟΤΑ για την κατάργηση της υπερβολικής συσκευασίας, της επιλογής ανθεκτικής, επαναχρησιμοποιούμενης συσκευασίας καθώς και της μείωσης χρήσης επικίνδυνων ουσιών στις συσκευασίες. Ένα προτεινόμενο πρόγραμμα για τη μείωση της πλαστικής τσάντας μιας χρήσης μπορεί να έχει εθελοντικό χαρακτήρα ή να στηρίζεται σε οικονομικά εργαλεία: π.χ ξεχωριστή χρέωση της πλαστικής σακούλας στα ταμεία πώλησης.

Όλα τα παραπάνω αποτελούν ενδεικτικές προτάσεις προγραμμάτων πρόληψης που προτάσεις και σχόλια που κατέθεσα στο ΥΠΕΚΑ στα πλαίσια της διαβούλευσης για το εθνικό σχέδιο πρόληψης αποβλήτων και κύριο σκοπό έχουν να εμπλουτίσουν και να βελτιώσουν το Εθνικό Σχέδιο Πρόληψης Αποβλήτων που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση.

* Η Μαρία Βιτωράκη είναι χημικός μηχανικός – καθηγήτρια περιβαλλοντικών επιστημών

Advertisements

One Response to Προτάσεις και σχόλια για το Εθνικό Σχέδιο Πρόληψης Αποβλήτων

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: