ΜΚΟ, Η ΑΥΤΟΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

12/02/2020

Τις τελευταίες μέρες έχει ανάψει η συζήτηση για τις ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ. Δεν είναι πρώτη φορά. Στα νησιά του Β.Αιγαίου τους κοιτάνε με μισό μάτι εδώ και καιρό. Τους ζηλεύουν γιατί υποτίθεται παίρνουν μεγάλους μισθούς, λες και τους πληρώνουν από την τσέπη τους. (αυτό είναι αλήθεια αλλά μόνο για τους ξένους επικεφαλής, που αμείβονται ανάλογα με ό,τι περίπου θα έπαιρναν στη χώρα τους). Τα μέλη των ΜΚΟ, εθελοντές και επαγγελματίες, προσφέρουν μια πιο ευέλικτη και προσωποποιημένη βοήθεια , όπου χρειάζεται, δίνοντας πολλές φορές και τη ζωή τους. Φυσικά υπάρχουν ανάμεσά τους και χαλασμένα μήλα, αλλά αυτό δεν επιτρέπει την ισοπεδωτική κρίση. Ωστόσο, οι τόσο προσφιλείς στην Ελλάδα θεωρίες συνωμοσίας παρέσυραν και τον αρμόδιο υπουργό που μίλησε για υποψίες υποκίνησης των πρόσφατων διαδηλώσεων διαμαρτυρίας στη Μόρια! Για να στηρίξουν μάλιστα τη θεωρία της υποκίνησης είπαν ότι η διαδήλωση είχε οργάνωση πάνω από τις δυνατότητες των προσφύγων. Δηλαδή τί είναι οι πρόσφυγες και δεν μπορούν να οργανώσουν μια διαδήλωση; Οταν μία τουαλέττα εξυπηρετεί -200 ανθρώπους και ένα ντους 500 ανθρώπους, όταν στη Μόρια είναι περίπου 20.000, από τους οποίους οι 13000 σε σκηνές χωρίς θέρμανση.Όταν πάνω από το 60% είναι οικογένειες, οι 6000 είναι παιδιά, από τα οποία τα 1000 ασυνόδευτα. Όταν για το συσσίτιο έχει ουρά 3ών ωρών. Όταν δεν έχει ακόμα λυθεί το πρόβλημα της πρόσβασης στα νοσοκομεία. Όταν ζει κανείς κάτω από τέτοιες συνθήκες χρειάζεται υποκίνηση για να κάνει διαδήλωση διαμαρτυρίας;

ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 8/2/2020 

Τα δημοκρατικά κράτη είναι τα μόνα κράτη που αναγνωρίζουν ότι δεν είναι τέλεια. Μοναρχίες, δικτατορίες, θεοκρατίες, κομμουνιστικά καθεστώτα και κάθε κλειστό, αυταρχικό σύστημα διατυμπανίζει ότι είναι τέλειο και όποιος το αντιμάχεται είναι προδότης, άπιστος ή τρελός.

Στις προνεωτερικές κοινωνίες το κοινωνικό και φιλανθρωπικό έργο που άμβλυνε τις ανισότητες και τις αδικίες το πραγματοποιούσαν οι εκκλησίες (και των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών: πχ καλόγεροι και καλογριές αρωγοί απόρων και αστέγων, νοσοκόμοι, πυροσβέστες κλπ.).

Στη σύγχρονη εποχή έχουμε τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων, έχουμε το Κράτος Προνοίας, λιγότερο ή περισσότερο. Ωστόσο μετά τον Β’ Παγκόσμιο και ιδίως μετά τα κινήματα χειραφέτησης των δεκαετιών ’60 και ’70΄και την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών (civil society), οι φιλελεύθερες δημοκρατίες αναγνώρισαν ότι οι κρατικοί μηχανισμοί από τη φύση τους τείνουν να δημιουργούν ακαμψίες, γραφειοκρατικές παραμορφώσεις, απρόσωπη νοοτροπία, γιγαντισμό. Αναζήτησαν λοιπόν τρόπους θεσμικής εξισορρόπησης και απελευθέρωσης ανθρώπινου δυναμικού. Οι Ανεξάρτητες Αρχές είναι ένας τέτοιος θεσμός, βοηθός των κυβερνήσεων σε συγκεκριμένα ζητήματα, αλλά αυτόνομος από κυβερνήσεις και κόμματα. Η κοινωνία των πολιτών από τη μεριά της συνέβαλε με τη δημιουργία Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, Μη Κερδοσκοπικών Εταιριών και άλλων συλλογικών μορφών, ώστε να μπορεί ο πολίτης να δραστηριοποιείται σε κοινωνική δράση χωρίς να έχει σχέση με κυβερνητικούς, κομματικούς ή εκκλησιαστικούς μηχανισμούς.

Συνήθως οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών έρχονται να συμπληρώσουν το κενό που αφήνουν κυβερνήσεις γραφειοκρατικές, ανεπαρκείς, απρόθυμες ή και εχθρικές προς τα προβλήματα. Αλλά και τις ανεπάρκειες ανεξαρτήτων οργανισμών που προϋπήρχαν, όπως ο Ερυθρός Σταυρός, οι ανεπάρκειες του οποίου (στην ανθρωπιστική καταστροφή της Μπιάφρας) ήταν ένας από τους λόγους που δημιουργήθηκαν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα (MSF) το ’71. Ας σημειώσουμε ότι η δράση των ΜΚΟ είναι κυρίως σε εμπόλεμες περιοχές, σε περιοχές με ανθρωπιστικές καταστροφές, σε ανελεύθερα καθεστώτα που καταπατούν τα ανθρώπινα δικαιώματα , σε περιοχές περιβαλλοντικών προβλημάτων και οικολογικών καταστροφών. Η Διεθνής Αμνηστεία, οι ΜSF, οι Γιατροί του Κόσμου, η Greenpeace, η WWF μπορεί να κάνουν πρωτοσέλιδα, αλλά υπάρχουν πλέον άπειρες τοπικές ΜΚΟ σε όλον τον κόσμο, που επιτελούν σημαντικό έργο, προσφέρουν μια πιο ευέλικτη και προσωποποιημένη βοήθεια, συχνά με τίμημα ταλαιπωρίες, φυλακίσεις, ακόμα και με την ίδια τους τη ζωή. Λειτουργούν με εξειδικευμένα επαγγελματικά στελέχη, που αμείβονται περίπου ανάλογα με τον αντίστοιχο μισθό στη χώρα τους. Και παράλληλα, οι περισσότερες ΜΚΟ στηρίζονται και σε εθελοντές που τους καλύπτουν μόνο τα έξοδα. Αποτελεί διεθνή πρακτική οι διεθνείς οργανισμοί, όπως η Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες στις ευαίσθητες περιοχές, ιδίως στις εμπόλεμες, να δίνουν τα κονδύλια της βοήθειας κατευθείαν στις ΜΚΟ, γιατί από εμπειρία αποδείχτηκε ότι οι διάφορες αυταρχικές κυβερνήσεις και τοπικοί πολέμαρχοι κάθε άλλο παρά διοχετεύουν τα κονδύλια προς αυτούς που τα έχουν ανάγκη. Αλλά και η Ευρωπαϊκή Ένωση δίνει σημαντικά κονδύλια απευθείας σε Non-governmental, non-profit making organisations and civil society organisations” με στόχο συγκεκριμένα project, που αφορούν αναπτυξιακή συνεργασία, ανθρώπινα δικαιώματα, υγεία, ασφάλεια, φυσικούς πόρους και ανθρωπιστική βοήθεια. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι Μη κυβερνητικές Οργανώσεις (NGOs) έχουν γίνει βασικοί παράγοντες στο κοινωνικό πεδίο, ιδιαίτερα στην μάχη κατά της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Μια εκτίμηση λίγο διαφορετική από αυτά που ακούμε τις τελευταίες μέρες στη χώρα μας από δημοσιογράφους και πολιτικούς!

Οι ΜΚΟ είναι κατά τη γνώμη μου η έκφραση της αυτοκριτικής της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Αλλά και το ενοχλητικό ζουζούνι των ανελεύθερων καθεστώτων-συχνά μάλιστα κάτι πολύ περισσότερο. Είναι χαρακτηριστικό ότι όλα τα αυταρχικά καθεστώτα πρώτα πρώτα τις ΜΚΟ διώχνουν. Eπίσης φορείς με έντονη ιδεολογία κρατισμού πάντοτε είναι πολύ καχύποπτοι προς τις ΜΚΟ που η ίδια η δομή τους ξεπερνά την κρατικιστική λογική τους (χαρακτηριστική η περίπτωση του ΚΚΕ)

Είναι όμως οι ΜΚΟ υπεράνω κριτικής; Όχι βέβαια. Όπως και σε όλες τις ανθρώπινες καταστάσεις, η συμπεριφορά, η ακεραιότητα, η αμεροληψία, η ανιδιοτέλεια, η διαφάνεια είναι το ευκταίο, αλλά δεν είναι ποτέ δεδομένες για κανέναν. Εδώ μεγάλοι οργανισμοί, όπως ο Ερυθρός Σταυρός, η Oxfam, ακόμα και ο ίδιος ο ΟΗΕ δεν μπόρεσαν να μείνουν άτρωτοι από ατασθαλίες, από σεξουαλικά σκάνδαλα ή από επικίνδυνη κωλυσιεργία (θυμηθείτε τη Σρεμπρένιτσα). Εξάλλου είναι υπαρκτό το πρόβλημα ότι κάποιες μεγάλες ΜΚΟ, λόγω γιγαντισμού, συχνά δεσμεύουν περισσότερα κονδύλια σε λειτουργικά έξοδα (μισθοδοσία), απ’ ό,τι στο ίδιο τους το έργο. Αλλά αυτό είναι ένα διεθνές ζήτημα.

Ας έρθουμε στα δικά μας: Είναι αναμφίβολα θεμιτό μια οργάνωση που δραστηριοποιείται σε ένα κυρίαρχο δημοκρατικό κράτος να υπόκειται σε έλεγχο. Και είναι η κυβέρνηση της χώρας που είναι υπεύθυνη να επιβλέπει αυτόν τον έλεγχο, ώστε οι ΜΚΟ να τηρούν νομιμότητα και διαφάνεια. Η κυβέρνηση της χώρας οφείλει να διαπιστώνει ότι πρόκειται για ΜΚΟ πραγματικά αδέσμευτες από κυβερνητικά κέντρα, κομματικούς μηχανισμούς ή επιχειρηματικά συμφέροντα, νόμιμα ή παράνομα.

Ωστόσο είναι λεπτή η γραμμή που χωρίζει το θεμιτό έλεγχο από την ασφυξία. Τα πρόσωπα που συμμετέχουν στις ΜΚΟ, ιδίως οι εθελοντές, δεν συμπεριφέρονται με άνωθεν επιβεβλημένες νόρμες, αυτοσχεδιάζουν, εκτιμούν την προσωπική ευελιξία- η νοοτροπία τους είναι πολύ διαφορετική από εκείνην ενός δημοσίου υπαλλήλου. Αυτή άλλωστε είναι και η πολύτιμη προσφορά αυτού του ανθρώπινου κεφαλαίου που αποτελούν τα μέλη των ΜΚΟ. Επιπλέον μπορεί η συμμετοχή τους να είναι ευκαιριακή, αποσπασματική. Η υποχρέωση να είναι καταγεγραμμένοι προσωπικά όλοι και όχι μόνο οι υπεύθυνοι επικεφαλής και κατά το νόμο υπόλογοι σε λογοδοσία, φοβάμαι ότι θα αποβεί ανεφάρμοστη. Θα οδηγήσει σε χάος, στην καλύτερη περίπτωση θα βάλει την γραφειοκρατία από την πίσω πόρτα, θ’ ανοίξει παράθυρο σε σκοπιμότητες και αυθαιρεσίες. Και θα αδικήσει τις προσπάθειες της κυβέρνησης ν’ αντιμετωπίσει ένα εξαιρετικά πολύπλοκο πρόβλημα εθνικών και διεθνών διαστάσεων. Ένα πρόβλημα που δεν θα λυθεί αν κάνουμε τις ΜΚΟ αποδιοπομπαίο τράγο.

                                                                                                                                                                 Μελίττα Γκουρτσογιάννη                                                                                                                                                                                                    


Μήπως ζούμε στον κόσμο του Τζόκερ;

12/02/2020

του ΔΗΜΗΤΡΗ Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ           ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 09.02.2020

Ολο και πιο συχνά στην τέχνη σήμερα κυριαρχεί μια βαθύτατα απαισιόδοξη άποψη για τον κόσμο. Οι καλλιτέχνες φωνάζουν από παντού ότι η αδικία επικρατεί της δικαιοσύνης, ότι οι ανισότητες επικρατούν της ισότητας, ότι κατά το κοινώς λεγόμενο, πάμε ως ανθρώπινο είδος κατά διαόλου.

Δύο από τις ταινίες που έκαναν φέτος μεγάλη αίσθηση είχαν αυτήν τη θέση στον πυρήνα τους. Τα «Παράσιτα», η νοτιοκορεατική ταινία του Μπονγκ Τζουν Χο, και ο «Τζόκερ» του Αμερικανού Τοντ Φίλιπς, μιλούν για έναν κόσμο όπου οι κοινωνίες μας προσομοιάζουν όλο και περισσότερο με τους «Αθλίους» του Ουγκό, οι οποίοι διαδραματίζονται στο Παρίσι των υπονόμων του 19ου αι. Στα «Παράσιτα», μάλιστα, η παραβολή είναι ακριβώς αυτή: στο σκοτεινό υπόγειο της υπερπολυτελούς κατοικίας μιας οικογένειας εκατομμυριούχων, επιβιώνει εν αγνοία τους ένας παρίας της ζωής, σαν αρουραίος. Ο «Τζόκερ» έρχεται να συμπληρώσει αυτή την οπτική, βάζοντας τον αδικημένο να μην αντέχει άλλο την ταπείνωση και κάποια στιγμή να εξεγείρεται, καίγοντας την πόλη του και βγάζοντας ως γελωτοποιός τη γλώσσα στην εξουσία που έτρεφε τόσα χρόνια τη διαφθορά. Ακραία βίαιο θα είναι και το τέλος στα «Παράσιτα», όπου οι «άθλιοι» θα πάρουν την εκδίκησή τους από τους αλαζόνες πλούσιους του «πάνω» κόσμου.

Είναι άραγε ο κόσμος σήμερα τόσο φρικτός; Η πραγματικότητα άλλα δείχνει. Οι κοινωνίες της ευρωπαϊκής ηπείρου ζουν μια πρωτοφανή βελτίωση της ζωής τους. Το προσδόκιμο της ζωής τους έχει ξεπεράσει τα 80 έτη, με την ιατρική να κάνει συνεχώς θαύματα. Η πρόσβαση σε αγαθά είναι πιο εκδημοκρατισμένη από ποτέ. Οι ίδιες οι δημοκρατίες μας τείνουν στον πιο μεγάλο εξισωτισμό που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα στην πολιτισμένη ιστορία της. Τα ατομικά δικαιώματα όχι μόνο είναι εξασφαλισμένα, αλλά διαρκώς διευρύνονται. Η εκπαίδευση είναι πλέον μαζική και ανοικτή σε όλους, σε όλες τις βαθμίδες. Οι σύγχρονες τεχνολογίες παρέχουν ένα πλαίσιο όλο και μικρότερου σωματικού κάματου, ενώ ο ελεύθερος χρόνος διευρύνεται. Τέλος, ο πόλεμος, αυτή η σταθερά των περασμένων εποχών, έχει εξαφανιστεί ως απειλή. Είμαστε πιο ασφαλείς από ποτέ. Μια απλή σύγκριση της ζωής μας με εκείνη του παππού μας ή και του πατέρα μας μάλλον αρκεί ως επιβεβαίωση. Αν δεν είχαν πεθάνει σε κάποιον από τους απανωτούς πολέμους του πρώτου μισού του 20ού αιώνα, η ζωή τους θα είχε κυλήσει στους περιορισμούς της υπαίθρου μέχρι τη δεκαετία του 1950 – έναν κόσμο που έμοιαζε πολύ με τον μεσαιωνικό.

Βεβαίως, κανένας κόσμος δεν θα είναι ποτέ αγγελικός. Πλάι σε αυτές τις κατακτήσεις, συναντούμε την αγχώδη ρευστότητα των εργασιακών σχέσεων, το στόμωμα της ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας για τη μεσαία τάξη, την αποσάρθρωση της οικογενειακής ζωής, την υπονόμευση της ειρηνικής κοινωνικής συνύπαρξης, το ενδημικό φαινόμενο της φτώχειας και της περιθωριοποίησης ομάδων του πληθυσμού. Τίποτε από αυτά, όμως, δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ζούμε μια ζωή χειρότερη, πολύ δε περισσότερο για τις ανερχόμενες οικονομικές δυνάμεις της Ασίας, οι οποίες είναι οι βασικές ευνοημένες της παγκοσμιοποίησης.

Αν τα πράγματα είναι πιο σύνθετα από το άσπρο-μαύρο των «Παράσιτων» και του «Τζόκερ», τότε πιο κοντά στην πραγματικότητα είναι παραδόξως η ταινία του Ταραντίνο, «Κάποτε στο… Χόλιγουντ». Και τούτο, παρότι ο Ταραντίνο έχει σκοπό να ανατρέψει την τραγική πραγματικότητα ενός μακελειού το 1969 στις ΗΠΑ, και να την ξαναδιηγηθεί με ένα επινοημένο χάπι εντ. Τι μας λέει στην ουσία ο ιδιόμορφος αυτός σκηνοθέτης, που πάντως απεχθάνεται τον διανοουμενισμό: ότι ακριβώς ο κόσμος μας είναι ανοικτός σε διαφορετικές αφηγήσεις και ότι, αν επιλέξουμε την αισιόδοξη οπτική του, μπορούμε να αλλάξουμε τον ρου της ιστορίας. Να επαναφέρουμε δηλαδή τη δικαιοσύνη στον κόσμο, στο μέτρο που αυτό είναι πάντα εφικτό. Διότι το παρελθόν είναι μεν αδύνατον να αλλάξει, το μέλλον όμως εναπόκειται μόνο στη δική μας οπτική για να διαμορφωθεί.

* Ο κ. Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής Σύγχρονης Πολιτικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και γραμματέας σύνταξης της Νέας Εστίας.

 


Όσκαρ 2020 και κοινωνία

12/02/2020
Η εικόνα ίσως περιέχει: 3 άτομα, υπαίθριες δραστηριότητες

1917

Αν ο κινηματογράφος εξακολουθεί να είναι μία από τις κατεξοχήν λαϊκές τέχνες, που συνομιλούν με την κοινωνία, τότε είναι εύλογο το παγκόσμιο ενδιαφέρον για την επιβράβευση των καλύτερων ταινιών, όχι μόνο εκ μέρους των κριτικών αλλά κυρίως του κοινού. Φέτος χαιρετίστηκε ως ένα τολμηρό και προοδευτικό βήμα τα 4 όσκαρ που πήρε η κορεάτικη ταινία «Παράσιτα».  Και συνάμα η βράβευση του Γιοακίν Φοίνιξ για την ερμηνεία του στον «Τζόκερ» αντανακλά σε ολόκληρη την ταινία, γιατί η ταινία είναι το κεντρικό πρόσωπο και ο Τζόκερ είναι η ταινία.

Από τον «Τζόκερ» βγήκα άρρωστη, από τα «Παράσιτα» ακόμα πιο άρρωστη. Θα μου πείτε προτιμάς ένα ζαχαρένιο happy end; Όχι βέβαια. Αλλά από τη ζάχαρη ως το δηλητήριο, υπάρχει μεγάλος δρόμος. Υπάρχει και το σωτήριο φάρμακο. Γιατί μια βράβευση δεν είναι μόνο για τη μορφή, είναι και για το περιεχόμενο. Νοσηρή μαυρίλα χωρίς κάθαρση χαρακτηρίζει και τις δύο ταινίες. Η αρχαία τραγωδία, ο Σαίξπηρ, ακόμα και ο Χίτσκοκ, μπορεί να αφηγούνται τα πιο φρικτά, αλλά τα έργα έχουν κάθαρση. Κάθαρση δεν σημαίνει ούτε happy end ούτε να τιμωρηθούν οι κακοί και να δικαιωθούν οι καλοί. Η κάθαρση έχει σχέση με το νόημα. Μπορεί η ζωή να μην προσφέρει πάντα κάθαρση, αυτό όμως είναι η δουλειά της τέχνης. Όχι να διδάσκει, όχι να δίνει απαντήσεις, αλλά να νοηματοδοτεί την ανθρώπινη κατάσταση.

Αν η σημερινή κοινωνία είναι τα κυνικά και άπληστα παράσιτα (και οι κάτω και οι πάνω) και οι ανεγκέφαλοι οπαδοί και μιμητές ενός ψυχοπαθούς κατά συρροή δολοφόνου, τότε δεν υπάρχει καμιά ελπίδα για οποιαδήποτε ατομική ή συλλογική προσπάθεια. Οι πλούσιοι στα ΠΑΡΑΣΙΤΑ είναι καλών προθέσεων, αφελείς, ζουν στον κόσμο τους, δεν έχουν ιδέα από την πραγματική ζωή, ούτε κάνουν καμιά προσπάθεια να τη γνωρίσουν- και το πληρώνουν ακριβά. Χαρακτηριστική είναι η σκηνή που η οικοδέσποινα λέει «αυτή η βροχή ήταν μια ευλογία» επειδή πότισε τον κήπο της, χωρίς να της περνάει από το μυαλό ότι παρακάτω τα σπίτια στις φτωχογειτονιές πλημμύρισαν. Όι φτωχοί είναι τρομακτικοί στον κυνισμό τους, στην ύπουλη δράση τους, στην αναλγησία τους. Προσωπικά αναρωτιέμαι όμως αν αυτός ο απόλυτος διχασμός ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα της κορεάτικης κοινωνίας. Δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι δεν υπάρχει κάποια μεσαία τάξη με ανθρώπους ευφυείς και ευσυνείδητους. Μήπως ο σκηνοθέτης μας δουλεύει;

Και δύο λόγια για τα Όσκαρ ερμηνείας: Ο Γιόακιμ Φοίνιξ και η Ρενέ Ζέλβεγκερ είναι σπουδαίοι ηθοποιοί. Η Ρενέ με άφησε άφωνη στο «Σικάγο», ο Γιόακιμ έκλεψε την παράσταση με όποιον ρόλο και αν έπαιξε.(κορυφαίος στο «Her»). Ωστόσο οι σημερινές Οσκαρικές ερμηνείες τους τους αδικούν . Ο Τζόκερ είναι ρόλος αβανταδόρικος και ο Γιόακιμ παρασύρθηκε από όλες τις φιγουρατζίδηκες παγίδες. Η Ρενέ επινόησε ένα παραπονιάρικο προσωπείο αυτολύπησης που το κράτησε σχεδόν σε όλες τις σκηνές του έργου. Και οι δύο ερμηνείες κατώτερες των δυνατοτήτων τους. Κρίμα.

Η εικόνα ίσως περιέχει: 1 άτομο, γένι και κοντινό πλάνο Η εικόνα ίσως περιέχει: 1 άτομο, χαμογελάει, κοντινό πλάνο

 

Παρακάτω οι δικές μου προτιμήσεις σε Α’ και Β’ ρόλους: 1. Adam Driver (Marriage Story) 2. Jonathan Pryce (Οι δύο πάπες), 3. Scarlet Johanson (Marriage story). 4. Joe Pesci (The Irishman) 5. Laura Dern (Marriage Story).

Όσο για καλύτερη ταινία , ανεπιφύλακτα το «1917» και Όσκαρ σκηνοθεσίας στον Σαμ Μέντες. Στέκεται περήφανα δίπλα στο «Σταυροί στο μέτωπο»(«Paths of glory)΄του Κιούμπρικ και το «Σταυροί στα χαρακώματα» («King and country») του Λόζεϋ΄. Δείχνει τον πόλεμο όπως είναι, αλλά ταυτόχρονα δείχνει ότι όταν δέχεσαι επίθεση αμύνεσαι και πολεμάς. Ταινία αντιπολεμική, όχι ειρηνιστική εκ του ασφαλούς. Και τα παιδιά που πρωταγωνιστούν είναι δύο συνηθισμένοι φαντάροι, χωρίς ψευδαισθήσεις, αλαλιασμένοι και τρομοκρατημένοι, που ο ίδιος ο πόλεμος τους αναγκάζει να γίνουν ήρωες. Η εικόνα ίσως περιέχει: 1 άτομο, κοντινό πλάνο

Η εικόνα ίσως περιέχει: 1 άτομο, κοντινό πλάνο και κείμενο

Η εικόνα ίσως περιέχει: 1 άτομο, κοντινό πλάνο

,


Κερκ Ντάγκλας 103 χρονών ( Δεκέμβρης1916 – Φεβρουάριος 2020)

11/02/2020

Tα καλύτερά του οι «Σταυροί στο Μέτωπο» («Paths of glory»), «Σπάρτακος» (και τα δυό του Κιούμπρικ) και ο «Συμβιβασμός» («Τhe arrangement»- Εlia Kazan). Αλλά στα παιδικά μου χρόνια τον αγάπησα ως Οδυσσέα και ως Νεντ Λαντ στις «20 000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα»

Η εικόνα ίσως περιέχει: 1 άτομο, υπαίθριες δραστηριότητες
Σπάρτακος

Η εικόνα ίσως περιέχει: 1 άτομο, καπέλο, υπαίθριες δραστηριότητες και κοντινό πλάνο

Paths of glory

Η εικόνα ίσως περιέχει: 1 άτομο, γένι και υπαίθριες δραστηριότητες Η εικόνα ίσως περιέχει: 1 άτομο, κάθεται, κουστούμι και εσωτερικός χώρος

Ulisses                                                    «Gunfight at OK Corral»

 

Η εικόνα ίσως περιέχει: 1 άτομο, στέκεται, λωρίδες και κείμενο

«20 000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα»

Η εικόνα ίσως περιέχει: 2 άτομα, κείμενο

«the arrangement»

Η εικόνα ίσως περιέχει: 1 άτομο, καπέλο και γένι

«Lust for life»(Van Gogh)

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B5%CF%81%CE%BA_%CE%9D%CF%84%CE%AC%CE%B3%CE%BA%CE%BB%CE%B1%CF%82

«Η ταινία ταινία Σπάρτακος (Spartacus).σηματοδότησε επίσης την επιστροφή του Ντάλτον Τράμπο στο Χόλιγουντ. Ο σεναριογράφος συγκαταλεγόταν ανάμεσα στους φιλοκομμουνιστές της Μαύρης Λίστας του Χόλιγουντ κι είχε εξοστρακιστεί από την πουριτανή κοινωνία. Συνέχισε να υπογράφει σενάρια για μεγάλες χολιγουντιανές παραγωγές χρησιμοποιώντας ψευδώνυμα. Ο Ντάγκλας μεσολάβησε στο να πιστωθεί κανονικά το όνομά του στους τίτλους έναρξης της ταινίας»

«Είμαι εκατό χρονών –έγραφε το 2016. Όταν γεννήθηκα, στη Νέα Υόρκη το 1916, πρόεδρος ήταν ο Γουίντροου Γουίλσον. Οι γονείς μου, που δεν ήξεραν να μιλούν ή να γράφουν αγγλικά, ήταν μετανάστες από τη Ρωσία. Μέρος ενός κύματος περισσότερο από δύο εκατομμυρίων Εβραίων που διέφυγαν τα δολοφονικά πογκρόμ της τσαρικής περιόδου στις αρχές του αιώνα. Αναζητούσαν μια καλύτερη ζωή για την οικογένεια τους σε μια μαγική χώρα όπου, όπως πίστευαν, οι δρόμοι της ήταν κυριολεκτικά στρωμένοι με χρυσό. Αυτό που δεν είχαν συνειδητοποιήσει ήταν πως οι ωραίες λέξεις που είναι σκαλισμένες στο Άγαλμα της Ελευθερίας «Δώστε μου τους κουρασμένους, τις φτωχές μάζες σας, να αναπνεύσουν ελεύθερα …» δεν ίσχυαν το ίδιο για όλους τους νέους Αμερικανούς. Πολλοί, από πολλές χώρες και θρησκείες αντιμετωπίζονταν σαν εξωγήινοι, σαν ξένοι, που ποτέ δε θα γίνονταν «αληθινοί Αμερικανοί»…Λένε πως δεν υπάρχει τίποτα νέο υπό τον ήλιο. Κι όμως από τότε που γεννήθηκα, ο πλανήτης μας περιστράφηκε γύρω του εκατό φορές. Και με κάθε περιφορά, παρακολουθούσα τη χώρα μας και τον κόσμο μας να εξελίσσονται με ένα αδιανόητο για τους γονείς μου τρόπο –και με εκπλήσσει κάθε χρόνο που περνάει…»
«Θα επιθυμούσα να σβήσω ήρεμα τα κεριά των εκατοστών γενεθλίων μου, χωρίς να έχει εκλεγεί ένας πρόεδρος που θα «διαλέγει τους μετανάστες» και θα ζητάει «ιδεολογικά πιστοποιητικά»… Η προεκλογική ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ στην Αριζόνα, πριν από λίγες εβδομάδες, προκάλεσε ρίγη στην γυναίκα μου Αν, η οποία μεγάλωσε στην Γερμανία. Η ομιλία αυτή θα μπορούσε κάλλιστα να είχε εκφωνηθεί το 1933…Μέχρι σήμερα πίστευα ότι τα μάτια μου έχουν δει τα πάντα. Τώρα όμως, πρώτη φορά στη ζωή του γίνομαι μάρτυρας τέτοιας διασποράς φόβου από έναν υποψήφιο για την προεδρία των ΗΠΑ. Έζησα μία μακρά, καλή ζωή. Δεν θα είμαι εδώ να δω τις συνέπειες, εάν το κακό αυτό «πιάσει ρίζες» στη χώρα μας. Θα είναι όμως εδώ τα παιδιά σας και τα δικά μου, και τα παιδιά των παιδιών μας…». (από ανάρτηση φ/β Τέλη Σιαμαντά)


27 Ιανουαρίου 1945 -απελευθέρωση του Άουσβιτς- Μπίρκεναου – μνήμη Ολοκαυτώματος

28/01/2020

Εκτός από την απόλυτη ταινία για το Ολοκαύτωμα (SHOAH) του Lanzman, ας θυμηθούμε και μερικές άλλες ταινίες, με την ευκαιρία της σημερινής 75ης επετείου της απελευθέρωσης του Auschwitz-Birkenau. Οι περισσότερες έχουν να πουν κάτι παραπάνω από το δίπολο θύτες-θύματα: για τη μνήμη, την αλήθεια, τη δικαιοσύνη, την ευθύνη, το πριν και το μετά.

1. ΑΜΗΝ (σκην. Κώστας Γαβράς παίζουν Ulrich TukurMathieu Kassovitz,),

Αποτέλεσμα εικόνας για Amen film

 

2. Η ΑΝΑΚΩΧΗ (La Tregua του Francesco Rosi, με John Turturro),

Αποτέλεσμα εικόνας για the truce movie

 

3. Ο ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ (Der Labyrinth des schweigens του Giulio Ricciarelli)

Αποτέλεσμα εικόνας για der labyrinth des schweigens

 

4. HANNA ARENDT (της Margarethe von Trotta με την Barbara Sukowa)

Αποτέλεσμα εικόνας για hannah arendt movie

 

5. TO ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΦΟΙΝΙΚΑ (Phoenix του Christian Petzold με τη Nina Hoss)

Αποτέλεσμα εικόνας για phoenix german movie

 

6. ΤΟ ΜΑΥΡΟ ΒΙΒΛΙΟ (The black book του Paul Verhoeven με Carice van Houten, Sebastian Koch)

Η εικόνα ίσως περιέχει: 2 άτομα, κείμενο

 

7. ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΑ ΧΕΙΛΗ (THE READER-του Stephen Daldry με Kate Winslet, Ralph Fiennes, David Kross)

Αποτέλεσμα εικόνας για The reader movie

 

8. Ο ΚΗΠΟΣ ΤΩΝ ΦΙΤΖΙ-CΟΝΤΙΝΙ (Il Giardino dei Finzi-Contini του Vittorio De Sica με Dominique Sanda, Helmut Berger)

Αποτέλεσμα εικόνας για il giardino dei finzi contini

9. Η ΛΙΣΤΑ ΤΟΥ ΣΙΝΤΛΕΡ (Schindler’s list του Steven Spielberg με Liam Neeson, Ben Kingsley)

Αποτέλεσμα εικόνας για schindler's list

10. Η ΖΩΗ ΕΙΝΑΙ ΩΡΑΙΑ ( La vita e bella του Ρομπέρτο Μπενίνι)

Αποτέλεσμα εικόνας για la vita e bella


Η (κυριολεκτικά) ιστορική συνέντευξη του Γιουνκέρ στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ και στην Ε.Βαρβιτσιώτη:

28/01/2020

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ  26.01.2020 

Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ στην «Κ»: Αν δεν ήμουν εγώ το 2015, θα είχατε βγει από το ευρώ

«Πραγματικά πιστεύω ότι αν δεν ήμουν εγώ, η Ελλάδα θα είχε βγει από το ευρώ το 2015», μας λέει ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ με αφοπλιστική ειλικρίνεια. Από το 2014 που ανέλαβε τα ηνία της Ε.Ε., ο Λουξεμβούργιος πολιτικός βρέθηκε αντιμέτωπος με μία σειρά από πρωτόγνωρες κρίσεις. Από την αποχώρηση ενός μέλους της Ε.Ε. για πρώτη φορά, στη μεγαλύτερη μεταναστευτική κρίση στην ιστορία της Ένωσης και στις εντάσεις με τις ΗΠΑ – ο κ. Γιούνκερ λέει χωρίς να διστάζει ότι το μοναδικό ζήτημα που τον κρατούσε ξάγρυπνο κατά τη διάρκεια της προεδρίας του δεν ήταν άλλο από εκείνο της Ελλάδας.

Τον συναντάμε για πρώτη φορά –παρά τα δεκάδες αιτήματα για συνέντευξη που είχε κάνει η «Κ» κατά τη διάρκεια της θητείας του– στο μικρό πλέον γραφείο που διατηρεί στον όγδοο όροφο του Βerlaymont. Το γραφείο συνήθως είναι ακατάστατο, μας είχαν προειδοποιήσει συνεργάτες του. Και όντως ένα φλιτζάνι μισοτελειωμένου καφέ, στοίβες από χαρτιά και βέβαια τα δύο παλιάς τεχνολογίας Nokia τηλέφωνα που χρησιμοποιεί παρά τις εκκλήσεις ετών των συναδέλφων του να τα αλλάξει, τον περιβάλλουν. Με αυτά συνήθιζε να καλεί φίλους και γνωστούς στην Ελλάδα, «τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα» κατά τη διάρκεια της κρίσης, για να δει πώς ήταν η ατμόσφαιρα και στους δρόμους της Αθήνας αλλά και στην επαρχία και έτσι να καταλάβει τι πραγματικά συνέβαινε στη χώρα.

6d2a9476  «Έχω μία ιδιαίτερη σχέση με την Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας μου στο Eurogroup αλλά και ως επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ένιωσα ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίστηκε με τρόπο που λάμβανε υπόψη την αξιοπρέπεια των Ελλήνων», μας λέει. Ο 66χρονος, πλέον, κ. Γιούνκερ, που πολλοί τον αποκαλούν «ζωντανή ιστορία της Ε.Ε.», πέρα του του ότι κατέχει το ρεκόρ μακροβιότερου πρωθυπουργού στην Ένωση (πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου για 18 χρόνια) είναι και ο απόλυτος γνώστης του ευρώ. Πέρα του ότι ήταν βασικός αρχιτέκτονας της Συνθήκης του Μάαστριχτ που είχε ανοίξει τον δρόμο για τη δημιουργία του κοινού νομίσματος, ο ίδιος βρισκόταν στο τιμόνι της Ευρωζώνης όταν η κρίση είχε ξεσπάσει ως πρόεδρος του Eurogroup. Ενώ στη συνέχεια μεγάλο μέρος της θητείας του ως προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το αφιέρωσε στο να κρατήσει τη χώρα μας μέσα στο ευρώ, όπως περιγράφει στη συνέντευξη που μας παραχώρησε.

– Πότε ήταν η πρώτη φορά που αντιληφθήκατε ότι η Ελλάδα θα αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα;
– Ήταν κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του Καραμανλή. Στην Ελλάδα οι πολιτικοί δεν το είχαν απολύτως καταλάβει. Του έλεγα ότι η Ελλάδα έχει τεράστιο πρόβλημα στα δημοσιονομικά της και στο δημόσιο χρέος της και θα χρειαστεί μεγάλες μεταρρυθμίσεις. Τα ίδια συνέχισα να λέω και στον Γιώργο Παπανδρέου και στον Αντώνη Σαμαρά και στον Αλέξη Τσίπρα. Δεν θυμάμαι ακριβώς την πρώτη φορά, αλλά το γεγονός ότι η Ελλάδα έγινε μέλος της Ευρωζώνης με στοιχεία όχι και τόσο ακριβή με έκαναν να έχω πάντα στο μυαλό μου τον κίνδυνο που κρυβόταν.

– Ήταν σωστή απόφαση η αρχική ανάμειξη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Ε.Ε. και ότι τελικά παρέμεινε μέχρι το τέλος;
– Ήμουν εναντίον της συμμετοχής του ΔΝΤ το 2010. Είχα πει στη Μέρκελ στις 10 Μαρτίου του 2010, που είχε έρθει να με δει στο Λουξεμβούργο, ότι δεν θέλω το ΔΝΤ να είναι μέρος της διαδικασίας. Όπως η Καλιφόρνια όταν είχε προβλήματα δεν πήγαινε στο Ταμείο αλλά στην Ουάσιγκτον, γιατί εμείς οι Ευρωπαίοι να χρειαζόμαστε μία τέτοια βοήθεια;

– Αν είχε λάβει η κυβέρνηση Παπανδρέου εγκαίρως μέτρα, θα είχαμε αποφύγει την κρίση;
– Μιλούσα με τον Γιώργο Παπανδρέου και όταν εξελέγη είχε έρθει αμέσως να με δει στο Λoυξεμβούργο. Στην Ελλάδα, όμως, το πρόβλημα βρίσκεται στα κόμματα. Βγαίνει ένα κόμμα και λέει ότι θα κάνει ακριβώς τα αντίθετα από αυτά που έκανε το προηγούμενο. Το ΠΑΣΟΚ έλεγε ότι θα κάνει ακριβώς τα αντίθετα από τη Νέα Δημοκρατία. Πάντα ήταν περίεργη η κατάσταση στην Ελλάδα, απόλυτη πόλωση ανάμεσα στη Δεξιά και στην Αριστερά. Μερικές φορές μου δινόταν η εντύπωση ότι ένιωθαν μεγαλύτερη ευθύνη για τα συμφέροντα του κόμματός τους και λιγότερο για τα συμφέροντα της χώρας τους. Τα κόμματα στην Ελλάδα δεν τα πήγαν καλά.

– Υπήρχε η υπόσχεση στην κυβέρνηση Σαμαρά ότι αν επιτευχθεί πρωτογενές πλεόνασμα, τότε θα ξεκινούσε η ελάφρυνση για το χρέος. Γιατί δεν έγινε τελικά;
– Οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι δεν ήταν ανοιχτοί σε κάτι τέτοιο. Κυρίως οι Γερμανοί αλλά και άλλοι δεν ήθελαν να φανούν ότι δίνουν πολλά εύσημα όταν ξεκινούσε η ανάκαμψη στη χώρα. Θυμάμαι συναντήσεις που είχα με Γάλλους, Γερμανούς αλλά και άλλους γι’ αυτό το ενδεχόμενο, αλλά η απόφαση που πάρθηκε ήταν να μη δοθεί αυτή η δυνατότητα στην Ελλάδα. Ίσως τελικά να ήταν σωστή, καθώς έτσι έδειχνε στους Έλληνες ότι πρέπει πρώτα να λύσετε τα προβλήματά σας μόνοι.

– Τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά αν στο τέλος του 2014 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν ήταν σε μεταβατική περίοδο (άλλαζε από Επιτροπή Μπαρόζο σε Γιούνκερ).  Θα μπορούσε τότε να είχε ολοκληρωθεί το πρόγραμμα;
– Αν δεν ήμουν πρόεδρος του Eurogroup και δεν είχα αυτή τη στενή σχέση με την Ελλάδα, όλο το εγχείρημα θα αποτύγχανε. Πολλές κυβερνήσεις μου έλεγαν στο τηλέφωνο, αυτός δεν είναι ο ρόλος σου, είναι θέμα των κρατών-μελών και όχι της Επιτροπής. Το 2015 απαντούσα ότι αν δεν υπήρχε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κανένας δεν θα φρόντιζε την Ελλάδα και τους παρέπεμπα σε άρθρο της συνθήκης που έλεγε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι υπεύθυνη για να διασφαλίζει τα γενικά συμφέροντα της Ε.Ε. Αυτό είναι μια μεγάλη εντολή! Τη χρησιμοποίησα και τόνιζα ότι δεν είναι στο συμφέρον της Ε.Ε. να βγει η Ελλάδα από την Ευρωζώνη.

Κανένας στην Ε.Ε. δεν κατάλαβε γιατί έγινε το δημοψήφισμα

– Τον Ιανουάριο του 2015 υπήρχε κάποια καλή θέληση από τους Ευρωπαίους να προχωρήσουν σε μια πιο καλή συμφωνία με την Ελλάδα και κατά πόσον χάθηκε αυτή η ευκαιρία με τους χειρισμούς τού τότε υπουργού οικονομικών Γιάνη Βαρουφάκη;
– Ο Βαρουφάκης δεν έπαιξε σημαντικό ρόλο σε όλη αυτή την περίοδο. Νομίζω δεν πρέπει να πέρασα πάνω από δέκα λεπτά μαζί του. Αυτός ο χρόνος ήταν βέβαια αρκετός για να γράψει βιβλία. Δεν συμμετείχε σε όλες τις συναντήσεις και στο βιβλίο του –που δεν το διάβασα– λέει ότι είμαι παντελώς άχρηστος. Επιτρέψτε μου να του ανταποδώσω το κομπλιμέντο. Σπαταλούσαμε την ώρα και την ενέργειά μας. Στη συνέχεια, ο Τσίπρας ανακάλυψε ότι ο τρόπος που ο Βαρουφάκης μιλούσε στους συναδέλφους του στο Eurogroup ήταν αντιπαραγωγικός.


«Το πρώτο εξάμηνο του 2015 ήταν πιο εύκολο να πείσω τον Τσίπρα να πάρει αποφάσεις από το να πείσω τους υπόλοιπους Ευρωπαίους να τον εμπιστευθούν», λέει ο κ. Γιούνκερ.

– Ποια ήταν η στιγμή που η Ελλάδα έφτασε πιο κοντά στην έξοδο από το ευρώ;
– Το πρώτο εξάμηνο του 2015. Περίεργα πράγματα συνέβαιναν. Ο Τσίπρας ερχόταν εδώ με περίεργες ιδέες για το τι έπρεπε να γίνει, επέμενε στην κοινωνική διάσταση του προβλήματος. Το βασικό ζήτημα που αντιμετώπιζα δεν ήταν να πείσω τον Αλέξη Τσίπρα να πάρει αποφάσεις, αυτό ήταν πολύ πιο εύκολο από το να πείσω τους υπόλοιπους Ευρωπαίους να τον εμπιστευθούν. Ειδικά μετά το δημοψήφισμα. Η πίεση τότε ήταν τεράστια και δεν ήταν από ένα κράτος-μέλος, αλλά από επτά-οκτώ κράτη-μέλη που τότε επιθυμούσαν την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ.

– Πόσο σας σόκαρε η απόφαση του δημοψηφίσματος;
– Πολύ, γιατί δεν με είχε προειδοποιήσει. Με τον Τσίπρα από την αρχή είχαμε μια καλή σχέση, εμπιστοσύνης, αν εξαιρέσει κανείς το δημοψήφισμα. Το κείμενο επίσης του δημοψηφίσματος, που κάλεσε τον ελληνικό λαό να καταψηφίσει, ήταν ένα παλιό κείμενο συμφωνίας. Τότε έδωσα μια συνέντευξη Τύπου καλώντας τους Ελληνες να ψηφίσουν «Ναι». Ηξερα ότι δεν θα κέρδιζε το «Ναι», αλλά το «Οχι», καθώς οι πληροφορίες που δίνονταν στον ελληνικό λαό ήταν λάθος. Αλλά εγώ έπρεπε να προετοιμαστώ για το μέλλον. Η βασική μου έννοια ήταν να διατηρήσω τον δίαυλο επικοινωνίας με την Ελλάδα ανοιχτό, να μπορέσω να επανασυνδεθώ με την κυβέρνηση Τσίπρα και βασικά με την ελληνική κοινωνία. Αυτή ήταν η βασική μου ανησυχία τη στιγμή που είχα ζητήσει να ψηφίσουν «Ναι» και είχε βγει το «Οχι». Ο Τσίπρας, μετά το δημοψήφισμα, έκανε ακριβώς το αντίθετο από αυτά που υποσχόταν.

– Σας εξήγησε ποτέ γιατί το έκανε;
– Είχα την εντύπωση, παρότι δεν μου το είπε ποτέ με αυτόν τον τρόπο, ότι το έκανε για εσωτερικούς λόγους. Ηθελε να έχει μια νέα εντολή, παρόλο που έκανε ακριβώς το αντίθετο από την εντολή αυτή. Οι προτάσεις που έθεσε προς ψήφιση δεν ήταν οι τελευταίες, αλλά προτάσεις που είχαν τεθεί πριν από δύο μήνες.

– Για εσάς το ερώτημα του δημοψηφίσματος ήταν «Ναι» ή «Οχι» στην Ευρώπη;
– Οι Ελληνες ψήφισαν «Οχι», όχι γιατί ήθελαν να βγουν από την Ευρώπη, αλλά βασιζόμενοι σε ένα λάθος κείμενο, μια λάθος εξήγηση. Εγώ, παρ’ όλα αυτά, διατήρησα φιλικές σχέσεις με τον Τσίπρα. Το δημοψήφισμα ήταν ένα λάθος, όμως προσπάθησα μέσα από το λάθος αυτό να δημιουργήσω μια νέα βάση στη σχέση μας, και το καταφέραμε αυτό. Αλλά κανένας στην Ε.Ε. δεν κατάλαβε γιατί έγινε το δημοψήφισμα.

Εκείνη ήταν μια επικίνδυνη στιγμή. Το μισό Κολέγιο (σ.σ. των Επιτρόπων) ήθελε να δει την Ελλάδα να βγαίνει από την Ευρωζώνη, ακόμα και πριν από τον Ιούνιο. Θυμάμαι είχα συγκαλέσει μια έκτακτη συνάντηση για την Ελλάδα και ρώτησα τους επιτρόπους να μου πουν τι γνώριζαν για την Ελλάδα. Πώς είναι η καθημερινότητα στη χώρα, πώς συμπεριφέρονται οι Ελληνες, πώς υποφέρουν, αν υποφέρουν. Και απόλυτη σιγή κυριάρχησε στην αίθουσα. Οι αποφάσεις δεν αφορούν την ελληνική κυβέρνηση, αλλά τον ελληνικό λαό. Αυτόν πρέπει να έχετε στην καρδιά και στο μυαλό σας, τους είπα.

Οι Πρέσπες

– Σε μία από τις πρώτες συναντήσεις με τον Αλέξη Τσίπρα, τον Μάρτιο του 2015, αναφέρατε ότι η επίλυση του Μακεδονικού θα ήταν πολύ σημαντική για την Επιτροπή, που εκείνη τη στιγμή κατέβαλλε μεγάλες προσπάθειες για να βοηθήσει την Ελλάδα. Πόσο σημαντική ήταν για εσάς η επίλυση του Μακεδονικού;
– Για εμένα ήταν σημαντικό να του τονίσω σε εκείνη τη φάση πόση σημασία θα είχε μια τέτοια εξέλιξη για ολόκληρη την Ευρώπη. Και ο Τσίπρας το κατάφερε παρά την αντιπολίτευση της Ν.Δ. και τις αντιδράσεις από τη Βόρεια Ελλάδα. Νομίζω πως η κίνηση αυτή άλλαξε την ατμόσφαιρα και τα συγχαρητήρια πάνε και στον Ζάεφ.

Γνώριζα πόσο δύσκολη ήταν μια τέτοια συμφωνία για την Ελλάδα, άλλωστε ο Αντώνης Σαμαράς είχε παραιτηθεί το 1992 για αυτό ακριβώς το θέμα. Από τη στιγμή που την πέρασε από τη Βουλή, ο Τσίπρας θεωρήθηκε ως κάποιος που θα ήθελε να βοηθήσει τις ευρωπαϊκές διαδικασίες στην περιοχή. Μην ξεχνάτε, όμως, ότι η συμφωνία (του Ιουλίου 2015) είχε γίνει πριν από τη συμφωνία των Πρεσπών.

– Πότε άρχισαν οι Ευρωπαίοι να βλέπουν τον Τσίπρα διαφορετικά, σαν κάποιον που μπορεί να παίξει ρόλο στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή; Επαιξε ρόλο η διαχείριση της μεταναστευτικής κρίσης;

– Και ναι και όχι. Ως Ευρωπαϊκή Επιτροπή βοηθήσαμε την Ελλάδα απεριόριστα στέλνοντας δισεκατομμύρια για τη διαχείριση του μεταναστευτικού. Ακόμη δεν είμαστε ικανοποιημένοι με την κατάσταση στα νησιά. Είχα επαφές με την περιοχή, τηλεφωνούσα συχνά στον φούρναρη στην Κω για να μου πει πώς είναι η κατάσταση, δυστυχώς πέθανε πρόσφατα, τέτοιοι άνθρωποι μου μετέφεραν το πώς ήταν τα πράγματα. Η Ελλάδα δεν αντιμετώπισε το προσφυγικό, ειδικά στα νησιά, με επιτυχία. Οταν κάναμε τη συμφωνία με την Τουρκία, η Τουρκία πήρε μεγάλο βάρος της μεταναστευτικής κρίσης.

Ημουν έντονα αντίθετος στο Σχέδιο Β

– Είναι αλήθεια ότι κατά τη διάρκεια της θητείας σας, το 2015, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ξεκίνησαν να επανασχεδιάζουν το Σχέδιο Β σε περίπτωση εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ;
– Ναι, αλλά ήμουν έντονα αντίθετος. Eλεγα μη μιλάτε για ένα Σχέδιο Β, υπάρχει μόνο το Σχέδιο Α της παραμονής της Ελλάδα στην Ευρωζώνη. Το είχαμε έτοιμο, αλλά δεν αναφερόμουν ποτέ στο σχέδιο αυτό. Το καθήκον μου ήταν να το έχω στην τσέπη μου, αλλά ποτέ δεν ήμουν οπαδός του Σχεδίου Β. Αν τότε το υποστήριζα αυτό, θα είχε γίνει πραγματικότητα.

– Πόσο πιο έτοιμη ήταν η Ε.Ε. να αντιμετωπίσει μια έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ το 2015 σε σχέση με το 2012, που πάλι η χώρα είχε χάσει την αξιοπιστία της και βρισκόταν στο χείλος του γκρεμού;
– Το 2015 το κυρίαρχο συναίσθημα που επικρατούσε ανάμεσα στα κράτη-μέλη ήταν να αφήσουμε την Ελλάδα να βρεθεί για λίγο χρόνο εκτός της Ευρωζώνης, μια άποψη που δεν υπήρχε το 2012. Εγώ πότε δεν πίστεψα ότι κάτι τέτοιο θα ήταν η σωστή οδός. Τη στιγμή που βρίσκεσαι εκτός, είσαι εκτός για πάντα.

Η «Κ» συνάντησε τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ στο μικρό γραφείο που διατηρεί στον όγδοο όροφο του Βerlaymont. Μπροστά του είχε ένα φλιτζάνι μισοτελειωμένου καφέ, στοίβες από χαρτιά και βέβαια τα δύο παλιάς τεχνολογίας τηλέφωνα που χρησιμοποιεί παρά τις εκκλήσεις ετών των συναδέλφων του να τα αλλάξει.

– Αυτό που δεν είναι ξεκάθαρο ακόμα είναι κατά πόσον η Γερμανίδα καγκελάριος Aγκελα Μέρκελ ήταν έτοιμη να αφήσει την Ελλάδα να βγει από το ευρώ. Εσείς τι πιστεύετε;
– Ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Βόλφγκανγκ Σόιμπλε στην αρχή ήταν αρκετά υποστηρικτικός προς την Ελλάδα, ενώ αντιθέτως η Μέρκελ δεν ήταν. Οσο περνούσε ο χρόνος, ο Σόιμπλε απογοητευόταν όλο και περισσότερο από τις ελληνικές ανεκπλήρωτες υποσχέσεις και στο τέλος ήταν υπέρ της εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ. Η Μέρκελ δεν ήταν της ίδιας άποψης. Δεν λέω ότι χρησιμοποίησα αυτές τις δύο διαφορετικές απόψεις για κάποιο σκοπό, αλλά γνώριζα τις ιδέες του Σόιμπλε καλύτερα από τη Μέρκελ και τις απόψεις της Μέρκελ καλύτερα από τον Σόιμπλε. Στο τέλος της ημέρας, η Μέρκελ δεν ήταν έτοιμη να αφήσει την Ελλάδα να βγει από το ευρώ, ενώ ο Σόιμπλε ήταν επίμονος.

– Ποιος ήταν ο «ήρωας» και ποιος ο «κακός» της ελληνικής κρίσης;
– Ο ελληνικός λαός είναι ο ήρωας και μερικοί πολιτικοί που δεν έπραξαν το σωστό στο παρελθόν είναι οι «κακοί» της ιστορίας της κρίσης.

Το Brexit

Και ενώ η παραμονή της Ελλάδας στη Ζώνη του Ευρώ το 2015 είναι ίσως το πιο σημαντικό επίτευγμα της θητείας του, όπως επανειλημμένα έχει δηλώσει ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, το μεγαλύτερο λάθος που έκανε ο Λουξεμβούργιος πολιτικός είναι συνυφασμένο με το Βrexit. Το γεγονός ότι τον έπεισε ο πρώην πρωθυπουργός της Αγγλίας Ντέιβιντ Κάμερον να μην αναμειχθεί στο δημοψήφισμα που θα έκρινε την παραμονή της χώρας στην Ε.Ε. παραμένει για τον Γιούνκερ τεράστιο λάθος. Ο Κάμερον τόνισε αυστηρά στον τότε πρόεδρο της Επιτροπής να μην αναμειχθεί σε ένα τόσο εσωτερικό ζήτημα του Ηνωμένου Βασιλείου και ο Γιούνκερ τον άκουσε. Ομως το γεγονός ότι ειπώθηκαν τόσο πολλά ψέματα για την Ε.Ε. κατά τη διάρκεια της εκστρατείας, και η Επιτροπή δεν είχε τη δυνατότητα να τα αντικρούσει, ήταν κάτι που του στοίχισε. Μέχρι σήμερα θεωρεί ότι αυτή η σιγή έπαιξε ρόλο στο αποτέλεσμα και στην έξοδο της χώρας από την Ε.Ε.

Μετά τον διορισμό του προηγούμενου προέδρου της Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο στην επενδυτική τράπεζα Goldman Sachs και τις αρνητικές αντιδράσεις που προκάλεσε η κίνηση αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή του Γιούνκερ έβαλε αυστηρούς κανόνες για το τι θα μπορούσε να κάνει ένας απερχόμενος πρόεδρος της Επιτροπής.

Πλέον υπάρχει μια περίοδος τριών ετών μετά τη λήξη της θητείας στην Επιτροπή κατά τη διάρκεια της οποίας είναι λίγα αυτά που μπορεί να κάνει ο πρώην πρόεδρος του ισχυρού οργανισμού. Ο ίδιος θα διατηρήσει το γραφείο που του έχει παραχωρηθεί στο Berlaymont, αλλά προτεραιότητά του, όπως έχει δηλώσει αυτές τις μέρες, είναι να κοιμηθεί, να γράψει βιβλία για την Ευρώπη και τις εμπειρίες του στις Βρυξέλλες, «χωρίς να γίνει αγενής προς τους άλλους».

Από την Ελλάδα θα κρατήσει το γεγονός ότι κάθε φορά που την επισκέπτεται έχει την αίσθηση ότι ο Ελληνας πολίτης τού αναγνωρίζει τον θετικό ρόλο που διαδραμάτισε για τη σωτηρία της χώρας. Συγχρόνως αναγνωρίζει ότι, παρά τις διαφορές των τελευταίων πρωθυπουργών, ο Αντώνης Σαμαράς, ο Αλέξης Τσίπρας και ο Κυριάκος Μητσοτάκης «είναι πραγματικοί Ελληνες πατριώτες και Ευρωπαίοι, το απέδειξαν και είμαι σίγουρος ότι θα συνεχίσουν να το αποδεικνύουν».

Ο σκύλος από τη Σάμο

«Παρόλο που αγαπάω τόσο πολύ την Ελλάδα και έχω επισκεφθεί τη χώρα σας τόσες φορές, δεν ξέρω καμία ελληνική λέξη πέρα από το «ναι» – που στη γλώσσα μου όμως σημαίνει το αντίθετο, δηλαδή «όχι», μας λέει ο Γιούνκερ κατά τη διάρκεια της συνέντευξης. Ετσι, όταν απέκτησε έναν σκύλο από τη Σάμο πριν από δεκαπέντε χρόνια, τον Πλάτωνα, του έλεγε στα λουξεμβουργιανά να μην κάνει κάτι (nee), και εκείνος έκανε ακριβώς το αντίθετο.

Έντυπη

 


Η χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης: το Ευρωπαϊκό Επενδυτικό Σχέδιο για την Πράσινη Συμφωνία και ο Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης

23/01/2020

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεσμεύεται να καταστεί ο πρώτος κλιματικά ουδέτερος συνασπισμός του κόσμου μέχρι το 2050. Αυτό απαιτεί σημαντικές επενδύσεις τόσο από την ΕΕ, όσο και από κάθε εθνικό δημόσιο τομέα, καθώς και από τον ιδιωτικό τομέα. Το επενδυτικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (European Green Deal)- το επενδυτικό σχέδιο για την Βιώσιμη Ανάπτυξη της Ευρώπης – που παρουσιάστηκε σήμερα, θα κινητοποιήσει τις δημόσιες επενδύσεις και θα βοηθήσει στο ξεμπλοκάρισμα ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω χρηματοδοτικών οργάνων της ΕΕ, κυρίως της InvestEU, τα οποία θα οδηγήσουν σε επενδύσεις τουλάχιστον ενός τρισεκατομμυρίου ευρώ.

Αν και όλοι, κράτη μέλη, περιφέρειες και τομείς, θα πρέπει να συμβάλουν στην μετάβαση, η κλίμακα της πρόκλησης δεν είναι η ίδια. Ορισμένες περιοχές θα επηρεαστούν πολύ περισσότερο και θα υποστούν βαθύτατο οικονομικό και κοινωνικό μετασχηματισμό. Ο Μηχανισμός της Δίκαιης Μετάβασης (Just Transition Mechanism) θα παρέχει εξατομικευμένη οικονομική και πρακτική υποστήριξη για να βοηθήσει τους εργαζόμενους και να δημιουργήσει τις απαραίτητες επενδύσεις σε αυτές τις περιοχές.

Το ευρωπαϊκό επενδυτικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας

Το Ευρωπαϊκό Επενδυτικό Σχέδιο για την Πράσινη Συμφωνία θα κινητοποιήσει τη χρηματοδότηση της ΕΕ και θα δημιουργήσει ένα ευνοϊκό πλαίσιο για τη διευκόλυνση και την τόνωση των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων που απαιτούνται για τη μετάβαση σε μια οικονομία κλιματικά ουδέτερη, πράσινη, ανταγωνιστική και χωρίς αποκλεισμούς (συμπεριληπτική). Συμπληρώνοντας άλλες πρωτοβουλίες που ανακοινώθηκαν στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας, το σχέδιο βασίζεται σε τρεις διαστάσεις:

Χρηματοδότηση: κινητοποίηση τουλάχιστον 1 τρισεκατομμυρίου € σε βιώσιμες επενδύσεις για την επόμενη δεκαετία. Ένα μερίδιο δαπανών για το κλίμα και την περιβαλλοντική δράση από τον προϋπολογισμό της ΕΕ μεγαλύτερο όσο ποτέ άλλοτε θα κινητοποιήσει και την ιδιωτική χρηματοδότηση, όπου η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα παίξει ρόλο-κλειδί.

Ενεργοποίηση: παροχή κινήτρων για την απελευθέρωση και ανακατεύθυνση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων. Η ΕΕ θα παράσχει εργαλεία στους επενδυτές, θέτοντας την βιώσιμη χρηματοδότηση στην καρδιά του χρηματοπιστωτικού συστήματος και θα διευκολύνει τις βιώσιμες επενδύσεις των δημοσίων αρχών, ενθαρρύνοντας τους πράσινους προϋπολογισμούς και τις προμήθειες του Δημοσίου και σχεδιάζοντας τρόπους για τη διευκόλυνση των διαδικασιών έγκρισης των κρατικών ενισχύσεων για τη δίκαιη μετάβαση στις θιγόμενες περιφέρειες.

Πρακτική υποστήριξη: η Επιτροπή θα παράσχει στήριξη στις δημόσιες αρχές και τους φορείς υλοποίησης έργων όσον αφορά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση βιώσιμων έργων.

Ο Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης

Ο Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης (JTM) είναι ένα βασικό εργαλείο για να διασφαλιστεί ότι η μετάβαση προς μια οικονομία κλιματικά ουδέτερη θα πραγματοποιηθεί με δίκαιο τρόπο, χωρίς ν’ αφήνει πίσω κανέναν. Παρόλο που όλες οι περιφέρειες θα απαιτήσουν χρηματοδότηση και το Επενδυτικό Σχέδιο  για την Πράσινη Συμφωνία (European Green Deal Investment Plan) φροντίζει αυτή την εξυπηρέτηση, ο Μηχανισμός παρέχει στοχοθετημένη υποστήριξη με την κινητοποίηση τουλάχιστον 100 δισεκατομμυρίων € για την περίοδο 2021-2027 προς τις περιοχές που πλήττονται περισσότερο, για την άμβλυνση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της μετάβασης. Ο Μηχανισμός θα δημιουργήσει τις απαραίτητες επενδύσεις για να βοηθήσει τους εργαζόμενους και τις κοινότητες που σήμερα βασίζονται στην οικονομική αλυσίδα των ορυκτών καυσίμων. Θα συμπληρώσει την ουσιαστική συμβολή του προϋπολογισμού της ΕΕ μέσω όλων των οργάνων που σχετίζονται άμεσα με τη μετάβαση.

Ο Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης θα αποτελείται από 3 κύριες πηγές χρηματοδότησης:

1)Το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, το οποίο θα λάβει νέα κεφάλαια της ΕΕ ύψους 7,5 δισ. , επιπλέον της πρότασης της Επιτροπής για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ. Τα κράτη μέλη, για να συνεισφέρουν το μερίδιό τους στο Ταμείο, σε διάλογο με την Επιτροπή, θα πρέπει να προσδιορίσουν τις επιλέξιμες περιοχές μέσω χωροταξικά εξειδικευμένων πλάνων για τη δίκαιη μετάβαση. Θα πρέπει επίσης να δεσμευτούν ότι κάθε ευρώ από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης θα συνδυάζεται με τα κονδύλια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου Plus, καθώς και να διαθέσουν πρόσθετους εθνικούς πόρους. Όλες μαζί αυτές οι χρηματοδοτήσεις θα παρέχουν κεφάλαια ύψους 30 έως 50 δισεκατομμυρίων €, που θα κινητοποιήσουν ακόμα περισσότερες επενδύσεις. Το Ταμείο θα παρέχει κατά κύριο λόγο επιχορηγήσεις σε περιφέρειες. Για παράδειγμα, θα υποστηρίξει τους εργαζόμενους για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων για την αγορά εργασίας του μέλλοντος και θα βοηθήσει τις μικρές και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις (SME), τις νεοσύστατες επιχειρήσεις (start-ups) και τα εκκολαπτήρια επιχειρήσεων ώστε να δημιουργήσουν νέες οικονομικές ευκαιρίες σε αυτές τις περιοχές. Θα υποστηρίξει επίσης τις επενδύσεις μετάβασης στην καθαρή ενέργεια, πχ στην ενεργειακή αποδοτικότητα.

2) Ένα στοχοθετημένο σχέδιο δίκαιης μετάβασης στο πλαίσιο της InvestEU για την κινητοποίηση επενδύσεων έως 45 δισ €. Αυτό θα επιδιώξει να προσελκύσει ιδιωτικές επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένης της βιώσιμης ενέργειας και των μεταφορών, που θα ωφελήσουν αυτές τις περιφέρειες και θα βοηθήσουν τις οικονομίες τους να βρουν νέες πηγές ανάπτυξης.

3) Μια διαδικασία δημόσιου δανεισμού μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων με την υποστήριξη του Προϋπολογισμού της ΕΕ για την κινητοποίηση επενδύσεων 25 έως 30 δισ. €. Θα χρησιμοποιηθεί για δάνεια προς το δημόσιο τομέα, για παράδειγμα για επενδύσεις σε δίκτυα τηλεθέρμανσης και για την ανακαίνιση κτιρίων. Η Επιτροπή θα υποβάλει νομοθετική πρόταση για να ξεκινήσουν αυτές οι διαδικασίες τον Μάρτιο του 2020.

Ο Μηχανισμός της Δίκαιης Μετάβασης είναι κάτι παραπάνω από μια χρηματοδότηση: με βάση την Πλατφόρμα Δίκαιης Μετάβασης, η Επιτροπή θα παρέχει τεχνική βοήθεια στα Κράτη Μέλη και στους επενδυτές και θα διασφαλίζει ότι οι πληττόμενες κοινότητες, οι τοπικές αρχές, οι κοινωνικοί εταίροι και οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις έχουν ρόλο. Ο Μηχανισμός της Δίκαιης Μετάβασης θα περιλαμβάνει ένα ισχυρό πλαίσιο διακυβέρνησης που θα επικεντρώνεται σε σχέδια Δίκαιης Μετάβασης.

Financing the green transition: The European Green Deal Investment Plan and Just Transition Mechanism 14/01/2020

The European Union is committed to becoming the first climate-neutral bloc in the world by 2050. This requires significant investment from both the EU and the national public sector, as well as the private sector. The European Green Deal’s Investment Plan – the Sustainable Europe Investment Plan – presented today will mobilise public investment and help to unlock private funds through EU financial instruments, notably InvestEU, which would lead to at least €1 trillion of investments.

While all Member States, regions and sectors will need to contribute to the transition, the scale of the challenge is not the same. Some regions will be particularly affected and will undergo a profound economic and social transformation. The Just Transition Mechanism will provide tailored financial and practical support to help workers and generate the necessary investments in those areas.

The President of the European Commission, Ursula von der Leyen, said: “People are at the core of the European Green Deal, our vision to make Europe climate-neutral by 2050. The transformation ahead of us is unprecedented. And it will only work if it is just – and if it works for all. We will support our people and our regions that need to make bigger efforts in this transformation, to make sure that we leave no one behind. The Green Deal comes with important investment needs, which we will turn into investment opportunities. The plan that we present today, to mobilise at least €1 trillion, will show the direction and unleash a green investment wave.”

 

Executive Vice-President for the European Green Deal, Frans Timmermans, said: “The necessary transition towards climate-neutrality is going to improve people’s well-being and make Europe more competitive. But it will require more efforts from citizens, sectors and regions that rely more on fossil fuels than others. The Just Transition Mechanism will help support those most affected by making investments more attractive and proposing a package of financial and practical support worth at least €100 billion. This is our pledge of solidarity and fairness.”

Valdis Dombrovskis, Executive Vice-President for an Economy that Works for People, added: “For Europe to transition to a climate-neutral economy, we need both political commitment and massive investments. The Green Deal shows our determination to tackle climate change, which we are now backing up with a funding plan. First, we will use the EU budget to leverage private funds for green projects across Europe and support the regions and people most affected by transition. Second, we will create the right regulatory incentives for green investments to thrive. Last but not least, we will help public authorities and market players to identify and develop such projects. The European Union was not built in a day. A Green Europe will not happen overnight. Putting sustainability at the heart of how we invest requires a change of mindset. We have taken an important step towards achieving this today.”

The European Green Deal Investment Plan

The European Green Deal Investment Plan will mobilise EU funding and create an enabling framework to facilitate and stimulate the public and private investments needed for the transition to a climate-neutral, green, competitive and inclusive economy. Complementing other initiatives announced under the Green Deal, the Plan is based on three dimensions:

  • Financing: mobilising at least €1 trillion of sustainable investments over the next decade. A greater share of spending on climate and environmental action from the EU budget than ever before will crowd in private funding, with a key role to be played by the European Investment Bank.
  • Enabling: providing incentives to unlock and redirect public and private investment. The EU will provide tools for investors by putting sustainable finance at the heart of the financial system, and will facilitate sustainable investment by public authorities by encouraging green budgeting and procurement, and by designing ways to facilitate procedures to approve State Aid for just transition regions.
  • Practical support: the Commission will provide support to public authorities and project promoters in planning, designing and executing sustainable projects.

The Just Transition Mechanism

The Just Transition Mechanism (JTM) is a key tool to ensure that the transition towards a climate-neutral economy happens in a fair way, leaving no one behind. While all regions will require funding and the European Green Deal Investment Plan caters for that, the Mechanism provides targeted support to help mobilise at least €100 billion over the period 2021-2027 in the most affected regions, to alleviate the socio-economic impact of the transition. The Mechanism will create the necessary investment to help workers and communities which rely on the fossil fuel value chain. It will come in addition to the substantial contribution of the EU’s budget through all instruments directly relevant to the transition.

The Just Transition Mechanism will consist of three main sources of financing:

1)   A Just Transition Fund, whichwill receive €7.5 billion of fresh EU funds, coming on top of the Commission’s proposal for the next long-term EU budget. In order to tap into their share of the Fund, Member States will, in dialogue with the Commission, have to identify the eligible territories through dedicated territorial just transition plans. They will also have to commit to match each euro from the Just Transition Fund with money from the European Regional Development Fund and the European Social Fund Plus and provide additional national resources. Taken together, this will provide between €30 and €50 billion of funding, which will mobilise even more investments. The Fund will primarily provide grants to regions. It will, for example, support workers to develop skills and competences for the job market of the future and help SMEs, start-ups and incubators to create new economic opportunities in these regions. It will also support investments in the clean energy transition, for example in energy efficiency.

2)   A dedicated just transition scheme under InvestEU to mobilise up to €45 billion of investments. It will seek to attract private investments, including in sustainable energy and transport that benefit those regions and help their economies find new sources of growth.

3)   A public sector loan facility with the European Investment Bank backed by the EU budget to mobilise between €25 and €30 billion of investments. It will be used for loans to the public sector, for instance for investments in district heating networks and renovation of buildings. The Commission will come with a legislative proposal to set this up in March 2020.

The Just Transition Mechanism is about more than funding: relying on a Just Transition Platform, the Commission will be providing technical assistance to Member States and investors and make sure the affected communities, local authorities, social partners and non-governmental organisations are involved. The Just Transition Mechanism will include a strong governance framework centred on territorial just transition plans.

Financing-the-European-Green-Deal_Sept2019_03 (1)

Click to access Financing-the-European-Green-Deal_Sept2019_03.pdf


ΝΤΑΒΟΣ 2020- 1. το φετινό Νταβός έχει για κύριο θέμα την κλιματική αλλαγή.-CLIMATE APOCALYPSE

23/01/2020

Η ΓΚΡΕΤΑ ΣΤΟ ΝΤΑΒΟΣ -ΚΑΙ ΜΕΡΙΚΟΙ ΑΛΛΟΙ
Πολλοί (μεταξύ των οποίων και ο Τραμπ) λένε ότι είναι καταστροφολόγος και ¨δε θα μας πει το τσογλάνι τί να κάνουμε». Άλλοι πάλι ¨πονόψυχοι» ανησυχούν για την υπερέκθεσή της στα media, για την εκμετάλλευσή της από φορείς και προσωπικότητες που τη μεταχειρίζονται δανειζόμενοι την αίγλη της. Δηλαδή θεωρούν ότι είναι ένα ανδρείκελο, χωρίς δική της γνώμη, «βαλτή» να λέει πράματα που δεν είναι της ηλικίας της, ενώ θα ήταν πολύ ευχαριστημένοι να έπαιζε με κούκλες ή έστω μπάσκετ. Ωστόσο θέλουν να ξεχνούν ότι η ίδια, με δική της βούληση ξεκίνησε την διαμαρτυρία ολομόναχη. Και πράγματι υπάρχουν πολλοί και πολλές όχι πίσω της αλλά γύρω της: εκατοντάδες χιλιάδες έφηβοι στην ηλικία της που διαμαρτύρονται σε όλον τον πλανήτη. Γιατί βέβαια αυτοί κυρίως θα υποστούν τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Και θέτουν τους «γνωστικούς» ενήλικες προ των ευθυνών τους. Και καλά κάνουν, ακόμα και αν είναι λίγο άδικοι στην κριτική τους.

Παρακάτω παρακολουθείστε τις ομιλίες δύο γυναικών, διαφορετικής ηλικίας και εθνικής και κοινωνικής προέλευσης, από χώρες φαινομενικά πολύ απομακρυσμένες μεταξύ τους, αλλά στο ίδιο διαστημόπλοιο που λέγεται ΓΗ.

 

H ομιλία της Hindou Oumarou Ibrahim από την Τσαντ

 


Τι πιστεύουν οι Μετανάστες- Μια μεγάλη έρευνα της διαΝΕΟσις σε παλαιούς και νέους μετανάστες και πρόσφυγες που ζουν στην Ελλάδα.

21/01/2020

 

«Είναι βρώμικοι, είναι εγκληματίες, δεν μιλούν τη γλώσσα μας, μας παίρνουν τις δουλειές, οι γυναίκες μας κινδυνεύουν «, να μερικοί από τους χαρακτηρισμούς που απέδιδαν οι γαλλικές εφημερίδες της δεκαετίας του 1920, και η γαλλική κοινή γνώμη στους Rital, όπως αποκαλούσαν περιφρονητικά τους Ιταλούς μετανάστες. Παρόλο που δεν τους χώριζε ούτε φυλή, ούτε θρησκεία. Σήμερα μετρήστε τους απογόνους τους στη Γαλλία ανάμεσα σε υπουργούς, βουλευτές, δικαστές, επιστήμονες, σταρ του σινεμά και του τραγουδιού και απλούς πολίτες της γαλλικής δημοκρατίας. Και βέβαια στη Ελλάδα έχουμε να λέμε για τους Μικρασιάτες, τους Πόντιους, τους Βλάχους, τους Αρβανίτες, αλλά και τους σημερινούς Αλβανούς που έζησαν και ζουν χρόνια εδώ και πρόκοψαν. Θυμάστε τί τους σούρναμε πριν από 20 χρόνια; Και ας μας μοιάζουν τόσο φυσιογνωμικά, και ας μην έχουν κανένα κόλλημα με καμιά θρησκεία. Βέβαια πολλοί λένε ότι οι σημερινοί πρόσφυγες/μετανάστες είναι αλλόθρησκοι και μάλιστα φανατικοί μουσουλμάνοι, η κουλτούρα τους απέχει εντελώς από τη δική μας, δεν μπορούν, ούτε θέλουν θα ενταχθούν ποτέ στην κοινωνία μας. Μερικοί μάλιστα τους αντιμετωπίζουν ως «εισβολείς» και όλους συλλήβδην δυνάμει τρομοκράτες. Τί έχουμε όμως κάνει εμείς ως χώρα για την ενσωμάτωση του πολίτη τρίτης χώρας στις οικονομικές, κοινωνικές, πολιτισμικές και πολιτικές δομές της χώρας; (εδώ δε έχουμε ακόμα καταργήσει τη σαρία στη Θράκη!) Δεν είμαστε στο 0, αλλά καρκινοβατούμε. Και η δουλειά που γίνεται από διάφορες κοινωνικές οργανώσεις, δημοτικές κινήσεις και ΜΚΟ είναι πολλές φορές σημαντική. Η εκμάθηση της γλώσσας για όλους και η σχολική ένταξη των παιδιών έχουν αποφασιστική σημασία. Και παράλληλα η επιβολή του νόμου, εκτός από την τιμωρία για τις άλλες παραβατικές συμπεριφορές, επίσης και για επιμονή σε πρακτικές που καταπατούν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Χωρίς δικαιολογίες ότι «αυτή είναι η κουλτούρα τους» κλπ. Πχ κατά τη γνώμη μου θα πρέπει να δίνεται κάθε διευκόλυνση να πηγαίνουν τα παιδιά σχολείο, ιδίως τα κορίτσια, αλλά θα έπρεπε να έχουμε νόμο, ανάλογο με της Γαλλίας, που απαγορεύει τα ανήλικα κορίτσια να φορούν μαντήλα στο σχολείο. Παρακάτω ο σύνδεσμος για ολόκληρη την έρευνα και αποσπάσματα που επέλεξα (Μ.Γ.)

Τι Πιστεύουν Οι Μετανάστες

Αποτέλεσμα εικόνας για logo diaNeosis

(Αποσπάσματα)

(…). Σήμερα στην Ελλάδα βρίσκονται περίπου 580.000 νόμιμοι μετανάστες, οι οποίοι ζουν κυρίως στα αστικά κέντραΑυτοί που ήρθαν μετά το 2015 και έχουν μείνει εδώ εκτιμάται πως φτάνουν τους 50-70.000 -οι αιτήσεις ασύλου που εκκρεμούσαν ως και τα τέλη του 2018 έφταναν τις 67.000.

Πάνω από τους μισούς νέους πρόσφυγες (35.000) είναι γυναίκες και παιδιά. Σύμφωνα με τη UNICEF τα παιδιά είναι 27.000, ενώ σύμφωνα με την καταγραφή της Ύπατης Αρμοστείας για τους Πρόσφυγες το Σεπτέμβριο του 2019, ο ακριβής αριθμός των ασυνόδευτων παιδιών ήταν 4.616.

Από τους πρόσφυγες που βρίσκονται σήμερα στην Ελλάδα 11.400 ζουν στα πέντε hotspots (ο ελληνικός όρος είναι «Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης» – ΚΥΤ) που υπάρχουν στη Λέσβο, τη Σάμο, την Κω, τη Χίο και τη Λέρο, 2.000 στο προσφυγικό κέντρο Κάρα Τεπέ στη Λέσβο και σε σπίτια στα 5 νησιά του Αιγαίου, 20.000 ζουν σε δομές υποδοχής στην ηπειρωτική Ελλάδα (Ανδραβίδα, Σκαραμαγκάς κ.ά.), 25.000 ζουν σε ξενοδοχεία ή διαμερίσματα, ή φιλοξενούνται από ελληνικές οικογένειες ή ΜΚΟ, ενώ ένας άγνωστος αριθμός διαμένει σε παράνομους καταυλισμούς («Ελαιώνας» Μόριας κ.α.) ή σε καταλήψεις. (…)

1. Η στάση των Ελλήνων απέναντι στο φαινόμενο.

Το 58% θεωρούν ότι η παρουσία μεταναστών στην Ελλάδα «αποτελεί κίνδυνο αλλοίωσης της εθνικής μας ταυτότητας«. Το 79% πιστεύουν ότι η παρουσία των μεταναστών δεν συμβάλλει στην επίλυση του δημογραφικού. Το 53% πιστεύουν ότι η παρουσία τους αυξάνει την εγκληματικότητα3 στους 4 θεωρούν ότι οι μετακινήσεις των προσφύγων προς την Ελλάδα είναι ένα φαινόμενο μονιμότερο και όχι προσωρινό, και μάλιστα το 54% πιστεύουν ότι στο μέλλον θα έρχονται περισσότεροι πρόσφυγες και μετανάστες. Σχεδόν 40% δεν γνωρίζουν τη συμφωνία Τουρκίας – Ε.Ε. για τη μείωση των μεταναστευτικών ροών, κι από αυτούς που τη γνωρίζουν, το 80% τη θεωρούν αναποτελεσματική. Τέτοια αποτελέσματα δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. (…)σε άλλη έρευνα της διαΝΕΟσις το 2016, κατά την κορύφωση της προσφυγικής κρίσης, εμφανίστηκαν και έντονα αισθήματα αλληλεγγύης στις απαντήσεις. Τότε, το 80% των ερωτηθέντων δήλωσαν πως νιώθουν «πολλή» ή «αρκετή» συμπάθεια για τους πρόσφυγες. Στην έρευνα του 2019, στην ερώτηση για το αν «υπάρχει επαρκής μέριμνα της πολιτείας για την ενσωμάτωση προσφύγων που δικαιούνται άσυλο», ένα 64% απάντησε πως όχι. Το 68% θεωρεί τις συνθήκες στη Μόρια της Λέσβου, τη Σάμο και στα άλλα κέντρα καταγραφής και διαμονής «κακές» ή «πολύ κακές». Από αυτούς που έχουν ακούσει για τον ρόλο των ΜΚΟ στα hotspots, περίπου οι μισοί κρίνουν τη συνεισφορά τους σε ανθρωπιστικά ζητήματα ως «αρνητική» ή «πολύ αρνητική», ενώ η πλειοψηφία θεωρούν ότι τα ευρωπαϊκά κονδύλια κατασπαταλούνται. Βεβαίως, και στην έρευνα του 2016 η πλειοψηφία (55%ήταν κατά της μόνιμης εγκατάστασης προσφύγων στην Ελλάδα.

2. Τι Πιστεύουν Οι Μετανάστες

Οι μετανάστες του μεταναστευτικού κύματος της δεκαετίας του ’90 φαίνεται να έχουν ενταχθεί επιτυχώς στην ελληνική κοινωνία και στην αγορά εργασίας. (…) Οι μετανάστες και οι πρόσφυγες των τελευταίων χρόνων απέχουν πάρα πολύ από αυτό το επιτυχημένο μοντέλο. Ούτε αυτοί έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες ένταξης (μολονότι η στρατηγική της ελληνικής πολιτείας είναι ασφαλώς βελτιωμένη από τη δεκαετία του 1990), αλλά παράλληλα η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας πια δεν επιτρέπει αισιοδοξία. Τα επιπλέον εμπόδια της γλώσσας, της απομόνωσης από την κοινωνία, της μηδαμινής πρόσβασης στην αγορά εργασίας, δεν τους επιτρέπουν να οραματιστούν κανένα μέλλον στην Ελλάδα. Δεν εμφανίζουν καν το αίσθημα ατομικής ευθύνης για την ένταξή τους στην κοινωνία, κάτι που χαρακτήριζε τους παλαιότερους μετανάστες. Τελικά, οι νέοι μετανάστες αντιμετωπίζουν τη χώρα μας ως ένα σταθμό προς κάποιον άλλο προορισμό. Η μεγάλη πλειοψηφία τους δεν έχει καμία πρόθεση να παραμείνει στη χώρα μας και να ενταχθεί στην ελληνική κοινωνία.

(…) Το δείγμα των 800 μεταναστών που συγκεντρώθηκε για τις ανάγκες της έρευνας αποτελείται από 52% γυναίκες και 48% άνδρες, αλλά στις διάφορες εθνότητες τα ποσοστά είναι διαφορετικά. Το 67% των Σύρων είναι άνδρες, για παράδειγμα, αλλά το 81% των Γεωργιανών είναι γυναίκες. Περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες (55%) είναι παντρεμένοι (72% στους Σύρους) και περίπου οι μισοί έχουν παιδιά τα οποία ζουν μαζί τους εδώ στην Ελλάδα. Οι πιο πρόσφατοι μετανάστες (για τις ανάγκες της σύνοψης αυτής θα τους αποκαλούμε «νέους» ή «νεότερους»), μάλιστα, έχουν σε μεγαλύτερο ποσοστό παιδιά (63,5%) από τους παλαιότερους (42%). «Η βασική απεικόνιση των προσφύγων της κρίσης του 2015 ως νέων, ανύπανδρων ανδρών δεν αντιστοιχεί στην εικόνα των ευρημάτων μας«, γράφουν οι ερευνητές.

(…) Όσον αφορά τη θρησκεία, σχεδόν όλοι οι Γεωργιανοί και το 64% των Αλβανών δηλώνουν Χριστιανοί Ορθόδοξοι, ενώ η πλειοψηφία των Αφγανών και των Σύρων είναι μουσουλμάνοι (οι Σύροι σχεδόν ολοκληρωτικά Σουνίτες, οι Αφγανοί μοιρασμένοι). Παρ’ όλα αυτά, η μεγάλη πλειοψηφία ανεξαρτήτως θρησκεύματος (77% στο σύνολο) δήλωσαν ότι δεν λαμβάνουν ποτέ μέρος σε θρησκευτικές τελετές, ή συμμετέχουν σπάνια. Η θρησκεία μοιάζει να μην παίζει μεγάλο ρόλο στις ζωές τους.

(…) Η μεγάλη πλειοψηφία των πρόσφατων μεταναστών ζουν σε κοντέινερ σε καταυλισμούς προσφύγων. Μόνο το 15% κατοικούν σε διαμερίσματα ή σπίτια. Αντίθετα, η συντριπτική πλειοψηφία των παλαιότερων μεταναστών ζουν σε σπίτια και μάλιστα χωρίς να τα μοιράζονται με άλλους (το 97% των Αλβανών ζουν σε δικό τους σπίτι). Οι αλβανικής καταγωγής ερωτηθέντες του δείγματος, γενικότερα, δείχνουν να έχουν ενταχθεί υποδειγματικά στην κοινωνία μας. Περισσότεροι από τους μισούς, μάλιστα, έχουν λάβει την ελληνική υπηκοότητα -ένα 5% δεν έχουν καν διπλή υπηκοότητα, αλλά μόνο την ελληνική. Το υπόλοιπο μέρος του δείγματος, που διατηρούν μόνο την αλβανική υπηκοότητα, ζουν στη χώρα με νόμιμες άδειες παραμονής (δεκαετή, δεύτερης γενιάς ή μακράς διάρκειας). Αυτό το εύρημα είναι εντυπωσιακό, αν αναλογιστεί κανείς ότι τη δεκαετία του ’90, όταν οι περισσότεροι Αλβανοί μετανάστες έφτασαν στη χώρα μας, αποτελεσματικές διαδικασίες νόμιμης εισόδου δεν υπήρχαν -όλοι τους είχαν μπει στη χώρα παράνομα.

(…) Το 91% των νεότερων μεταναστών και προσφύγων (και σχεδόν όλοι οι Σύροι) δηλώνουν ως αιτία μετανάστευσης την «αποφυγή βίας», (…) οι πρόσφυγες που ζητούν άσυλο στην Ελλάδα δηλώνουν ότι έχουν επηρεαστεί από περιστατικά εκρηκτικής βίας σε ποσοστό 78%. 75% από αυτούς έχουν βιώσει αεροπορικές επιδρομές, 69% έχουν βιώσει επιθέσεις με αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς, 53% δηλώνουν ότι έχει καταστραφεί το σπίτι τους, 83% έχουν βιώσει βομβαρδισμούς γενικότερα. Το προφίλ τους, οι ανάγκες τους, τα προβλήματά τους και τα κίνητρά τους είναι πολύ διαφορετικά από εκείνα των οικονομικών μεταναστών του 1990. Η πλειοψηφία των νεότερων δηλώνουν, εξάλλου, ότι έφυγαν από τη χώρα τους για να αποφύγουν διώξεις, αλλά και για να χρησιμοποιήσουν την Ελλάδα «ως χώρα διέλευσης σε άλλο προορισμό της Ε.Ε.».

(…) Όταν τους ρωτήσαμε, όμως, για τα βασικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν όσον αφορά την ένταξή τους στην αγορά εργασίας, η συντριπτική πλειοψηφία των πρόσφατων μεταναστών δήλωσαν τη γλώσσα, κάτι που αποτελεί πρόβλημα μόνο για έναν στους τρεις παλαιούς. Τα υπόλοιπα εμπόδια (έλλειψη χρημάτων, πληροφόρησης ή εγγράφων σε σημαντικό βαθμό, σωματικές και ψυχικές δυσκολίες και πολιτισμικές διαφορές σε μικρότερο) τα αντιμετωπίζουν όλες οι εθνικότητες λίγο-πολύ το ίδιο, ένα άλλο, όμως, τις ρατσιστικές συμπεριφορές του γηγενούς πληθυσμού, μόνο οι Αλβανοί δηλώνουν πως το αντιμετωπίζουν σε μεγάλο ποσοστό. (…)  είναι σημαντικό να αναγνωριστούν προβλήματα ψυχικής υγείας που βιώνουν, όχι μόνο οι νεότεροι, αλλά και οι παλαιοί μετανάστες.

3. Ο γρίφος της ένταξης

Σύμφωνα με το Συμβούλιο της Ευρώπης, η ένταξη προσφύγων και μεταναστών σε μια κοινωνία έχει τέσσερις πτυχές: την οικονομική, την κοινωνική την πολιτισμική και την πολιτική. Ο τελικός στόχος για κάθε πολιτική μετανάστευσης είναι η απόκτηση ιθαγένειας στη χώρα υποδοχής, και η ενσωμάτωση του πολίτη τρίτης χώρας στις οικονομικές, κοινωνικές, πολιτισμικές και πολιτικές δομές της χώρας υποδοχής.

4. Κι εμείς τι κάνουμε;

Πολλοί δεν γνωρίζουν ότι η χώρα μας έχει Εθνική Στρατηγική για την ένταξη των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία (PDF), και μάλιστα ότι αυτή προηγήθηκε της πρόσφατης προσφυγικής κρίσης. Όχι κατά πολύ: υιοθετήθηκε μόλις το 2013 (και ανανεώθηκε το 2018). (…)  τα τελευταία χρόνια ανανεώθηκαν τόσο ο νόμος για την Ιθαγένεια (4332/2015) όσο και ο μεταναστευτικός νόμος (4375/2016) ενώ το Υπουργείο Παιδείας εκπόνησε ένα πρόγραμμα για την ένταξη των παιδιών μεταναστών και προσφύγων σε ελληνικά σχολεία (2016). Ωστόσο, όλες αυτές οι κινήσεις μαζί (παρά τις φωτεινές εξαιρέσεις του προγράμματος του υπουργείου Παιδείας και του ΘΑΛΗ ΙΙ) δεν συνθέτουν μια ολοκληρωμένη και αποτελεσματική μεταναστευτική πολιτική για τη χώρα μας.

Όσον αφορά για τις λύσεις;

Πρώτα απ’ όλα, αξίζει να αναφέρουμε το πρόγραμμα για την εκπαίδευση των παιδιών, που αναφέρθηκε και παραπάνω. Το 2016 20.000 προσφυγόπουλα εντάχθηκαν σε 800 τάξεις υποδοχής, κάνοντας μαθήματα τις απογευματινές ώρες. Ήταν ένα σημαντικό πρόγραμμα, όχι μόνο επειδή υλοποιήθηκε, αλλά γι’ αυτό που συνέβη μετά. Το 2017 η Επιστημονική Επιτροπή για τη Στήριξη των Παιδιών των Προσφύγων εξέδωσε έκθεση αποτίμησης του προγράμματος, καταγράφοντας μια σειρά από σοβαρές δυσλειτουργίες και ελλείψεις (από την έλλειψη οργανογράμματος μέχρι αστοχίες στην επιλογή σχολείων για τις τάξεις) και κατέληξε σε μια σειρά από προτάσεις για τη διόρθωσή τους. Μια πρώτη πρόταση που προκύπτει από τη μελέτη είναι η χρησιμοποίηση αυτής της αξιολόγησης για το σχεδιασμό ενός πιο αποτελεσματικού προγράμματος εκπαίδευσης των παιδιών αυτών.

προτάσεις πολιτικής

  • Παροχή στέγης σε διαμερίσματα και διασπορά των προσφύγων σε διάφορες περιοχές της χώρας, με σεβασμό τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους.
  • Πλήρης λειτουργία των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών σε όλους τους Δήμους της χώρας, καθώς είναι σημαντικό να δοθεί συμβουλευτικός ρόλος στους ίδιους τους μετανάστες και πρόσφυγες για θέματα που τους αφορούν άμεσα.
  • Πλήρης λειτουργία των Υπηρεσιών μιας Στάσης για πρόσφυγες και μετανάστες.
  • Εισαγωγή του θεσμού του διαπολιτισμικού μεσολαβητή για τη διευκόλυνση των μεταναστών στην επικοινωνία με το κράτος.
  • Εισαγωγή συστήματος αξιολόγησης δεξιοτήτων με την επέκταση του «Ευρωπαϊκού Διαβατηρίου για τα Προσόντα των Προσφύγων» σε συνεργασία με αντίστοιχες διακυβερνητικές δομές (ή αυτόνομα) ώστε καταρτισμένοι πρόσφυγες και μετανάστες να μπορέσουν να ενταχθούν γρήγορα στην αγορά εργασίας. Μια πρώτη πιλοτική εφαρμογή το 2017 χορήγησε 73 τέτοια διαβατήρια σε υποψηφίους.
  • Διασφάλισης πρόσβασης παιδιών σε τοπικές σχολικές μονάδες στα πλαίσια της αμφίδρομης ένταξης. Ενσωμάτωση βασικών αρχών σεβασμού της διαφορετικότητας στο σχολικό αναλυτικό πρόγραμμα.
  • Παροχή μαθημάτων ελληνικής γλώσσας σε όλους τους ενήλικες μετανάστες.
  • Εξασφάλιση διαφάνειας στη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων. Αύξηση ρυθμού απορρόφησης και καλύτερος συντονισμός των ΜΚΟ που χρηματοδοτούνται από τις ελληνικές αρχές.
  • Καλύτερη ιεράρχηση και στόχευση στην κατανομή των κονδυλίων και αξιολόγηση των δράσεων. Κεντρικός στρατηγικός σχεδιασμός (ως προς την εκταμίευση, τον προορισμό και την αιτιολόγηση), λεπτομερής ανάλυση των πηγών χρηματοδότησης και χρηματοδοτικό προγραμματισμό των δράσεων με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
  • Δημιουργία αξιόπιστου συστήματος για την καταγγελία φαινομένων απάτης.
  • Συμβουλευτική υποστήριξη σε ελληνικούς φορείς μέσω εργαλειοθήκης για την εισαγωγή ενταξιακών δράσεων σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα. (…)

Γιώργος Παγουλάτος: Η αδύναμη καρδιά της Ευρώπης

20/01/2020

Δυστυχώς, αν εξαιρέσουμε το Green Deal, οι αποφάσεις στην Ευρώπη παίρνονται ολοένα και περισσότερο σε δια-κυβερνητικό επίπεδο και όχι σε επίπεδο οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Καθημερινή 19.01.2020

Η Ευρώπη μιλάει πολλές γλώσσες, αλλά η γλώσσα της παγκόσμιας ισχύος δεν είναι μία από αυτές. Χειρότερα από πολιτική αδυναμία, αυτό συνιστά ιστορική αμέλεια.

Η νέα Κομισιόν, υπό την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έθεσε ψηλά τον πήχυ της διεθνούς φιλοδοξίας, αυτοπροσδιοριζόμενη ως «γεωπολιτική». Η προηγούμενη Επιτροπή Γιούνκερ ήταν «πολιτική», υπονοώντας μια ευφυέστερη διαχείριση των πολλαπλών κρίσεων της Ε.Ε. – με κυριότερη τότε την κρίση της Ελλάδας. Η «πολιτική» Επιτροπή Γιούνκερ ήταν επιτυχής, και τα χειρότερα αποσοβήθηκαν. Θα είναι εξίσου επιτυχής η παρούσα Επιτροπή;

Το ξεκίνημα δεν ήταν το καλύτερο δυνατό. Με το καλημέρα σας, η Ε.Ε. είχε να διαχειριστεί τις συνέπειες των μονομερών πρωτοβουλιών Τραμπ: την εγκατάλειψη των Κούρδων και την εισβολή της Τουρκίας στη Συρία, την κρίση της Λιβύης, όπου η Τουρκία επίσης στέλνει στρατό. Και βέβαια την τυχοδιωκτική δολοφονία του στρατηγού Σουλεϊμανί από αμερικανικό drone, που κονιορτοποίησε ό,τι είχε απομείνει από τη συμφωνία JCPOA για τον έλεγχο των πυρηνικών του Ιράν – από τα σημαντικότερα κοινά επιτεύγματα εξωτερικής πολιτικής της Ε.Ε. με την κυβέρνηση

Ομπάμα. Τώρα το Ιράν βαίνει ακάθεκτο προς ολοκλήρωση του πυρηνικού του προγράμματος, και η Μέση Ανατολή κυλάει σε νέο κύκλο έντασης.

Σε όλα αυτά, η ευρωπαϊκή αντίδραση ήταν υποτονική, όταν δεν ήταν ανύπαρκτη. Ελλείψει συναπόφασης, η Ε.Ε. έχει υποκατασταθεί από σχηματισμούς τύπου Ε3 (Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία), που προσπαθούν να διασώσουν κάποια προσχήματα ευρωπαϊκής πολιτικής.

Αυτό είναι κρίμα, γιατί η Ευρώπη παραμένει δύναμη καλού στον πλανήτη. Σε κορυφαία ζητήματα, όπως η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, η Ε.Ε. έχει ηγετικό ρόλο. Η ευρωπαϊκή πράσινη συμφωνία είναι το πιο φιλόδοξα αρθρωμένο πρόγραμμα που έχει διατυπωθεί, εξακτινώνεται σε κάθε τομέα πολιτικής, απαντά στις αγωνίες των Ευρωπαίων πολιτών, κινητοποιεί τις αγορές. Είναι ένα σχέδιο για το οποίο η Ευρώπη δικαιούται να είναι υπερήφανη. Ομως, κατά πολλά άλλα, όπως συχνά συμβαίνει, οι ευγενείς φιλοδοξίες των Βρυξελλών γειώνονται στις άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Κεντρικός ανασταλτικός παράγοντας, η δυσλειτουργική πλέον σχέση Παρισιού – Βερολίνου. Η στενή γαλλογερμανική συνεργασία ήταν πάντα η καρδιά της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Κανένα ευρωπαϊκό άλμα δεν πραγματοποιήθηκε χωρίς οι δύο χώρες να συνεργάζονται στενά.

Ο πρόεδρος Μακρόν, ο μόνος ηγέτης με ευρωπαϊκό όραμα, έχει μείνει χωρίς συνομιλητή. Το Βερολίνο τον κατηγορεί για σπασμωδικές κινήσεις εντυπωσιασμού, αλλά οι ευθύνες ανήκουν κυρίως στο Βερολίνο. Ο Μακρόν προχώρησε σε εσωτερικές μεταρρυθμίσεις, αλλά η Γερμανία τον άφησε εκκρεμή στην Ευρωζώνη. Ο προϋπολογισμός της Ευρωζώνης είναι μόνο κατ’ όνομα. Η τραπεζική ενοποίηση και το κοινό σύστημα εγγύησης καταθέσεων σέρνεται. Η υιοθέτηση ενός κοινού ευρω-τίτλου (safe asset) βρίσκεται σε βαθιά ψύξη.

Χωρίς περισσότερη ενοποίηση στο ευρώ, η Ε.Ε. θα αδυνατεί να μετατρέψει το εμπορικό της εκτόπισμα σε πολιτική επιρροή και το κοινό της νόμισμα σε εργαλείο οικονομικής ισχύος. Θα μένει ανυπεράσπιστη απέναντι σε κράτη που μεταφράζουν την οικονομική τους υπεροχή σε μοχλό εκβιασμού και το παγκόσμιο νόμισμά τους σε όπλο.

Στη ρίζα του προβλήματος, η αδυναμία της γερμανικής κυβέρνησης. Πρώτον, διότι μετά μακρά περίοδο ανάπτυξης, η οικονομία της επιβραδύνεται. Δεύτερον, διότι η άλλοτε κυρίαρχη του παιχνιδιού καγκελάριος Μέρκελ βρίσκεται σε πορεία εξόδου, με την πολιτική απίσχνανση που αυτό συνεπάγεται. Τρίτον, λόγω αδυναμίας του κυβερνητικού εταίρου, που το μόνο που τον κρατάει είναι ο φόβος ότι μια αποχώρηση θα οδηγούσε σε νέα δεινή ήττα στις εκλογές.

Ακόμα βαθύτερα, πηγή της γερμανικής αδυναμίας είναι το γερμανικό μοντέλο οικονομικής ανταγωνιστικότητας. Βασίζοντας την ανάπτυξή της στον δυναμισμό των εξαγωγών της, η Γερμανία κατέστησε εαυτήν εξαιρετικά ευάλωτη σε εξωτερικές πιέσεις και διακυμάνσεις του παγκόσμιου εμπορίου. Το τεράστιο εμπορικό πλεόνασμα, σύμβολο του οικονομικού δυναμισμού της Γερμανίας, είναι παραδόξως η πηγή της αδυναμίας της. Και μαζί και ολόκληρης της Ευρώπης.

Οι γερμανικές εξαγωγές και τα εργοστάσια αυτοκινήτων στην Κίνα καθιστούν τη Γερμανία επιρρεπή στην πίεση της Κίνας για το 5G. Το Πεκίνο την απειλεί πως εάν το θεωρήσει κίνδυνο ασφάλειας, θα θεωρήσει κι εκείνο επικίνδυνα τα γερμανικά αυτοκίνητα. Οι τεράστιες εξαγωγές γερμανικών προϊόντων στις ΗΠΑ καθιστούν το Βερολίνο ευάλωτο στους εκβιασμούς Τραμπ, όσο η Γερμανία έχει τα περισσότερα να χάσει από έναν εμπορικό πόλεμο. Και το μέγεθος των γερμανικών εξαγωγών και επενδύσεων στην Τουρκία καθιστούν τη Γερμανία διστακτική σε αυστηρότερες κυρώσεις προς την Αγκυρα, ακόμη κι όταν αυτές απαιτούνται για να ανασχεθεί ο τουρκικός μιλιταρισμός στην περιοχή. Η οικονομική ευρωστία ενίοτε παράγει πολιτική εξάντληση.

* Ο κ. Γιώργος Παγουλάτος είναι καθηγητής Ευρωπαϊκής Πολιτικής και Οικονομίας στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, επισκέπτης καθηγητής στο Κολέγιο της Ευρώπης, γενικός διευθυντής του ΕΛΙΑΜΕΠ.