ΠΡΑΓΑ 20-21 Αυγούστου 1968. Δεν ξεχνώ.

21/08/2017

(η περίφημη φωτογραφία του Kudelka)

‘Ενα ζήτημα λυμένο ιστορικά και πολιτικά στη υπόλοιπη Ευρώπη, ξανάνοιξε πάλι στη χώρα μας. Όσο και αν ο εμφύλιος έβαλε τη σφραγίδα του στην μεταπολεμική πολιτική της Ελλάδας και στο συλλογικό φαντασιακό, 72 χρόνια μετά το τέλος του πολέμου, 50 χρόνια μετά την Άνοιξη της Πράγας και την εισβολή των Σοβιετικών και 28 χρόνια μετά την πτώση του Τείχους είναι πάρα πολύς καιρός για να υπάρχει οποιαδήποτε δικαιολογία για άγνοια ή λάθος εκτίμησης. Είναι αλήθεια ότι και στην υπόλοιπη Ευρώπη επί πολλές δεκαετίες τον τόνο τον έδιναν οι αριστεροί διανοούμενοι, που έκαναν τα στραβά μάτια και για τις θηριωδίες των κομμουνιστών εναντίον αναρχικών και τροτσκιστών στον Ισπανικό Εμφύλιο, και για την εργατική εξέγερση του Ανατολικού Βερολίνου το 1953, και για την Ουγγρική Εξέγερση το 1956, και για τις πληροφορίες που έφταναν για τα αίσχη του σταλινισμού στη Σοβιετική Ένωση και στις Βαλτικές χώρες. Και κάθε φορά, παρά τις δικαιολογίες «υπέρ του γενικότερου καλού», οι εντιμότεροι ή απλά οι εξυπνότεροι έφευγαν από τις τάξεις της Αριστεράς. Και οι φιλελεύθερες , δημοκρατικές κυβερνήσεις της Ευρώπης, κατώτερες των περιστάσεων. Σιγά σιγά όμως το ψέμα δεν μπορούσε πια να σταθεί:  Άνοιξη της Πράγας, Σολινταρνόσκ στην Πολωνία, οι μαρτυρίες για τα Γκουλάγκ, οι μαρτυρίες για τα εγκλήματα της «πολιτιστικής επανάστασης» του Μάο, η γενοκτονία της Καμπότζης, όλα αυτά δεν μπορούσαν πια να κρυφτούν πίσω από σκοπιμότητες κατά του «βάρβαρου καπιταλισμού» και της «δυτικής προπαγάνδας». Έγιναν χιονοστιβάδα. Μετά την κατάρρευση των ανατολικών καθεστώτων και το άνοιγμα των αρχείων των πάλαι ποτέ παντοδύναμων μυστικών υπηρεσιών (STASI, KGB κλπ) η ιστορία πια έχει κλείσει.

Αλεξάντρ Ντούμπτσεκ

Βουδαπέστη 1956

Βερολίνο, το Checkpoint Charlie κατά τον Ψυχρό Πόλεμο

Και η Ελλάδα; Ακόμα ελάχιστοι συμπολίτες μας τολμούν να δηλώσουν αντικομμουνιστές, ακόμα και αν είναι. Η ατολμία να αναγνωριστούν τα εγκλήματα του κομμουνισμού δεν περιορίζονται στην Αριστερά, αλλά διαχέονται σε ολόκληρη την κοινωνία. Τόσο διαδεδομένη άρνηση αναγνώρισης των εγκλημάτων του κομμουνισμού μόνο στην Ελλάδα υπάρχει τώρα πια. Είναι χαρακτηριστικό ότι πριν λίγα χρόνια ΟΛΟΙ οι Έλληνες Ευρωβουλευτές , ΑΠΟ ΟΛΑ ΤΑ ΚΟΜΜΑΤΑ, αρνήθηκαν να υπερψηφίσουν καταδικαστικό ψήφισμα για τα εγκλήματα των δύο ολοκληρωτισμών στο Ευρωκοινοβούλιο.  (βλ. άρθρο της Τ. Παπαδοπούλου  Ευρωβουλευτές και ολοκληρωτισμός )

Σήμερα η ελληνική κυβέρνηση θα είναι η μόνη σε ολόκληρη την Ε.Ε. που αρνείται να συμμετάσχει στο ευρωπαϊκό συνέδριο για τα εγκλήματα των ευρωπαίκών ολοκληρωτισμών στις 23 Αυγούστου υπό την αιγίδα της Εσθονικής προεδρίας.  Η ημερομηνία του συνεδρίου στην Εσθονία δεν είναι τυχαία:  23 Αυγούστου 1939 υπογράφτηκε το Σύμφωνο Μολότωφ-Ρίμπεντροπ , η συμφωνία αμοιβαίας μη επίθεσης μεταξύ των δύο ολοκληρωτισμών. Και έχει ορισθεί από το Ευρωκοινοβούλιο αυτή η ημέρα ως ημερομηνία μνήμης κατά των εγκλημάτων των δύο ολοκληρωτισμών.

Και ένα προσωπικό ανέκδοτο: Στις εκλογές του 2009 είμουν υποψήφια με τους Οικολόγους Πράσινους, κι επειδή η ηγεσία με αγαπούσε πολύ με έστειλαν για μία και μοναδική φορά να εμφανιστώ μιαν άγρια νύχτα σε ποιό κανάλι λέτε; Μα στον 902! Ωστόσο το διασκέδασα. Διείσδυσα στο φοβερό buncker του Περισσού και είχαμε συζήτηση με διάφορους που ξεχνάω τα ονόματά τους και την Διαμάντω Μανωλάκου του ΚΚΕ βεβαίως βεβαίως. Είμαι σίγουρη ότι θα φαντάζονταν πως ώς οικολόγος θα τους μιλούσα για λουλουδάκια και πουλάκια. Φέρνω εγώ λοιπόν την κουβέντα στην οικολογία, ενέργεια κλπ και αναφέρω το όνομα του Κον-Μπεντίτ. Αμέσως η Μανωλάκου μου χτυπάει την στάση του Ντανύ για το Κόσσοβο κλπ. Εγώ βρίσκω την ευκαιρία να αναφερθώ στην τότε συνολική στάση της Ευρώπης που κατά τη γνώμη μου, υπό το βάρος της Ιστορίας, προσπάθησε να επανορθώσει την αδράνειά της κατά την τριετή πολιορκία του Σεράγιεβου, αλλά και παλιότερα την διστακτικότητα των Συμμάχων έναντι του Χίτλερ στην αρχή του Β’ Π.Π., την ίδια εποχή βέβαια που οι Σοβιετικοί από τη μεριά τους έκαναν με τον Χίτλερ το σύμφωνο Μολότωφ-Ρίμπεντροπ. Πέφτει παγωμάρα. (Σαν να άκουγα τις σκέψεις τους: ποιά είναι αυτή η τυχάρπαστη που έρχεται στο ίδιο μας το σπίτι και μας βρίζει;) Αλλά η Διαμάντω Μανωλάκου λέει την τελευταία λέξη με τον ανάλογο στόμφο: «Ο αντικομμουνισμός είναι η άλλη όψη του φασισμού!» 

Για μένα η μόνη συζήτηση που έχει ενδιαφέρον είναι: Πώς άνθρωποι αποδεδειγμένα γενναίοι, που πολέμησαν τον φασισμό, που πύκνωσαν τις γραμμές της Αριστεράς με βάση τις ιδέες του ανθρωπισμού, της ελευθερίας, της αλληλεγγύης, έφτασαν να γίνουν δήμιοι, να καταδίδουν τα μέλη της οικογένειάς τους και τους γείτονές τους, να εκτελούν τους συντρόφους τους. Ο Κουστουρίτσα στο «UNDERGROUND» το δείχνει ανάγλυφα , χωρίς να το εξηγεί. Και υπάρχουν οι λογοτέχνες , σαν τον Κούντερα, οι σκηνοθέτες σαν τον Βάϊντα και φυσικά η Χάννα Άρεντ και πολλοί άλλοι όπου μπορούμε να ανατρέξουμε για να πάρουμε μια ιδέα πώς το φως γίνεται σκοτάδι.

 


Καλόν ύπνο Αρλέτα…

08/08/2017

Το ωραιότερο νανούρισμα (Αρλέτα-Λόρκα-Χατζηδάκης).

 

και η ζωγράφος Αρλέτα

 


Αυγουστιάτικο φεγγάρι- η έκλειψη στο Αστεροσκοπείο, στον λόφο των Νυμφών, νύχτα μαγική

08/08/2017

φωτο Πρώτο Θέμα

φωτο Πρώτο Θέμα


ΕΩΣΦΟΡΟΣ

07/08/2017

ΠΥΡΙΝΗ ΚΟΛΑΣΗ ΣΤΗ ΝΟΤΙΑ ΕΥΡΩΠΗ

Πένθος για τα Κύθηρα. Πένθος για τα δάση, τις πόλεις και τα χωριά της Νότιας Ευρώπης. Ακόμα και οι πιο δύσπιστοι πλέον συνειδητοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή έκανε πια την τραγικά χειροπιαστή την παρουσία της. Είτε με τη μορφή του πύρινου «ΕΩΣΦΟΡΟΥ», είτε με τους τερατώδεις τυφώνες, είτε με το λιώσιμο των παγετώνων στους πόλους, τα ακραία φαινόμενα πολλαπλασιάζονται σε ένταση και συχνότητα. Και οι άνθρωποι; Επιμηθείς. Με πόσο κόπο και πόσα πισωγυρίσματα φτάσαμε στη Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή. Και την επομένη, ο ένας από τους δύο μεγαλύτερους ρυπαντές του πλανήτη, οι ΗΠΑ, με πρωτοβουλία του ανεκδιήγητου Προέδρου αποσύρονται από τη συμφωνία. Όταν έπεσε η πανούκλα στην Ευρώπη, τον 14ο αιώνα, που αποδεκάτισε το 1/3 του πληθυσμού της, οι άνθρωποι το θεωρούσαν τιμωρία του θεού. Αλλά τότε τουλάχιστον δεν υπήρχαν επιστήμονες να επισημάνουν τα πραγματικά αίτια. Σήμερα τί δικαιολογία έχουμε; Για αρκετά χρόνια οι οικολόγοι που προειδοποιούσαν χαρακτηρίζονταν γραφικοί  καταστροφολόγοι, ώσπου σιγά σιγά ανατράπηκε η ισορροπία μέσα στους κόλπους της επιστημονικής κοινότητας και σήμερα ελάχιστοι είναι αυτοί που υποστηρίζουν ότι η κλιματική αλλαγή δεν είναι ανθρωπογενής.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις η Νότια Ευρώπη και η Καλιφόρνια θα ερημοποιηθούν λόγω των αλλεπάλληλων πυρκαγιών τα καλοκαίρια και των έντονων βροχοπτώσεων τον χειμώνα, που θα προκαλέσουν κατολισθήσεις και θα απογυμνώσουν το έδαφος από το χώμα. Η άνοδος της θερμοκρασίας που ήδη έχει επιφέρει σοβαρό λιώσιμο των πάγων στους πόλους ανεβάζει σταθερά τη στάθμη της θάλασσας και θα βουλιάξει παράκτιες περιοχές, πόλεις και πλαζ.  Ήδη νησιά του Ειρηνικού (αρχιπέλαγος Σολομώντος) έχουν εξαφανιστεί και έχει αρχίσει διαδικασία μετεγκατάστασης κατοίκων στην Αυστραλία. Από την άλλη, ένα ακόμα εφιαλτικό σενάριο λέει ότι το λιώσιμο των πάγων θα αλλάξει τη χημική σύσταση του Ρεύματος του Κόλπου προς το λιγώτερο αλμυρό, με αποτέλεσμα να ψυχράνει το Ρεύμα και τα Βρετανικά Νησιά και η Νορβηγία να χάσουν το «καλοριφέρ» τους και να γίνουν ακατοίκητα. Το σημερινό προσφυγικό ρεύμα λόγω πολέμων δεν θα είναι τίποτα μπροστά στο ρεύμα κλιματικών προσφύγων.


Αποχαιρετισμός στην Jeanne Moreau (23 Ιανουαρίου 1928- 31 Ιουλίου 2017)

07/08/2017

Στοίχειωσε τα εφηβικά και νεανικά μας χρόνια με τις εμβληματικές ταινίες και τους ρόλους της που μπορούν να περιγραφούν ως δαιμονική αθωότητα: Το ασσανσέρ των δολοφόνων- η νύφη φορούσε μαύρα- το ημερολόγιο μιας καμαριέρας- επικίνδυνες σχέσεις- η Δίκη- οι καμπάνες του μεσονυκτίου και πάνω απ’ όλα Jules et Jim. La femme fatale qui fut fatale.

Image may contain: 1 person, sittingImage may contain: 1 person, smiling, closeupImage may contain: 1 person, closeupImage may contain: 1 person, smiling, shoesImage may contain: text

 

 


ΕΤΟΙΜΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ COLECTIVOS του ΣΥΡΙΖΑ

28/07/2017

Τα τελευταία βίαια γεγονότα καθώς και οι φραστικές και έμπρακτες αντιδράσεις της κυβέρνησης, σε συνδυασμό μάλιστα με τις επιθέσεις κατά του θεσμού της Δικαιοσύνης, συνθέτουν πλέον ένα pattern από σαφέστατες ενδείξεις για σχέδιο εναλλαγής της πολιτικής εξουσίας με καθόλου ήρεμο και δημοκρατικό τρόπο. Και αντίστοιχη βίαιη άσκηση μελλοντικής αντιπολίτευσης. Όλες αυτές οι ομάδες, αναρχικών, αριστεριστών και σκέτων χούλιγκαν, εδώ και αρκετό καιρό και όλο και πιο απροκάλυπτα, όχι μόνο δεν τιμωρούνται, αλλά χαϊδεύονται από μια κυβέρνηση «που δεν πιστεύει στην καταστολή». Βγαίνει το συμπέρασμα ότι προορίζονται για ν’ αποτελέσουν δύναμη κρούσης, στα πρότυπα των colectivos, των τραμπούκων του Μαδούρο, που άνοιγαν κεφάλια βουλευτών της αντιπολίτευσης στη Βουλή της Βενεζουέλας. Όταν μένει ατιμώρητη η εισβολή του Ρουβίκωνα στο προαύλιο της Βουλής, μια εισβολή μέσα στην αίθουσα της Ολομέλειας δεν απέχει και πολλά βήματα. Οι καθημερινές πια βίαιες ενέργειες στους δρόμους («μεμονωμένες ενέργειες»!!), οι βανδαλισμοί σε μηχανήματα των μαζικών μέσων συγκοινωνίας (δηλαδή των μέσων που χρησιμοποιούν κυρίως τα μεσαία και φτωχά στρώματα του πληθυσμού και που μειώνουν τη χρήση των ρυπογόνων ΙΧ), οι προφορικές και γραπτές απειλές, τα γράμματα-βόμβες, όλα αυτά συνθέτουν μια εικόνα άτυπου στρατού, που μου δημιουργούν πλέον την πεποίθηση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ποντάρει πάνω του για να μην εγκαταλείψει την κυβέρνηση με δημοκρατική ευπρέπεια. Ευπρέπεια που άλλωστε δεν διαθέτει. Είναι εξάλλου γνωστό πως ευπρέπεια και θεσμοί της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας είναι «αστικές αξίες».
Άλλη μια θεωρία συνωμοσίας; Όχι. Οι ενδείξεις πλέον είναι πάρα πολλές για να τις αγνοούμε.


Καλοκαίρι 2017- καλωσήρθατε και πάλι στο blog

26/07/2017

Παράξενο καλοκαίρι το φετινό. Η μόνη αλλαγή είναι η κλιματική αλλαγή. Από τον φούρνο στις καταιγίδες…Κατά τα άλλα, τα πάντα επαναλαμβάνονται. Η μέρα της μαρμότας. Βλέπω παλιά μου άρθρα ή αναρτήσεις δικές μου και φίλων στο facebook και έχω την αίσθηση ότι τα έχουμε πει όλα, τα έχουμε όλα σχολιάσει, έχουμε διαμαρτυρηθεί, θυμώσει, αηδιάσει, κουραστεί. Εξ ου και η αφωνία του blog από τον Απρίλη. Ύστερα ήταν και οι απώλειες αγαπημένων προσώπων και προσωπικές αγωνίες που κόβουν τη διάθεση. Ας είναι. Let it be. 

Νά’ μαστε πάλι εδώ λοιπόν. Από τις ευχές μου για το ’17 η μία, παρά το ευοίωνο ξεκίνημα, απέτυχε παταγωδώς. Το Κυπριακό. Δυστυχώς. Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε την εξαιρετική ανάλυση του Αλέξη Ηρακλείδη: Κραν Μοντανά: Το Κυπριακό αδιέξοδο (περιοδικό ΧΡΟΝΟΣ). Ωστόσο η άλλη μου ευχή- η καθαίρεση του Τραμπ- βρίσκεται σε καλό δρόμο. Όσο για την επανεκλογή της Μέρκελ, ε, αυτό είναι ευκολάκι. 

Η μόνιμη επιθυμία βέβαια είναι να σταματήσει η ύπουλη βαθμιαία καταστροφή της χώρας όπου είμαι αναγκασμένη να ζώ (άτιμα λεφτά, άτιμα νιάτα!)

ΚΡΑΝ ΜΟΝΤΑΝΑ: ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΑΔΙΕΞΟΔΟ

του Αλέξη Ηρακλείδη*

Με τη διάσκεψη του Κραν Μοντανά στην Ελβετία, την αποτυχημένη ύστατη προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού στο πλαίσιο μιας διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, ανοίγει πλέον για τα καλά η αυλαία για το Plan B, το «βελούδινο διαζύγιο», αλλά έρχεται στο προσκήνιο, όσο ποτέ άλλοτε, και το χειρότερο δυνατό σενάριο για τη Λευκωσία και την Αθήνα, το ανταγωνιστικό διαζύγιο, δηλαδή η οριστική διχοτόμηση, χωρίς καν επιστροφή εδαφών, με τη «Βόρεια Κύπρο» στην ουσία ή στην πράξη τουρκική επαρχία και τα τουρκικά στρατεύματα εσαεί στην άτυχη μεγαλόνησο.

Η ευθύνη για την αποτυχία στο Κραν Μοντανά βαραίνει τις τρεις από τις τέσσερις πλευρές: την Άγκυρα, την Αθήνα και την ελληνοκυπριακή ηγεσία υπό τον Νίκο Αναστασιάδη. Και οι τρεις επέδειξαν αδιάλλακτη στάση και καμία διάθεση για αμοιβαίους συμβιβασμούς. Η ειρωνεία είναι ότι και οι τρεις φαίνονται ικανοποιημένοι (και δικαιωμένοι) από τη στάση τους στο Κραν Μοντανά: η μεν Αθήνα και η Λευκωσία γιατί διατύπωσαν «παλικαρίσια» το πλέον επιθυμητό γι’ αυτούς («το ευκταίον» και ας γνώριζαν ότι ήταν παντελώς ανέφικτο) και με το να θεωρούν ότι κατάφεραν να επιρρίψουν το βάρος της μη υπέρβασης του αδιεξόδου στην τουρκική πλευρά (κάτι πολύ χρήσιμο και για εσωτερική κατανάλωση), η δε Άγκυρα με το να αναδείξει ότι η μαξιμαλιστική στάση Αθήνας – Λευκωσίας δεν ανταποκρίνεται στη λογική της ειρηνικής επίλυσης, η οποία προϋποθέτει διάθεση για αμοιβαίους συμβιβασμούς, και επιπλέον στόχευε στο να κόψει τον ομφάλιο λώρο Τουρκοκυπρίων – Τουρκίας, θέτοντας σε κίνδυνο το μέλλον των Τουρκοκυπρίων.

Ωστόσο καμιά από τις υπάρχουσες εκκρεμότητες δεν ήταν αγεφύρωτη και κανένα από τα εμπόδια δεν αποτελούσε λόγο για να θυσιαστεί η επίλυση όπως συνέβη. Επίσης, το βέβαιο είναι ότι οι ζημιωμένοι από το Κραν Μοντανά είναι οι Ελληνοκύπριοι (διχοτόμηση πλέον με βεβαιότητα, τουρκικά στρατεύματα στην Κύπρο χωρίς ελπίδα αποχώρησης) και οι Τουρκοκύπριοι (η πατρίδα τους τουρκική επαρχία στην ουσία ή και στην πράξη). Η δε Αθήνα, εγκλωβισμένη σε έναν αναχρονιστικό εθνοκεντρισμό, αδυνατεί για μία ακόμη φορά να χαράξει μια νηφάλια εξωτερική πολιτική που θα την εδραίωνε ως παράγοντα σταθερότητας στην περιοχή (σε λίγο φοβάμαι ότι θα έχουμε και νέο ατόπημά της, με το Μακεδονικό, αν επιλέξει το βέτο στην είσοδο της πΓΔΜ στο ΝΑΤΟ). Τελικά κερδισμένη από το Κραν Μοντανά ήταν μόνο η Τουρκία –ή, για την ακρίβεια, η σχολή των απορριπτικών στην Τουρκία– που είχε τη μεγάλη ικανοποίηση να δει τη Λευκωσία και την Αθήνα να της προσφέρουν τη «Βόρεια Κύπρο» σε ασημένιο δίσκο.

Το προφανές ερώτημα είναι γιατί έλαβε χώρα η στροφή 180 μοιρών τους τελευταίους μήνες από πλευράς ελληνοκυπριακής ηγεσίας, ενώ πριν ο Αναστασιάδης και οι συνεργάτες του ήταν έξαλλοι με τις απανωτές «τρικλοποδιές» του απορριπτικού Νίκου Κοτζιά (γνωστό θιασώτη του εθνικιστή Τάσσου Παπαδόπουλου, ο οποίος επιδίωκε, εξωπραγματικά και άδικα, ελληνοκρατούμενη Κύπρο με τους Τουρκοκύπριους στο περιθώριο); Υπάρχουν εδώ δύο απαντήσεις. Η πρώτη, που είναι μικρής εμβέλειας, είναι ότι η απρόσμενη στροφή Αναστασιάδη οφείλεται 1) σε μικροπολιτικό ελιγμό ενόψει των προεδρικών εκλογών του Φεβρουαρίου του 2018 (αυτόν τον κίνδυνο τον είχε επισημάνει ο Ακιντζί στα τέλη του 2016, αλλά ο Αναστασιάδης δεν τον είχε αποδεχθεί) και 2) στον παράγοντα Ερντογάν, υπό την έννοια ότι οτιδήποτε και αν συμφωνήσουν οι δύο ηγέτες μπορεί, αν θέλει, να το τορπιλίσει, οπότε προς τι οι συνομιλίες, αν στο τέλος είναι καταδικασμένες να αποτύχουν λόγω Τουρκίας.

Νομίζω όμως ότι ήρθε η στιγμή να βάλουμε το νυστέρι λίγο βαθύτερα, στη στάση της ελληνοκυπριακής πλευράς. Συγκεκριμένα ότι η στροφή Αναστασιάδη, που έφτασε στο σημείο να ταυτιστεί με την απορριπτική γραμμή της Αθήνας, οφείλεται στο φόβο του πολιτικού κόστους γιατί, δυστυχώς, μέχρι και σήμερα η λύση της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας δεν είναι αρεστή στους μισούς περίπου Ελληνοκυπρίους και από αρκετούς άλλους γίνεται αποδεκτή με δυσκολία ως ύστατη λύση ανάγκης.

Εδώ βρισκόμαστε στην κορυφή του παγόβουνου, στο ότι εντέλει «η μη λύση είναι λύση» για τους Ελληνοκύπριους, δηλαδή ότι προτιμητέα είναι η διχοτόμηση αλλά δεν έχουν την ειλικρίνεια να το πούνε ευθαρσώς. Ας δούμε γιατί κατά βάθος προτιμούν τη διχοτόμηση.

1. Πέρα από τη στάση των απορριπτικών εθνικιστών Ελληνοκυπρίων (τους οποίους τους υπολογίζω στο 45-50%) υπάρχει και το εξής βασικό πρόβλημα: μετά από μισό αιώνα και πλέον (από τις αρχές του 1964) μονοπώλησης του κυπριακού κράτους («σφετερισμού» κατά τους Τουρκοκύπριους) από τους Ελληνοκύπριους, δεν φαίνεται να υπάρχει μεγάλη διάθεση από την πλευρά της πλειονότητας των Ελληνοκυπρίων για «μοίρασμα της εξουσίας» (power-sharing) με τους Τουρκοκύπριους. Ειδικά το πληθυσμιακό ποσοστό του 80-20% δεν συμβάλλει στην κατανόηση του πόσο εκ των ων ουκ άνευ είναι η αποδοχή της πολιτικής και νομικής ισότητας μεταξύ των δύο κοινοτήτων σε μία επανενωμένη Κύπρο (το εύλογο ελληνοκυπριακό ερώτημα που τίθεται είναι γιατί να είναι ίσα τα τέσσερα πέμπτα του πληθυσμού με το ένα πέμπτο)(1). Οι νεότερες γενιές των Ελληνοκυπρίων είναι αδιάφορες για την επανένωση, μια και δεν έχουν καν την εμπειρία της ένωσης και της από κοινού συμβίωσης, έχει δε παρατηρηθεί ότι δεν σπεύδουν να επισκεφτούν το βορρά. Επίσης υπάρχει και ένα άλλο συναφές ζήτημα που αποτελεί τεράστιο αγκάθι στην επανένωση: η υποτίμηση των Τουρκοκυπρίων από τους περισσότερους Ελληνοκύπριους. Η «ισότητα εκτίμησης» (parity of esteem) μεταξύ των δύο κοινοτήτων, όπως αναγράφεται εύστοχα στο κείμενο της επίλυσης του Βορειοϊρλανδικού, ισχύει μόνο για μία μερίδα των Ελληνοκυπρίων (τους υπολογίζω, στην καλύτερη περίπτωση, στο 30-40%). Από την άλλη οι Τουρκοκύπριοι, που ούτε κουφοί είναι, ούτε τυφλοί, εισπράττουν αυτή τη στάση περιφρόνησης των Ελληνοκυπρίων, με αποτέλεσμα να μουδιάζουν στην ιδέα της ένωσης (γιατί να δεχθούν μια λύση που γι’ αυτούς μπορεί να αποβεί χειρότερη από την παρούσα κατάσταση).

2. Οι δύο πλευρές, στην πλειονότητα τους, και ειδικότερα οι Ελληνοκύπριοι, ταυτίζονται με την ελληνικότητα και την Ορθοδοξία και την τουρκικότητα και το Ισλάμ αντιστοίχως, και λιγότερο με την κυπριακή τους ταυτότητα. Χαρακτηριστικό είναι ότι δημοφιλέστερη είναι η ελληνική και η τουρκική σημαία, όχι η κυπριακή, η οποία, όπως εύστοχα έχει λεχθεί, είναι η μόνη σημαία στον κόσμο για την οποία κανένας πολίτης της δεν θα θυσιαζόταν.

3. Ο φόβος του αγνώστου με την επανένωση (όπως και πριν, κατά την εποχή του Σχεδίου Ανάν) ενώ η σημερινή κατάσταση, παρά τα μειονεκτήματά της, δεν είναι δυσβάστακτη. Είναι σχετικά «βολική» και για τις δύο πλευρές (ή, για την ακρίβεια, για τους περισσότερους). Επίσης, υπάρχει και ο φόβος δυσκολίας στην εφαρμογή των συμφωνηθέντων ή ακόμη και πισωγυρίσματος από τη μία ή την άλλη πλευρά, ειδικά αν το δημοψήφισμα με «Ναι» θα ήταν οριακό, που είναι και το πιο πιθανό αν δεν επικρατήσει το «Όχι».

Υπάρχει και το γνωστό ζήτημα των υδρογονανθράκων, που και αυτό βρίσκεται σήμερα στην επικαιρότητα. Κανονικά το ζήτημα αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει κίνητρο για επανένωση (και όχι για διχασμό του νησιού), και αυτό για τρεις λόγους: 1) χωρίς την επανένωση οι διεθνείς εταιρείες είναι αμφίβολο αν θα διακινδυνεύσουν την εξόρυξη φυσικού αερίου, γιατί γενικά αποφεύγουν να εμπλέκονται σε περιπτώσεις αμφισβητούμενες ή σε περιοχές που υφίστανται διενέξεις, 2) χωρίς την επανένωση που θα οδηγούσε στην πιο οικονομική λύση σε σχέση με τη μεταφορά (μέσω Τουρκίας, τη σαφώς φθηνότερη οδό) το κόστος μεταφοράς του φυσικού αερίου είναι απαγορευτικό (είτε με την κατασκευή σταθμού υγροποίησης του φυσικού αερίου στη Δημοκρατία της Κύπρου, που υγροποιημένο μετά θα μεταφερθεί με ειδικά κατασκευασμένα πλοία, είτε με την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού από την Κύπρο στην Κρήτη και από εκεί η μεταφορά με πλοία στην ηπειρωτική Ελλάδα και στην υπόλοιπη Ευρώπη) και 3) χωρίς την επανένωση παραμένει η τουρκική απειλή, που ναι μεν είναι υπερβολική και απαράδεκτη, πλην όμως η Άγκυρα έχει ένα ατού – ότι η Λευκωσία, εγωιστικά, επιζητεί να στερήσει από τους Τουρκοκύπριους κάτι που είναι και δικό τους και όχι αποκλειστικά ελληνοκυπριακό.

Ωστόσο, το φυσικό αέριο αντί για κίνητρο επίλυσης ήρθε να προστεθεί ως ένα ακόμη εμπόδιο στη λύση, καταρχήν γιατί η μεν Δημοκρατία της Κύπρου δεν δείχνει καμία διάθεση γενναιοδωρίας, ειδικά όσο βρίσκεται ακόμη σε δεινή οικονομική κατάσταση, λόγω των μέτρων της Ε.Ε. Επίσης, για τους Ελληνοκύπριους θα ήταν τελείως ανήκουστο να εξαρτώνται από την Τουρκία, κάτι που θα συνέβαινε σε περίπτωση μεταφοράς των υδρογονανθράκων μέσω αυτής. Και αν στο θέμα της έλλειψης γενναιοδωρίας μπορεί κανείς να μεμφθεί την ηγεσία της Δημοκρατίας της Κύπρου, στο θέμα της εξάρτησης κραδαίνει ένα πολύ πειστικό επιχείρημα: με δεδομένη τη σημερινή χείριστη κατάσταση στην Τουρκία υπό τον Ερντογάν, που δεν σέβεται καν στοιχειωδώς τους δημοκρατικούς και κοσμικούς (secular) Τούρκους πολίτες, τους Κούρδους Τούρκους πολίτες, τους Αλαουίτες ή τις μειονότητες, θα σεβαστεί άραγε τις ανάγκες των Κυπρίων;

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: 1. Εδώ βέβαια η απάντηση βρίσκεται στην ανάγκη δημιουργίας μίας εθνοτικά συναινετικής δημοκρατίας (consociational democracy) όταν πρόκειται για χώρες βαθιά διχασμένες με εθνικά, εθνοτικά ή θρησκευτικά κριτήρια, που προτείνουν οι ειδικοί στις εθνοτικές συγκρούσεις, με πρώτο διδάξαντα τον Arend Liphardt το 1970.  (πρώτη δημοσίευση: περιοδικό ΧΡΟΝΟΣ, 20 Ιουλίου 2017)

* Αλέξης Ηρακλείδης είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ανάλυσης Συγκρούσεων στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου, και έχει διατελέσει εμπειρογνώμων του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών για τις μειονότητες και τα ανθρώπινα δικαιώματα στους διεθνείς οργανισμούς (1983-1997). Σπούδασε στην Πάντειο, στο University College και στο Παν.του Kent. Επιστημονικά ασχολείται κυρίως με τις εθνοτικές και αποσχιστικές συγκρούσεις, την αυτοδιάθεση των λαών, την επέμβαση σε αποσχιστικές συγκρούσεις, τις εθνικές και εθνοτικές μειονότητες, την ανθρωπιστική επέμβαση, τη Διάσκεψη για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΔΑΣΕ), τον εθνικισμό στην εξωτερική πολιτική και με συγκεκριμένες συγκρούσεις, με κύριο στόχο την επίλυσή τους, όπως το Μεσανατολικό, το Κόσοβο, την ελληνοτουρκική διένεξη, το Κυπριακό, το Νοτιοσουδανικό πρόβλημα, κ.ά. Έχει συγγράψει έξι βιβλία στα αγγλικά και δέκα στα ελληνικά, και πενήντα papers σε ξένα και ελληνικά επιστημονικά περιοδικά και βιβλία. ( The Self-Determination of Minorities in International Politics, Η αραβοϊσραηλινή αντιπαράθεση: Η προβληματική της ειρηνικής επίλυσης, Security and Co-operation in Europe: The Human Dimension, 1972-1992, Helsinki-II and its Aftermath: The Making of the CSCE into an International Organization, Η Ελλάδα και ο «εξ ανατολών κίνδυνος», Το Κυπριακό: σύγκρουση και επίλυση , Το Κυπριακό πρόβλημα, 1947-2004: από την ένωση στη διχοτόμηση;, Άσπονδοι γείτονες. Ελλάδα-Τουρκία: η διένεξη του Αιγαίου, The Greek-Turkish Conflict in the Aegean: Imagined Enemies, κ.α.).

 


Τα Σκόπια από την άποψη της κοινωνιολογίας και της ιστορίας της αρχιτεκτονικής και πολεοδομίας…

30/04/2017

και όχι μόνο. Η ιστορικός της αρχιτεκτονικής Καλλιόπη Αμυγδάλου συνομιλεί με τον καθηγητή Θάνο Βερέμη στην εκπομπή του 9.84 «Η Σχολή των Αθηνών», 30/4/2017  για την Republica Makedonija και την πρωτεύουσά της τα Σκόπια. Μια εκπομπή που μας βοηθά να καταλάβουμε τους γείτονές μας, τα ζητήματα ταυτότητας, εθνικισμού και πολιτισμού, αλλά και πολύ χρήσιμη  για να κατανοήσουμε σε αντιστοιχία και τα δικά μας ανάλογα ζητήματα.

http://www.athina984.gr/2015/10/12/h-sxolh-twn-athhnwn/

Μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1963, το κράτος (Τίτο) κάλεσε τον μεγάλο Ιάπωνα αρχιτέκτονα Κένζο Τάνγκε να επανασχεδιάσει το κέντρο της πόλης. Τότε ανεγέρθηκαν πολλά κτίρια του στυλ modernist brutalism, που ποτέ δεν έγιναν πολύ δημοφιλή. Ως αντίδραση στα πλαίσια της αναζήτησης αρχαίων ελληνιστικών ριζών, το εθνικιστικό κόμμα που είναι σήμερα στην εξουσία (VMRO), σκαρφίστηκε το Project ’14 που μετέτρεψε το κέντρο της πόλης σε ένα απέραντο κλασικίζον κιτς- και εκτός των άλλων πανάκριβο γι αυτή τη φτωχή χώρα. Πολλά κτίρια μοντέρνας αρχιτεκτονικής ντύθηκαν με πρόσθετες αρχαιοπρεπείς ψευδο-προσόψεις!! Πολλοί μακεδόνες αρχιτέκτονες αλλά και ακτιβιστές διαμαρτυρήθηκαν γι αυτή την Ντίσνεϋλαντ.  Ας ελπίσουμε ότι η αισθητική θα είναι το μόνο θύμα του εθνικισμού και δεν θα δούμε χειρότερα.

 


Ο Jürgen Habermas για την Ευρώπη, και τις γαλλικές εκλογές

23/04/2017

Οι εκλογές στη Γαλλία μας αφορούν όλους τους Ευρωπαίους. Τα παλιά σχήματα σε πολλές χώρες καταρρέουν. Η αριστερά αποδεικνύεται στην καλύτερη περίπτωση αιθεροβάμων, στην χειρότερη απολύτως  καιροσκοπική- και σε όλες τις περιπτώσεις λαϊκιστική. Η σοσιαλδημοκρατία σε Γαλλία, Αγγλία, Ελλάδα, Ιταλία τείνει προς πλήρη περιθωριοποίηση και η δεξιά συνήθως είναι βουτηγμένη στα σκάνδαλα.  Ωστόσο τ’ ανακλαστικά των Ευρωπαίων αποδεικνύονται αρκετά δυνατά απέναντι στον όλεθρο της άκρας δεξιάς: Ούτε στην Αυστρία, ούτε στην Ολλανδία πέτυχαν, ούτε αύριο στην Γαλλία δεν θα πετύχει, ενώ στην Γερμανία πέφτει συνεχώς. Παραμένει βέβαια το όνειδος Τραμπ-Brexit. Η παγκοσμιοποίηση, η επανάσταση των νέων τεχνολογιών, η κλιματική αλλαγή, οι βιβλικού μεγέθους μετακινήσεις πληθυσμών, η τρομοκρατία,  φέρνουν τα πάνω-κάτω και υποχρεώνουν τον πολιτικό κόσμο να αναζητήσει νέα σχήματα, πέρα από το στερεότυπο δεξιάς-αριστεράς. Στην Ευρώπη ένας ουσιαστικός διαχωρισμός είναι ανάμεσα στις φιλοευρωπαϊκές και στις αντιευρωπαϊκές/εθνικιστικές δυνάμεις.  Εκεί συμπυκνώνονται όλα όσα παραδοσιακά τα χαρακτηρίζαμε «προοδευτικά» ή «αντιδραστικά». 

Ας ακούσουμε έναν από τους τελευταίους Ευρωπαίους σοφούς, τον μοναδικό επιζώντα της «Σχολής της Φρανκφούρτης» (Adorno-Marcuse-Habermas), που φώτισαν τα νιάτα μας προς την «άλλη» αριστερά.

Αποτέλεσμα εικόνας για habermasΣυνέντευξη: Με τις απαντήσεις του στο ερωτηματολόγιο της Monde και της Zeit, ο διάσημος φιλόσοφος και θεωρητικός της “Σχολής της Φρανκφούρτης” και συγγραφέας ενός σημαντικού έργου για την Ευρώπη (La Constitution de l’Europe, Gallimard, 2012), εκτιμά ότι η εκλογή του υποψηφίου του “Εμπρός” (En marche!) θα είναι σημάδι μιας άνευ προηγουμένου, σωτήριας πολιτικής ανασυγκρότησης.

Τί σκέπτεσθε για την πολιτική κατάσταση στην Γαλλία;

Παρατηρώ μια κάποια κατάθλιψη να διακατέχει στους Γάλλους συναδέλφους μου. Αν κάποιος δεν κάνει παρά να μοιρολογεί για μια κατάσταση που γίνεται όλο και πιο κρίσιμη, τότε γίνεται και ο ίδιος σύμπτωμα της εν λόγω κατάστασης. Σίγουρα είναι πιο εύκολο να βλέπεις την κατάσταση ως γείτονας από την άλλη πλευρά του Ρήνου, αλλά με δεδομένη αυτή την επιφύλαξη, δεν βλέπω στην πολιτική κατάσταση στη Γαλλία μόνο σύγχυση, αλλά διακρίνω και σημάδια ενός ευπρόσδεκτου ξεκαθαρίσματος.

Σε ποιο βαθμό πρέπει να φοβόμαστε ότι μπορεί η Λε Πεν να φτάσει στα Ηλίσια, υπό την σκιά της σοβαρής κρίσης που έπληξε την 5η Δημοκρατία και τα παραδοσιακά κόμματα δεξιάς και αριστεράς;

Η υποψηφιότητα του Εμμανουέλ Μακρόν, έξω από όλα τα θεσμοθετημένα κόμματα, αν καταλήξει σε νίκη, θα σημαδέψει μια πραγματική τομή στην ιστορία της Γαλλικής Δημοκρατίας από την μεταπολεμική περίοδο μέχρι σήμερα. Αυτή η πρωτοβουλία θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα ολόκληρη την πολιτική σχηματοποίηση μεταξύ δεξιάς και αριστεράς, που με τον καιρό έχει πάθει αγκύλωση. Αν αυτή η υπερκομματική απόπειρα προερχόταν από έναν άνθρωπο της αριστεράς θα ανησυχούσα: αυτός που πιστεύει για τον εαυτό του ότι είναι υπεράνω κομμάτων δεν είναι απολίτικος, είναι απλά επικίδυνος. Όμως ο υποψήφιος Μακρόν, που έχει καλές πιθανότητες να κερδίσει τις εκλογές, θα έδινε μάλλον ώθηση σε μια επανασύνθεση των πολιτικών δυνάμεων που αναμένεται εδώ και πολύν καιρό.

Στο παραδοσιακό στρατόπεδο οι πολιτικές δυνάμεις αποδείχτηκαν ανίκανες για οποιονδήποτε συμβιβασμό και κατέληξαν σε παράλυση. Είναι φανερό πως δεν είναι ικανές να θέσουν με κατάλληλο τρόπο τα σωστά ερωτήματα και να χαράξουν τις σωστές κατευθύνσεις για την διαμόρφωση της πολιτικής βούλησης στους κόλπους του λαού. Μια τέτοια επανασυγκρότηση θα μπορούσε να συρρικνώσει τη φούσκα του Εθνικού Μετώπου που έχει στο μεταξύ αποκτήσει σημαντικό όγκο.

Tελικά τo εύλογο ερώτημα δεν είναι να επιλέξουμε μεταξύ του “υπέρ” ή του “κατά” των Βρυξελλών. Είναι να επιλέξουμε το “πώς” θα συνεργαστούμε για να πάμε μπροστά, τώρα περισσότερο από ποτέ. Η παρούσας κατάσταση, με τους λαούς να βρίσκονται υπό κηδεμονία εις βάρος της δημοκρατίας, με τους λαούς να ανακαλούνται συνεχώς στην τάξη για οικονομικούς λόγους και να εξωθούνται με αυστηρότητα στην υπακοή, αυτή η κατάσταση αν διαιωνιστεί θα έβαζε τη σφραγίδα για την πλήρη αποσύνθεση.

Λόγω έλλειψης χώρου σε αυτή την συνέντευξη, θα περιοριστώ να θίξω δύο βασικά ερωτήματα: θέλουμε έναν κοινό ευρωπαίκό οικονομικό χώρο που θα υπηρετεί τα κανσόρτσιoυμ; Η, μετά το brexit και τον Τραμπ, θέλουμε έναν σκληρό ευρωπαϊκό πυρήνα ικανό να δρα σε πλανητικό επίπεδο, αφού τα έθνη-κράτη μας είναι πολύ αδύναμα και δεν μπορεί το καθένα από μόνο του, στη γωνιά του, να υπερασπιστεί τον φιλελεύθερο τρόπο της ζωής μας και να ασκήσει έλεγχο πάνω στον αποτρελλαμένο χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό, επαναδιαμορφώνοντάς τον με πολιτικά μέσα;

Σε ποιό βαθμό η κατάσταση στη Γαλλία τροφοδοτεί την κρίση ολόκληρης της Ευρώπης;

Μου φαίνεται πως η ερώτηση πρέπει ν’ αντιστραφεί: Η άνοδος του δεξιού λαϊκισμού έχει ως βασική αιτία την ανικανότητα των εθνικών κυβερνήσεων να συνεργαστούν αρμονικά με τις Βρυξέλλες. Ένα φανερό παράδειγμα σχετικά με αυτό είναι η πολιτική της κρίσης που επιβλήθηκε υπό την αιγίδα της Γερμανικής κυβέρνησης- μια πολιτική που δεν έλυσε την ολοένα και διευρυνόμενη οικονομική κρίση, αλλά που αντίθετα επιδείνωσε τις οικονομικές ανισότητες μεταξύ βορρά και νότου και διαίρεσε βαθειά την Ευρώπη.

Τα αισθήματα δυσφορίας που γεννήθηκαν απ’ όλες τις μεριές στο δημόσιο χώρο των περίκλειστων εθνικών κρατών συνέκλιναν σε μια γενική απόρριψη των Βρυξελλών ρίχνονυάς τους το φταίξιμο, άποψη άστοχη και παντελώς λανθασμένη. Στην πραγματικότητα, όλοι αυτοί που κάθονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για να πουν αμήν σε όλες τις πολιτικές που υιοθετούνται, δεν είναι άλλοι από αυτούς που έχουν την εξουσία ατο κάθε κράτος-μέλος.

Σε αυτήν την κατάσταση υπάρχει λοιπόν κάποια αχτίδα ελπίδας, που ίσως μας δίνουν η τέχνη, η λογοτεχνία, η πνευμτική κληρονομιά αυτού του μεγάλου έθνους;

Σίγουρα δεν είναι η βαρειά και θλιβερή ηττοπάθεια του Μισέλ Ουελμπέκ, όπως εκτυλίσσεται στην “Υποταγή” αυτό που θα μας δώσει την παραμικρή παρηγοριά. Και ούτε πρέπει να περιμένουμε τίποτα από το μακάβριο θέαμα που παρουσιάζουν εκείνοι οι διανοούμενοι πού στη διαδρομή τους προς τα δεξιά της πολιτικής σκακιέρας, έχασαν τον μπούσουλα.

Η προσφορά της Γαλλίας στην σύγχρονη Ευρώπη δεν είναι μόνο οι τεράστιες μορφές της διανόησης, οι μεγάλοι δάσκαλοι και φιλόσοφοι του Διαφωτισμού- από το Βολταίρο ως τον Ρουσσώ. Τα γραπτά τους γέννησαν έναν τρόπο σκέψης ανεξάρτητο και αυτοκριτικό, ο οποίος στον καιρό του σημάδεψε βαθειά και τον Καντ, τον πιο σημαντικό δικό μας φιλόσοφο, που υπήρξε ο πιο σταθερός και ο πιο αξιόπιστος σε πολιτικό επίπεδο.

Το ίδιο πνεύμα, φλογερό και ασυμβίβαστο, ανεπηρέαστο από τις διάφορες τάσεις του συρμού, συνεχίστηκε στη Γαλλία, μέχρι τους ανθρώπους της δικής μου γενιάς, – αναφέρομαι στον Pierre Bourdieu, στον Jacques Derrida, στον Michel Foucault, τόσους στοχαστές που μελέτησαν βαθειά την διαλεκτική της Aufklärung, του Διαφωτισμού, χωρίς ποτέ να προδώσουν το πνεύμα του. Αυτές οι μεγάλες δημόσιες φωνές σήμερα μας λείπουν. Ωστόσο είμαι σίγουρος ότι είναι έτοιμες να αναδυθούν και να ακουστούν φωνές νεώτερες και εξίσου εμπνευσμένες.



Παραμονές των προεδρικών εκλογών στη Γαλλία: Ο Ντανύ Κον-Μπεντίτ στο πλευρό του Εμμανουέλ Μακρόν και της Ευρώπης!

19/04/2017

Νάντη 20 Απριλίου 2017