Η γιαγιά η Μακεδόνα


Ελεύθερο  βήμα

«Το  θέμα  έχει  λήξει…»

Της  ΜΕΛΙΤΤΑΣ  ΓΚΟΥΡΤΣΟΓΙΑΝΝΗ*

Ναι, τη  θυμάμαι  τη  γιαγιά  τη  Μακεδόνα… Καθόταν  εκεί  με  το  τσεμπέρι  της  και  μέσα  σ’ ένα  χείμαρρο  άγνωστης  γλώσσας  αναστέναζε  κάθε  τόσο  λέγοντας  «λε! λε! λε! λε!».
«Τι  γλώσσα  μιλάει ;» ρώτησα  τα  εγγόνια  της,  ­βέρους  Θεσσαλονικιούς: ­ «Μακεδόνικα », μου  απάντησαν. Ηταν  μια  ανύπαρκτη  γιαγιά, που  μιλούσε  μιαν  ανύπαρκτη  γλώσσα και  την  άκουγα  με  τα  ανύπαρκτα  αυτιά  μου… Ετος  1960…
Υστερα  από  χρόνια  βρέθηκα  με  κάποιους  από  την  Εδεσσα  και  τους  ρώτησα,  πώς  τη λέγανε στα ελληνόφωνα χωριά εκείνη την «άλλη» γλώσσα. «Εντόπικα » μου  απάντησαν, δηλαδή  γλώσσα  των  ντόπιων. Ντόπιων  φυσικά, γιατί  ήταν  παλιότεροι  κάτοικοι  από  τους  άλλους  που  είχαν  έρθει  από  Μικρασία  και  Πόντο. Πού  να  συνεννοηθούνε  αν μιλούσε  ο  καθένας  την  ντοπιολαλιά  του, άλλος  σλάβικα, άλλος  ελληνικά  του  Ομήρου, άλλος  σύγχρονα  ελληνικά, άλλος  βλάχικα-  ­η  γνωστή  salade  macedoine!
Οι  θείοι  όμως  της  φίλης  μου  της  Ολγας, μικροί  μαθητές  μετά  τον  εμφύλιο, είχαν  φάει  του  κόσμου  τις  τιμωρίες  και  το  ξύλο  της  χρονιάς  τους  στο  σχολείο , στη  Βέροια, για να  μη  μιλάνε  τη  γλώσσα  τους.

Δεν  είναι  πρωτοφανές  στην  Ιστορία, κατά  τη  δημιουργία  των  εθνικών  κρατών: Ετσι  ξερίζωσαν  και  οι  Εγγλέζοι  τα  gaelic  από  τους  Ιρλανδούς,
οι  Γάλλοι  τα  οξιτάνικα , αυτό  επιχειρούν  σήμερα  και  οι  Κινέζοι  με  τη  θιβετιανή  γλώσσα .
Από  την  άλλη  μεριά  των  συνόρων  τώρα, υπάρχουν  2  εκατομμύρια  άνθρωποι  που  λέγονταν  Μακεδόνες  εδώ  και  100  χρόνια. Δεν  νιώθουν  Βούλγαροι, δεν  νιώθουν  Ελληνες, δεν  νιώθουν  Σέρβοι. Πώς  να  το  κάνουμε  δηλαδή. Θα  τους  αλλάξουμε  εμείς  με  το  ζόρι ; Επειδή  είμαστε  πιο  ωραίοι , πιο  πλούσιοι, με  περισσότερους  τίτλους  ευγενείας ;
Κατοικούν  σε  μια  χώρα  που  γεωγραφικά  είναι  Μακεδονία . Το  ένα  τρίτο  από  δαύτους  δεν  είναι  Σλάβοι, είναι  Αλβανοί  και  μιλάνε αλβανικά. Γι’ αυτό  και  η  χώρα  δεν  μπορεί  να ονομαστεί  Σλαβική  Μακεδονία.  Στα  σχολικά  μου  βιβλία  την  έμαθα  ως  «Σερβική  Μακεδονία», επαρχία  της  Γιουγκοσλαβίας .
Και  επειδή  το  ψώνιο  είναι  κολλητικό , μερικοί από αυτούς φαντάζονται  ότι  είναι  και  απόγονοι  του  Μεγαλέξαντρου. Δεν  θα  ξεχάσω  τις  διαδηλώσεις  του  ’94  έξω  από  τα  κτίρια  της Commission.  Τη  μία  μέρα  διαδήλωναν  οι  «Σκοπιανοί » με  τους  ήλιους  της  Βεργίνας. Την  επόμενη  διαδήλωναν  οι  Ελληνες,  ­πολλοί  φερμένοι  με  πούλμαν  από  τις  κοινότητες
της  Γερμανίας, ­ ντυμένοι  Μεγαλέξαντροι  και  Μακεδονομάχοι. Ιδια  χάλια  και  χειρότερα .
Κανένας  πολιτικός  δεν  τολμά  να  πει  το  αυταπόδεικτο : ότι  το  θέμα  έχει  λήξει . Τη  διπλανή  χώρα  την  έχει  αναγνωρίσει  η  πλειονότητα  των  χωρών  παγκοσμίως. Γιατί  εκτός από  τα  γεωπολιτικά  παιχνίδια  μικρών  και  μεγάλων  δυνάμεων, υπάρχει  και  το  δικαίωμα  στον  αυτοπροσδιορισμό, δικαίωμα  κατακτημένο  μέσα  στο  λεξιλόγιο  της  σύγχρονης δημοκρατίας. Επιπλέον  οι  Ευρωπαίοι  τους  συμπαθούν  τους  Μακεδόνες  γιατί, μες  στην  κόλαση  των  πολέμων  της  Γιουγκοσλαβίας, κατάφεραν  να  κρατηθούν  απ’ έξω. Και τώρα  με  τις  ανοησίες  της  Ελλάδας  κινδυνεύει  ν ‘ αποσταθεροποιηθεί  αυτή  η  εύθραυστη  ισορροπία  μεταξύ  σλαβόφωνων  και  αλβανόφωνων.
Αλίμονο, η  Ελλάδα  μού  θυμίζει  εκείνο  το  ανέκδοτο  με  τον  οδηγό  που  ακούει  από  το  ραδιόφωνο : «Προσοχή! προσοχή! ένα  αυτοκίνητο  έχει  μπει  στο  αντίθετο  ρεύμα κυκλοφορίας!» Και  ο  οδηγός  απορεί  «Μα  τι  λένε ; Ενα  μόνο ; Χιλιάδες  αυτοκίνητα  έχουν  μπει  στο  αντίθετο  ρεύμα  κυκλοφορίας !»
Μακάρι  ο  Μεγαλέξαντρος  μαζί  με  τον  αχώριστο  φίλο  του  τον  Καραγκιόζη  να  μας  γλιτώσουν  από  τον  «Κατηραμένον  Οφι » του  εθνικισμού!
Υστερόγραφο: το  άκρον  άωτον  του  σουρεαλισμού: άκουσα  Κύπριο  ν’ αποκαλεί  τη  γειτονική  χώρα  «κρατίδιο »!

* Αρχιτέκτων, μέλος  του  Συμβουλίου  των  Οικολόγων  Πράσινων. Οι  απόψεις  που  διατυπώνονται  είναι  προσωπικές

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ  ­ 29/04/2008
© Copyright  2008  X.K. Τεγόπουλος  Εκδόσεις  Α .Ε.

Advertisements

One Response to Η γιαγιά η Μακεδόνα

  1. Ο/Η Ηλίας λέει:

    Το θέμα του αυτοπροσδιορισμού… Η θέση ότι η προσωπική ιστορία καθενός μας έχει την μεγαλύτερη σημασία είναι πραγματικά δημοκρατική. Οι απαρχές της βρίσκονται στην αρχαία τραγωδία. Ή, όπως λέει και ο Ταρκόφσκι, «Η μοίρα είναι σαν ένας τρελός με ξυράφι που σε κυνηγάει»
    Στο ίδιο ισόγειο με την γιαγιά την Μακεδόνα έμενε ο κος και η κυρία Βαρτάν. Πιο πάνω, έμενε ο δεκατετράχρονος ξανθός άγγελος Γαβρήλος, ο αγαπημένος των κοριτσιών. Τον είδα μια μέρα να περπατάει με την μελαχρινούλα καλλονή μαθήτρια της έκτης τάξης του Δημοτικού, ένα χρόνο μεγαλύτερη από μένα. Ζήλεψα πολύ. Ήταν, όμως, ωραίο ζευγάρι! Η μητέρα του είχε χαραγμένο στο χέρι της τον αριθμό από το Άουσβιτς. Και επέλεξε να επιστρέψει στην Θεσσαλονίκη όταν απελευθερώθηκε. Ένα πραγματικό θαύμα επιβίωσης αλλά και συμφιλίωσης. Δίπλα μας, η κυρία Ευτυχία με τον άντρα της τον Στάθη και τους δυό τους γιούς, πρόσφυγες από τον Πόντο. Τέλος πάντων, αρκέστηκα να χορέψω στο Αποκριάτικο πάρτυ των εγγονών της Μακεδόνας. Μπλουζ με την Έλενα. Δέσποινα και Ρομπέν των Δασών. Θυμάμαι να μου ανάβουν τα μελίγγια. Ακόμα και σήμερα…Καθώς την πήρα στην αγκαλιά μου.
    Όλα αυτά τα έχασα όταν, στο τέλος του χρόνου, μετακομίσαμε στο ακριβό και μοδάτο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Καθώς μπαίναμε στο ταξί για την τελική μας αναχώρηση, η μητέρα της Έλενας μίλησε με την μαμά μου. Της ζήτησε να μην ξαναδώ την κόρη της. Δεν ήταν, βέβαια, στα καλά της… Μήπως θεώρησε ότι την εξέθεσα; Ήμουν 10 χρονών! Ξέρω όμως ότι η μητέρα μου στενοχωρήθηκε. Μέχρι πρόσφατα, υπήρχε ένα μαγαζί απέναντι από το Διοικητήριο. Φω μπιζού, τσάντες και αξεσουάρ. Η ταμπέλα έγραφε: «ΕΛΕΝΑ». Λες να ήταν αυτή; Και να μέ έψαχνε; Το μαγαζί έκλεισε μόλις φέτος.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: