MΗΔΕΝΙΚΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ


Μετά τις πυρκαγιές επιτακτική η ανάγκη ανασχεδιασμού  του νέου Ρυθμιστικού Αθήνας

Για άλλη μια φορά ο αρμόδιος υπουργός υπόσχεται ότι “τα καμμένα θα αναδασωθούν, δεν θα επιτραπεί η οικοδόμηση και τα αυθαίρετα θα κατεδαφίζονται αμέσως”. Εδώ και χρόνια όμως, πάντα μετά από κάθε πυρκαγιά σε ένα μέρος των καμμένων εκτάσεων ξεφυτρώνουν κτίσματα…Και γιατί να μη χτίζουν αφού ξέρουν ότι αργά η γρήγορα θα νομιμοποιηθούν; Ο Νεοέλληνας έχει δύο οράματα: να διοριστεί στο Δημόσιο και το σπίτι του να μπει στο Σχέδιο.

Aυτό συμβαίνει διαρκώς από το 1945. Και αν οι στεγαστικές ανάγκες των εσωτερικών μεταπολεμικών και μετεμφυλιακών μεταναστών ήταν μια σκληρή πραγματικότητα, σήμερα οι αέναες επεκτάσεις εξυπηρετούν κυρίως την εξοχική κατοικία και τους “οικολογικούς εσωτερικούς πρόσφυγες” που φεύγουν από την ασφυκτική Αθήνα. Επί δεκαετίες παρακολουθούμε νεοφανείς οικισμούς με ευφάνταστα ονόματα να γεννιώνται μέσα στις πράσινες εκτάσεις που κάποτε αποτελούσαν τον φυσικό πνεύμονα της Πρωτεύουσας. Έτσι δημιουργήθηκε ένας φαύλος κύκλος συνεχούς ανεξέλεγκτης διάχυσης του αστικού ιστού (sprawling) που είναι ό,τι χειρότερο για μια σύγχρονη πόλη από περιβαλλοντική άποψη: σπαταλά φυσικούς πόρους εν ανεπαρκεία, δηλαδή το φυσικό έδαφος, το δάσος, τη θαμνώδη έκταση, τόσο χαρακτηριστική της Νότιας Ελλάδας, εξαφανίζει τα περιβόλια και τους άλλοτε ονομαστούς αμπελώνες της Αττικής. Αυτή η διαδικασία είναι ένα από τα βαθύτερα αίτια αν όχι των πυρκαγιών, οπωσδήποτε της μη αποκατάστασης του κατεστραμμένου φυσικού περιβάλλοντος.

Η πρόληψη όμως των καταστροφών απαιτεί στρατηγική με κατάλληλες θεσμικές ρυθμίσεις.

Μήπως το νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας προσφέρει κάτι τέτοιο;

Ο Σύλλογος Πολεοδόμων έχει κάνει μια εμπεριστατωμένη κριτική αποτίμηση. Εδώ, με μια όχι εξαντλητική ματιά υπό το πρίσμα των πυρκαγιών βλέπουμε ότι:

Στο Κεφάλαιο Β- Γενικοί Στόχοι διατυπώνεται ρητά η πρόθεση για “διαφύλαξη των εδαφικών πόρων της Αττικής ως πολύτιμων, πεπερασμένων και αναντικατάστατων και ανάσχεση της περαιτέρω αλλοίωσης της φυσικής τους κατάστασης”. Στο Κεφάλαιο Δ, άρθρο 13 υποστηρίζεται η αρχή της “συμπαγούς πόλης” (δηλαδή το αντίθετο του sprawling).

Αλλά αμέσως πιο κάτω και σε καταφανή αντίφαση με τα προηγούμενα, επιτρέπονται “περιορισμένες επεκτάσεις σε περιπτώσεις που ο υφιστάμενος πολεοδομικός χώρος είναι διαπιστωμένα ανεπαρκής”. Διαπιστωμένα από ποιόν; Ανεπαρκής για ποιούς; Η απάντηση παρακάτω: “Η σχετική εκτίμηση γίνεται σε επίπεδο προγραμματικής ομάδας ΟΤΑ και κατ’ ελάχιστον σε επίπεδο Δήμου.”

Η εκτίμηση λοιπόν στους Δήμους, που μαζί με τις Πολεοδομίες και τις Εφορίες βρίσκονται στην κορυφή του καταλόγου του Συνηγόρου του Πολίτη ως οι υπηρεσίες με τα περισσότερα κρούσματα διαφθοράς… Αν αυτό δεν είναι ένα ορθάνοιχτο παράθυρο για συνέχιση της πρακτικής των συνεχών επεκτάσεων και των πελατειακών σχέσεων, τότε τι είναι;

Τέλος στο ίδιο κεφάλαιο, άρθρο 10 : “…Μέχρι την έγκριση των Σχεδίων Χωρικής Ανάπτυξης Ενοτήτων μπορεί να εγκρίνεται με σχέδια υποκειμένων επιπέδων (δηλαδή τοπικών πολεοδομικών σχεδίων) ο καθορισμός νέων επεκτάσεων και η τροποποίηση των χρήσεων γης στις εκτός σχεδίου περιοχές...”

Όλα τα παραπάνω έρχονται σε πλήρη αντίφαση με τις αρχές της συμπαγούς πόλης.

Ειδικότερα για την Ανατολική Αττική/Μεσόγεια στο Κεφ. Γ’, άρθρο 8 (χωροταξική οργάνωση) διαπιστώνεται ότι η περιοχή είναι ο δεύτερος πόλος ανάπτυξης της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας και ότι διατυπώνεται ως βασική επιλογή ότι “οι πιέσεις αστικοποίησης θα κατευθυνθούν προς το εσωτερικό και στις παρυφές των υφιστάμενων οικισμών.” Η επέκταση όμως στις παρυφές θα φέρει σταδιακή ένωση των οικισμών μέχρι να καλυφθεί εντελώς όλο το Λεκανοπέδιο από αστικό ιστό. Το γεγονός ότι η Αθήνα έχει ξεχειλίσει προς τα Μεσόγεια διαπιστώνεται παθητικά, χωρίς μέτρα ανάσχεσης. Όσο για την Βόρεια Αττική, αυτή προορίζεται για αποφόρτιση του Λεκανοπεδίου” (οι υπογραμμίσεις δικές μου)

Το νέο Ρυθμιστικό λοιπόν, παρά τις ωραίες γενικές δηλώσεις υπέρ του περιβάλλοντος και της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, καθόλου δεν βάζει αποφασιστικό φραγμό στην αέναη επέκταση του αθηναϊκού πολεοδομικού συγκροτήματος.

Τέτοια αποφασιστικά μέτρα θα ήταν

  • Κατάργηση της εκτός σχεδίου δόμησης στην Αττική.

  • Επείγουσα εκπόνηση επί μέρους πολεοδομικών σχεδίων/ χρήσεις γης με κατευθυντήριο άξονα την μηδενική επέκταση του υφιστάμενου πολεοδομικού συγκροτήματος. Υπάρχουν στη διεθνή εμπειρία τρόποι για την αντιμετώπιση της οικιστικής πίεσης: μεταξύ άλλων, οικολογική αναβάθμιση του υφιστάμενου αστικού ιστού, αναβάθμιση και αξιοποίηση του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος για την συγκράτηση του πληθυσμού στην πόλη, δορυφορικές πόλεις, περιφερειακή ανάπτυξη της χώρας.

  • Πολιτική για έλεγχο των τιμών γης και μείωση της κερδοσκοπίας.

  • Δημιουργία αποτελεσματικού φορέα για την κατεδάφιση αυθαιρέτων.

  • Ανταλλαγή των εκτάσεων που βρίσκονται μέσα σε προστατευόμενες περιοχές, που διεκδικούνται από οικοδομικούς συνεταιρισμούς, με άλλες εκτάσεις μέσα στον αστικό ιστό π.χ. πρώην στρατόπεδα, πρώην βιομηχανικές περιοχές κ.α.

  • Οικιστικά προγράμματα με κοινωνικά και οικολογικά κριτήρια για όσους πυρόπληκτους είχαν αυθαίρετες πρώτες κατοικίες σε προστατευόμενες περιοχές (π.χ. σε εκτάσεις όπως και για τους συνεταιρισμούς, σε άδεια διαμερίσματα κλπ.)

Προφανώς χρειάζονται και άλλα επείγοντα και αποφασιστικά μέτρα κατά των αιτίων που γεννούν τις πυρκαγιές, που αφορούν τα δάση και τους δασικούς χάρτες, τις ανεξέλεγκτες χωματερές, την οργάνωση της πυρασφάλειας και δασοπυρόσβεσης με τη δημιουργία πράσινων θέσεων εργασίας και την οργάνωση του εθελοντισμού κλπ.

Όσον όμως αφορά το συγκεκριμένο θέμα, είναι επιτακτική η αναθεώρηση των διατάξεων του νέου Ρυθμιστικού Αθήνας προς αυτή την κατεύθυνση. Οι συνεχείς νομιμοποιήσεις αυθαιρέτων και επεκτάσεις οικισμών δίνουν τα σπίρτα στο χέρι του εμπρηστή.

Μελίττα Γκουρτσογιάννη

αρχιτέκτων-πολεοδόμος

μέλος των Οικολόγων Πράσινων

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: