REDREAM ATHENS


383563_475121999223707_127932150_n

Αν και τίποτα δε θα έπρεπε πια να με ξαφνιάζει σε αυτή τη χώρα, παρακολουθώ κατάπληκτη διάφορες αρνητικές γνώμες σχετικά με την ανάπλαση της οδού Πανεπιστημίου. Δεν πρόκειται για εύλογες επιφυλάξεις του μέσου πολίτη που θέλει να ενημερωθεί και να κρίνει, αλλά για πολεμική καμπάνια από ανθρώπους με τη βούλα του ειδικού επιστήμονα, που από τον τόνο και το περιεχόμενο δείχνουν σαφή διάθεση όχι για συμβολή σε τυχόν βελτιώσεις του project, αλλά για την αποδόμηση και τη ματαίωσή του.

Η κριτική παίρνει ως αφετηρία κάτι που είναι αληθινό μόνο εν μέρει: την πεζοδρόμιση της Πανεπιστημίου. Δεν αναφέρεται πουθενά ούτε τραμ, ούτε ποδηλατόδρομος. Εδώ βρίσκεται και ο πυρήνας του ζητήματος: Η ανάδειξη της νεοκλασικής Τριλογίας (Βιβλιοθήκη, Πανεπιστήμιο, Ακαδημία) με διευθέτηση της κυκλοφορίας και του αστικού χώρου είναι ένα όραμα πιο παλαιό από το 1985. Και είναι απολύτως επίκαιρο τώρα, καθώς ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της Αθήνας παραμένει το κυκλοφοριακό.

Η βιώσιμη κινητικότητα, δηλαδή η μείωση του Ι.Χ. και η στροφή στη χρήση μαζικών μέσων συγκοινωνίας, ιδιαίτερα σταθερής τροχιάς, καθώς και της ποδηλασίας και της πεζής κίνησης, είναι θέμα που βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα για τα προβλήματα των πόλεων παγκοσμίως. Στην Πανεπιστημίου δεν πρόκειται για απλή πεζοδρόμιση, αλλά προβλέπεται: διαπλατυμένο πεζοδρόμιο με υπαίθρια καθιστικά, πράσινο κλπ., γραμμή τραμ (που θα συνδέει τα δύο βασικά μουσεία Ακρόπολης και Αρχαιολογικό), ποδηλατόδρομος και μια οδός μίνιμουμ πλάτους για οχήματα πρώτης ανάγκης. Από κυκλοφοριακή άποψη ο στόχος της παρέμβασης είναι οι κάτοικοι και οι επισκέπτες του κέντρου να αφήσουν το ιδιωτικό αυτοκίνητο και το ταξί και να πάρουν το τράμ και το ποδήλατο, διαπιστώνοντας ότι έχουν όφελος ως προς την άνεση, το χρόνο και την οικονομία. Ο άξονας της Πανεπιστημίου θα περιβάλλεται από οδικό δακτύλιο με άνοδο την Σταδίου και κάθοδο (αναστροφή) την Ακαδημίας.

Είναι τουλάχιστον περίεργο που τίποτα απ’ όλα αυτά δεν αναφέρεται πουθενά στα επικριτικά άρθρα.

Και είναι οξύμωρο, ένα έργο, που η ίδια η ουσία του είναι το βιώσιμο αστικό περιβάλλον, να εγκαλείται για έλλειψη “μελέτης για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις αυτής της πεζοδρόμησης (συμπεριλαμβανομένης της ρύπανσης της ατμόσφαιρας).” (sic!) Σε μία αρτηρία σήμερα πνιγμένη στα καυσαέρια, ο πεζόδρομος, το τραμ και το ποδήλατο κινδυνεύουν να επιφέρουν ατμοσφαιρική ρύπανση!! Υποθέτω ότι αυτός ο παραλογισμός οφείλεται ακριβώς στο γεγονός ότι οι συγγραφείς του κειμένου, εφ’ όσον επιμένουν να αγνοούν το τραμ, παίρνουν σαν δεδομένο ότι οι κάτοικοι θα επιμείνουν στο Ι.Χ. πάση θυσία, εις πείσμα της άνεσης και της εξοικονόμησης χρόνου. Μα αυτή είναι η δήθεν “ρεαλιστική” λογική που λέει ότι “ο Έλληνας δεν αλλάζει”, “οι αλλαγές είναι πάντα προς το χειρότερο” και καταλήγει στο “δε θέλουμε τίποτα, πουθενά”. Πρόκειται για τον έσχατο συντηρητισμό.

Θα μπορούσε κανείς να παρατηρήσει ότι επικρίσεις, όπως “απουσία στρατηγικής, διαβούλευσης, μελέτης σκοπιμότητας, μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων”, ότι το έργο προωθείται “στην τούρλα του Σαββάτου” με ”κουτσουρεμένες μελέτες χρήσεων γης, κυκλοφοριακές, περιβαλλοντικών επιπτώσεων στο παρά πέντε” είναι ισχυρισμοί ατεκμηρίωτοι, μια που το έργο περιλαμβάνεται ως επιλογή ήδη στις κατευθύνσεις του ισχύοντος Ρυθμιστικού Αθήνας του 1985 (Άρθρο 3 Ν.1515/85) και από το 2009 με κοινή πρωτοβουλία του ΥΠΕΚΑ (Μπιρμπίλη) και του Οργανισμού Ρυθμιστικού Σχεδίου (Πολύζος) στο πλαίσιο του Προγράμματος“ΑΘΗΝA-ΑΤΤΙΚΗ 2014”  περιλαμβανεται και στις προτάσεις του υπό εκπόνηση νέου Ρυθμιστικού. Όλα αυτά είναι δημοσιευμένα (ΥΠΕΚΑ  και RETHINK ATHENS ), με έκθεση των στρατηγικών, των νομίμων θεσμικών διαδικασιών κλπ. Και είναι αυτονόητο ότι με τις οριστικές μελέτες παραδίνονται και όλες οι επι μέρους μελέτες που ορίζει ο νόμος.

Φυσικά ο καθένας είναι ελεύθερος να πιστέψει ό,τι θέλει, ακόμα και ότι πρόκειται για άλλη μία καταχθόνια συνομωσία για να καταστραφεί η ζωή μας.

Όσο για τις επικρίσεις για τη σχέση δημοσίων-ιδιωτικών φορέων, να΄τος πάλι ο παλιός καλός κρατισμός, μια νοοτροπία που η σύγχρονη Ελλάδα παλεύει δειλά-δειλά να αποτινάξει.

Πέρα όμως από τα επί μέρους, υπάρχει το κεντρικό ζήτημα: η μορφή και η χρήση του ιστορικού κέντρου της πόλης.

Υποστηρίζεται από τους επικριτές ότι “δεν έχει καν εξεταστεί εάν η πραγματοποίησή του έργου θα διευκολύνει την επανακατοίκηση του ιστορικού κέντρου ή θα οδηγήσει στην περαιτέρω ερήμωση του”. Πόσο πιθανό είναι άραγε ένας πεζόδρομος με καθιστικά, τραμ και ποδηλατόδρομο να οδηγήσει όχι στην αναζωογόνηση αλλά στην παραπέρα ερήμωσή του κέντρου; Θα οξυνθούν ζητήματα ασφάλειας και παραβατικότητας; Η βραχυπρόθεσμη λύση τέτοιων προβλημάτων ανήκει στη δικαιοδοσία μιας ορθολογικής και αποτελεσματικής αστυνόμευσης, που είναι αυτονόητη σε κάθε μεγάλη πόλη.

Ωστόσο η ερήμωση του κέντρου της Αθήνας δεν ξεκίνησε με την οικονομική κρίση, ούτε με την παρουσία των μεταναστών ή των ναρκομανών. Ξεκίνησε γιατί οι Αθηναίοι εγκατέλειψαν την πόλη για τα προάστια. Τα υπόλοιπα ακολούθησαν. Είναι μια δοκιμασία που υπέστησαν όλες οι μεγάλες πόλεις και έγιναν και γίνονται παντού προσπάθειες για την αναστροφή της. Οι πόλεις, που δημιουργήθηκαν για τη συλλογική συμβίωση των ανθρώπων, λόγω της ανεξέλεγκτης και αλόγιστης κυκλοφορίας των ιδιωτικών αυτοκινήτων κατάντησαν τόποι αποξένωσης. Το Ι.Χ. από εργαλείο ελευθερίας έγινε μέσο απομόνωσης. Οι πολεοδομικές παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας ή και σημειακές είναι ένα από τα μέσα για να επιστρέψουν οι κάτοικοι στην πόλη τους. Η υποβάθμιση μπορεί να αναστραφεί χάρις σ΄ένα ελκυστικό αστικό περιβάλλον, που εξασφαλίζει βιώσιμη κινητικότητα, ευχάριστο μικροκλίμα-ηλιασμό-δροσισμό μέσω πολεοδομικών παρεμβάσεων (πράσινο, νερό, σκίαση, χρήση οικολογικών υλικών κλπ), εύχρηστο και ελκυστικά σχεδιασμένο αστικό εξοπλισμό (στάσεις, φωτισμός, σηματοδότηση κλπ) δημιουργία και ανάδειξη αστικών τοποσήμων. Γενικά όλα αυτά που αποτελούν σήμερα την επιστήμη και την τέχνη της πολεοδομίας και της αρχιτεκτονικής, που στην εποχή μας είναι πια μπολιασμένες με τις αρχές της αειφορίας. Υπό αυτό το πρίσμα, στόχος είναι η Πανεπιστημίου από διέλευση να γίνει προορισμός.

Τα εξασφαλίζει αυτά η σχεδιαζόμενη ανάπλαση; Από τη δημόσια έκθεση της μελέτης που πήρε το α’ βραβείο στον διαγωνισμό και από τις δημοσιεύσεις του γραφείου αρχιτεκτονικής τοπίου ΟΚRA και http://www.okra.nl/project.php?project_id=627879) και των συνεργατών του (γραφείο πολεοδομικών μελετών Mixst urbanism , Πανεπιστήμιο Wageningen, γραφείο ελλήνων αρχιτεκτόνων Studio 75 ,  γραφείοWerner Sobek Green Technologies) γίνεται φανερό σε κάθε καλοπροαίρετο κριτή, ότι μάλλον είναι αντάξιοι του ρόλου που τους έχει ανατεθεί.

Η πόλη αυτή χρειάζεται δημόσιους χώρους που θα λειτουργούν και στο συμβολικό επίπεδο, θα δημιουργούν αίσθημα περηφάνιας του πολίτη για την πόλη του, θα παράγουν αστική συνείδηση, που η Αθήνα την έχει ανάγκη. Εχει ανάγκη την αγάπη των κατοίκων της.

ΑΣ ΞΑΝΑ-ΟΝΕΙΡΕΥΤΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: